൬. അഭയസുത്തം

൨൩൭. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ. അഥ ഖോ അഭയോ രാജകുമാരോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ അഭയോ രാജകുമാരോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘പൂരണോ, ഭന്തേ, കസ്സപോ ഏവമാഹ – ‘നത്ഥി ഹേതു, നത്ഥി പച്ചയോ അഞ്ഞാണായ അദസ്സനായ. അഹേതു, അപ്പച്ചയോ [അപ്പച്ചയാ (സീ.), അപ്പച്ചയം (?)] അഞ്ഞാണം അദസ്സനം ഹോതി. നത്ഥി ഹേതു, നത്ഥി പച്ചയോ ഞാണായ ദസ്സനായ. അഹേതു, അപ്പച്ചയോ ഞാണം ദസ്സനം ഹോതീ’തി. ഇധ ഭഗവാ കിമാഹാ’’തി? ‘‘അത്ഥി, രാജകുമാര, ഹേതു, അത്ഥി പച്ചയോ അഞ്ഞാണായ അദസ്സനായ. സഹേതു, സപ്പച്ചയോ [സപ്പച്ചയാ (സീ.), സപ്പച്ചയം (?)] അഞ്ഞാണം അദസ്സനം ഹോതി. അത്ഥി, രാജകുമാര, ഹേതു, അത്ഥി പച്ചയോ ഞാണായ ദസ്സനായ. സഹേതു, സപ്പച്ചയോ ഞാണം ദസ്സനം ഹോതീ’’തി.

‘‘കതമോ പന, ഭന്തേ, ഹേതു, കതമോ പച്ചയോ അഞ്ഞാണായ അദസ്സനായ? കഥം സഹേതു, സപ്പച്ചയോ അഞ്ഞാണം അദസ്സനം ഹോതീ’’തി? ‘‘യസ്മിം ഖോ, രാജകുമാര, സമയേ കാമരാഗപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി കാമരാഗപരേതേന, ഉപ്പന്നസ്സ ച കാമരാഗസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം ന ജാനാതി ന പസ്സതി – അയമ്പി ഖോ, രാജകുമാര, ഹേതു, അയം പച്ചയോ അഞ്ഞാണായ അദസ്സനായ. ഏവമ്പി സഹേതു സപ്പച്ചയോ അഞ്ഞാണം അദസ്സനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, രാജകുമാര, യസ്മിം സമയേ ബ്യാപാദപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ബ്യാപാദപരേതേന…പേ… ഥിനമിദ്ധപരിയുട്ഠിതേന… ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചപരിയുട്ഠിതേന… വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി വിചികിച്ഛാപരേതേന, ഉപ്പന്നായ ച വിചികിച്ഛായ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം ന ജാനാതി ന പസ്സതി – അയമ്പി ഖോ, രാജകുമാര, ഹേതു, അയം പച്ചയോ അഞ്ഞാണായ അദസ്സനായ. ഏവമ്പി സഹേതു സപ്പച്ചയോ അഞ്ഞാണം അദസ്സനം ഹോതീ’’തി.

‘‘കോ നാമായം, ഭന്തേ, ധമ്മപരിയായോ’’തി? ‘‘നീവരണാ നാമേതേ, രാജകുമാരാ’’തി. ‘‘തഗ്ഘ, ഭഗവാ, നീവരണാ; തഗ്ഘ, സുഗത, നീവരണാ! ഏകമേകേനപി ഖോ, ഭന്തേ, നീവരണേന അഭിഭൂതോ യഥാഭൂതം ന ജാനേയ്യ ന പസ്സേയ്യ, കോ പന വാദോ പഞ്ചഹി നീവരണേഹി?

‘‘കതമോ പന, ഭന്തേ, ഹേതു, കതമോ പച്ചയോ ഞാണായ ദസ്സനായ? കഥം സഹേതു, സപ്പച്ചയോ ഞാണം ദസ്സനം ഹോതീ’’തി? ‘‘ഇധ, രാജകുമാര, ഭിക്ഖു സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. സോ സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവിതേന ചിത്തേന യഥാഭൂതം ജാനാതി പസ്സതി – അയമ്പി ഖോ, രാജകുമാര, ഹേതു, അയം പച്ചയോ ഞാണായ ദസ്സനായ. ഏവമ്പി സഹേതു, സപ്പച്ചയോ ഞാണം ദസ്സനം ഹോതി.

‘‘പുന ചപരം, രാജകുമാര, ഭിക്ഖു…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. സോ ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവിതേന ചിത്തേന യഥാഭൂതം ജാനാതി പസ്സതി – അയമ്പി ഖോ, രാജകുമാര, ഹേതു, അയം പച്ചയോ ഞാണായ ദസ്സനായ. ഏവം സഹേതു, സപ്പച്ചയോ ഞാണം ദസ്സനം ഹോതീ’’തി.

‘‘കോ നാമായം, ഭന്തേ, ധമ്മപരിയായോ’’തി? ‘‘ബോജ്ഝങ്ഗാ നാമേതേ, രാജകുമാരാ’’തി. ‘‘തഗ്ഘ, ഭഗവാ, ബോജ്ഝങ്ഗാ; തഗ്ഘ, സുഗത, ബോജ്ഝങ്ഗാ! ഏകമേകേനപി ഖോ, ഭന്തേ, ബോജ്ഝങ്ഗേന സമന്നാഗതോ യഥാഭൂതം ജാനേയ്യ പസ്സേയ്യ, കോ പന വാദോ സത്തഹി ബോജ്ഝങ്ഗേഹി? യോപി മേ, ഭന്തേ, ഗിജ്ഝകൂടം പബ്ബതം ആരോഹന്തസ്സ കായകിലമഥോ ചിത്തകിലമഥോ, സോപി മേ പടിപ്പസ്സദ്ധോ, ധമ്മോ ച മേ അഭിസമിതോ’’തി. ഛട്ഠം.

സാകച്ഛവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ആഹാരാ പരിയായമഗ്ഗി, മേത്തം സങ്ഗാരവേന ച;

അഭയോ പുച്ഛിതോ പഞ്ഹം, ഗിജ്ഝകൂടമ്ഹി പബ്ബതേതി.