൫. പഠമഭിക്ഖുസുത്തം

൯൯൧. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും – ‘‘അത്ഥി നു ഖോ, ഭന്തേ, ഏകധമ്മോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ ചത്താരോ ധമ്മേ പരിപൂരേതി, ചത്താരോ ധമ്മാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ സത്ത ധമ്മേ പരിപൂരേന്തി, സത്ത ധമ്മാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ ദ്വേ ധമ്മേ പരിപൂരേന്തീ’’തി? ‘‘അത്ഥി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏകധമ്മോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ ചത്താരോ ധമ്മേ പരിപൂരേതി, ചത്താരോ ധമ്മാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ സത്ത ധമ്മേ പരിപൂരേന്തി, സത്ത ധമ്മാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ ദ്വേ ധമ്മേ പരിപൂരേന്തീ’’തി.

‘‘കതമോ പന, ഭന്തേ, ഏകധമ്മോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ ചത്താരോ ധമ്മേ പരിപൂരേതി, ചത്താരോ ധമ്മാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ സത്ത ധമ്മേ പരിപൂരേന്തി, സത്ത ധമ്മാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ ദ്വേ ധമ്മേ പരിപൂരേന്തീ’’തി? ‘‘ആനാപാനസ്സതിസമാധി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏകധമ്മോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ ചത്താരോ സതിപട്ഠാനേ പരിപൂരേതി, ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ പരിപൂരേന്തി, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ വിജ്ജാവിമുത്തിം പരിപൂരേന്തീ’’തി.

‘‘കഥം ഭാവിതോ ച, ഭിക്ഖവേ, ആനാപാനസ്സതിസമാധി കഥം ബഹുലീകതോ ചത്താരോ സതിപട്ഠാനേ പരിപൂരേതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അരഞ്ഞഗതോ വാ…പേ… ഏവം ഭാവിതാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ ഏവം ബഹുലീകതാ വിജ്ജാവിമുത്തിം പരിപൂരേന്തീ’’തി. പഞ്ചമം.