൩. മിച്ഛത്തവഗ്ഗോ

൧. മിച്ഛത്തസുത്തം

൨൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘മിച്ഛത്തഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, സമ്മത്തഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛത്തം? സേയ്യഥിദം – മിച്ഛാദിട്ഠി…പേ… മിച്ഛാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛത്തം. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മത്തം? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മത്ത’’ന്തി. പഠമം.

൨. അകുസലധമ്മസുത്തം

൨൨. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘അകുസലേ ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേ ദേസേസ്സാമി, കുസലേ ച ധമ്മേ. തം സുണാഥ. കതമേ ച, ഭിക്ഖവേ, അകുസലാ ധമ്മാ? സേയ്യഥിദം – മിച്ഛാദിട്ഠി…പേ… മിച്ഛാസമാധി. ഇമേ വുച്ചന്തി, ഭിക്ഖവേ, അകുസലാ ധമ്മാ. കതമേ ച, ഭിക്ഖവേ, കുസലാ ധമ്മാ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇമേ വുച്ചന്തി, ഭിക്ഖവേ, കുസലാ ധമ്മാ’’തി. ദുതിയം.

൩. പഠമപടിപദാസുത്തം

൨൩. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘മിച്ഛാപടിപദഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, സമ്മാപടിപദഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാപടിപദാ? സേയ്യഥിദം – മിച്ഛാദിട്ഠി…പേ… മിച്ഛാസമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാപടിപദാ. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാപടിപദാ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാപടിപദാ’’തി. തതിയം.

൪. ദുതിയപടിപദാസുത്തം

൨൪. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ഗിഹിനോ വാഹം, ഭിക്ഖവേ, പബ്ബജിതസ്സ വാ മിച്ഛാപടിപദം ന വണ്ണേമി. ഗിഹി വാ, ഭിക്ഖവേ, പബ്ബജിതോ വാ മിച്ഛാപടിപന്നോ മിച്ഛാപടിപത്താധികരണഹേതു നാരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം’’.

‘‘കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാപടിപദാ? സേയ്യഥിദം – മിച്ഛാദിട്ഠി…പേ… മിച്ഛാസമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാപടിപദാ. ഗിഹിനോ വാഹം, ഭിക്ഖവേ, പബ്ബജിതസ്സ വാ മിച്ഛാപടിപദം ന വണ്ണേമി. ഗിഹി വാ, ഭിക്ഖവേ, പബ്ബജിതോ വാ മിച്ഛാപടിപന്നോ മിച്ഛാപടിപത്താധികരണഹേതു നാരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം.

‘‘ഗിഹിനോ വാഹം, ഭിക്ഖവേ, പബ്ബജിതസ്സ വാ സമ്മാപടിപദം വണ്ണേമി. ഗിഹി വാ, ഭിക്ഖവേ, പബ്ബജിതോ വാ സമ്മാപടിപന്നോ സമ്മാപടിപത്താധികരണഹേതു ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാപടിപദാ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാപടിപദാ. ഗിഹിനോ വാഹം, ഭിക്ഖവേ, പബ്ബജിതസ്സ വാ സമ്മാപടിപദം വണ്ണേമി. ഗിഹി വാ, ഭിക്ഖവേ, പബ്ബജിതോ വാ സമ്മാപടിപന്നോ സമ്മാപടിപത്താധികരണഹേതു ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസല’’ന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. പഠമഅസപ്പുരിസസുത്തം

൨൫. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘അസപ്പുരിസഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, സപ്പുരിസഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസപ്പുരിസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി, മിച്ഛാസങ്കപ്പോ, മിച്ഛാവാചോ, മിച്ഛാകമ്മന്തോ, മിച്ഛാആജീവോ, മിച്ഛാവായാമോ, മിച്ഛാസതി, മിച്ഛാസമാധി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസപ്പുരിസോ’’.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സപ്പുരിസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി, സമ്മാസങ്കപ്പോ, സമ്മാവാചോ, സമ്മാകമ്മന്തോ, സമ്മാആജീവോ, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി, സമ്മാസമാധി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സപ്പുരിസോ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയഅസപ്പുരിസസുത്തം

൨൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘അസപ്പുരിസഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, അസപ്പുരിസേന അസപ്പുരിസതരഞ്ച. സപ്പുരിസഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി സപ്പുരിസേന സപ്പുരിസതരഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസപ്പുരിസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി…പേ… മിച്ഛാസമാധി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസപ്പുരിസോ’’.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അസപ്പുരിസേന അസപ്പുരിസതരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി…പേ… മിച്ഛാസമാധി, മിച്ഛാഞാണീ, മിച്ഛാവിമുത്തി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അസപ്പുരിസേന അസപ്പുരിസതരോ.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സപ്പുരിസോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി…പേ… സമ്മാസമാധി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സപ്പുരിസോ.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സപ്പുരിസേന സപ്പുരിസതരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി…പേ… സമ്മാസമാധി, സമ്മാഞാണീ, സമ്മാവിമുത്തി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സപ്പുരിസേന സപ്പുരിസതരോ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. കുമ്ഭസുത്തം

൨൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, കുമ്ഭോ അനാധാരോ സുപ്പവത്തിയോ ഹോതി, സാധാരോ ദുപ്പവത്തിയോ ഹോതി; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം അനാധാരം സുപ്പവത്തിയം ഹോതി, സാധാരം ദുപ്പവത്തിയം ഹോതി. കോ ച, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തസ്സ ആധാരോ? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. അയം ചിത്തസ്സ ആധാരോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, കുമ്ഭോ അനാധാരോ സുപ്പവത്തിയോ ഹോതി, സാധാരോ ദുപ്പവത്തിയോ ഹോതി; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തം അനാധാരം സുപ്പവത്തിയം ഹോതി, സാധാരം ദുപ്പവത്തിയം ഹോതീ’’തി. സത്തമം.

൮. സമാധിസുത്തം

൨൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘അരിയം വോ, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസമാധിം ദേസേസ്സാമി സഉപനിസം സപരിക്ഖാരം. തം സുണാഥ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അരിയോ സമ്മാസമാധി സഉപനിസോ സപരിക്ഖാരോ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസതി [സമ്മാസമാധി (സീ. സ്യാ. കം. ക.)]. യാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇമേഹി സത്തഹങ്ഗേഹി ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ സപരിക്ഖാരതാ [സപരിക്ഖതാ (സീ. പീ.)] – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അരിയോ സമ്മാസമാധി സഉപനിസോ ഇതിപി സപരിക്ഖാരോ ഇതിപീ’’തി. അട്ഠമം.

൯. വേദനാസുത്തം

൨൯. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, വേദനാ. കതമാ തിസ്സോ? സുഖാ വേദനാ, ദുക്ഖാ വേദനാ, അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ വേദനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം വേദനാനം പരിഞ്ഞായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം വേദനാനം പരിഞ്ഞായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. നവമം.

൧൦. ഉത്തിയസുത്തം

൩൦. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉത്തിയോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി…പേ… ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ഉത്തിയോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഇധ മയ്ഹം, ഭന്തേ, രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘പഞ്ച കാമഗുണാ വുത്താ ഭഗവതാ. കതമേ നു ഖോ പഞ്ച കാമഗുണാ വുത്താ ഭഗവതാ’’’തി? ‘‘സാധു സാധു, ഉത്തിയ! പഞ്ചിമേ ഖോ, ഉത്തിയ, കാമഗുണാ വുത്താ മയാ. കതമേ പഞ്ച? ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ, സോതവിഞ്ഞേയ്യാ സദ്ദാ…പേ… ഘാനവിഞ്ഞേയ്യാ ഗന്ധാ… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യാ രസാ… കായവിഞ്ഞേയ്യാ ഫോട്ഠബ്ബാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ – ഇമേ ഖോ, ഉത്തിയ, പഞ്ച കാമഗുണാ വുത്താ മയാ. ഇമേസം ഖോ, ഉത്തിയ, പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം പഹാനായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇമേസം ഖോ, ഉത്തിയ, പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം പഹാനായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ദസമം.

മിച്ഛത്തവഗ്ഗോ തതിയോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

മിച്ഛത്തം അകുസലം ധമ്മം, ദുവേ പടിപദാപി ച;

അസപ്പുരിസേന ദ്വേ കുമ്ഭോ, സമാധി വേദനുത്തിയേനാതി.