൪. പടിപത്തിവഗ്ഗോ

൧. പഠമപടിപത്തിസുത്തം

൩൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘മിച്ഛാപടിപത്തിഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, സമ്മാപടിപത്തിഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാപടിപത്തി? സേയ്യഥിദം – മിച്ഛാദിട്ഠി…പേ… മിച്ഛാസമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാപടിപത്തി. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാപടിപത്തി? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാപടിപത്തീ’’തി. പഠമം.

൨. ദുതിയപടിപത്തിസുത്തം

൩൨. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘മിച്ഛാപടിപന്നഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, സമ്മാപടിപന്നഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാപടിപന്നോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ മിച്ഛാദിട്ഠികോ ഹോതി…പേ… മിച്ഛാസമാധി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാപടിപന്നോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാപടിപന്നോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ സമ്മാദിട്ഠികോ ഹോതി…പേ… സമ്മാസമാധി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാപടിപന്നോ’’തി. ദുതിയം.

൩. വിരദ്ധസുത്തം

൩൩. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘യേസം കേസഞ്ചി, ഭിക്ഖവേ, അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ വിരദ്ധോ, വിരദ്ധോ തേസം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമീ. യേസം കേസഞ്ചി, ഭിക്ഖവേ, അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ആരദ്ധോ, ആരദ്ധോ തേസം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമീ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. യേസം കേസഞ്ചി, ഭിക്ഖവേ, അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ വിരദ്ധോ, വിരദ്ധോ തേസം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമീ. യേസം കേസഞ്ചി, ഭിക്ഖവേ, അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ആരദ്ധോ, ആരദ്ധോ തേസം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമീ’’തി. തതിയം.

൪. പാരങ്ഗമസുത്തം

൩൪. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘അട്ഠിമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ അപാരാ പാരം ഗമനായ സംവത്തന്തി. കതമേ അട്ഠ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠ ധമ്മാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ അപാരാ പാരം ഗമനായ സംവത്തന്തീ’’തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ അഥാപരം ഏതദവോച സത്ഥാ –

‘‘അപ്പകാ തേ മനുസ്സേസു, യേ ജനാ പാരഗാമിനോ;

അഥായം ഇതരാ പജാ, തീരമേവാനുധാവതി.

‘‘യേ ച ഖോ സമ്മദക്ഖാതേ, ധമ്മേ ധമ്മാനുവത്തിനോ;

തേ ജനാ പാരമേസ്സന്തി, മച്ചുധേയ്യം സുദുത്തരം.

‘‘കണ്ഹം ധമ്മം വിപ്പഹായ, സുക്കം ഭാവേഥ പണ്ഡിതോ;

ഓകാ അനോകമാഗമ്മ, വിവേകേ യത്ഥ ദൂരമം.

‘‘തത്രാഭിരതിമിച്ഛേയ്യ, ഹിത്വാ കാമേ അകിഞ്ചനോ;

പരിയോദപേയ്യ അത്താനം, ചിത്തക്ലേസേഹി പണ്ഡിതോ.

‘‘യേസം സമ്ബോധിയങ്ഗേസു, സമ്മാ ചിത്തം സുഭാവിതം;

ആദാനപടിനിസ്സഗ്ഗേ, അനുപാദായ യേ രതാ;

ഖീണാസവാ ജുതിമന്തോ, തേ ലോകേ പരിനിബ്ബുതാ’’തി. ചതുത്ഥം;

൫. പഠമസാമഞ്ഞസുത്തം

൩൫. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘സാമഞ്ഞഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, സാമഞ്ഞഫലാനി ച. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സാമഞ്ഞം? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സാമഞ്ഞം. കതമാനി ച, ഭിക്ഖവേ, സാമഞ്ഞഫലാനി? സോതാപത്തിഫലം, സകദാഗാമിഫലം, അനാഗാമിഫലം, അരഹത്തഫലം – ഇമാനി വുച്ചന്തി, ഭിക്ഖവേ, സാമഞ്ഞഫലാനീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയസാമഞ്ഞസുത്തം

൩൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘സാമഞ്ഞഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, സാമഞ്ഞത്ഥഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സാമഞ്ഞം? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സാമഞ്ഞം. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സാമഞ്ഞത്ഥോ? യോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, രാഗക്ഖയോ ദോസക്ഖയോ മോഹക്ഖയോ – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സാമഞ്ഞത്ഥോ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. പഠമബ്രഹ്മഞ്ഞസുത്തം

൩൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ബ്രഹ്മഞ്ഞഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, ബ്രഹ്മഞ്ഞഫലാനി ച. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മഞ്ഞം? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മഞ്ഞം. കതമാനി ച, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മഞ്ഞഫലാനി? സോതാപത്തിഫലം, സകദാഗാമിഫലം, അനാഗാമിഫലം, അരഹത്തഫലം – ഇമാനി വുച്ചന്തി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മഞ്ഞഫലാനീ’’തി. സത്തമം.

൮. ദുതിയബ്രഹ്മഞ്ഞസുത്തം

൩൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ബ്രഹ്മഞ്ഞഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, ബ്രഹ്മഞ്ഞത്ഥഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മഞ്ഞം? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മഞ്ഞം. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മഞ്ഞത്ഥോ? യോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, രാഗക്ഖയോ ദോസക്ഖയോ മോഹക്ഖയോ – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മഞ്ഞത്ഥോ’’തി. അട്ഠമം.

൯. പഠമബ്രഹ്മചരിയസുത്തം

൩൯. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ബ്രഹ്മചരിയഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, ബ്രഹ്മചരിയഫലാനി ച. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയം? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയം. കതമാനി ച, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയഫലാനി? സോതാപത്തിഫലം, സകദാഗാമിഫലം, അനാഗാമിഫലം, അരഹത്തഫലം – ഇമാനി വുച്ചന്തി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയഫലാനീ’’തി. നവമം.

൧൦. ദുതിയബ്രഹ്മചരിയസുത്തം

൪൦. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ബ്രഹ്മചരിയഞ്ച വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി, ബ്രഹ്മചരിയത്ഥഞ്ച. തം സുണാഥ. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയം? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയം. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയത്ഥോ? യോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, രാഗക്ഖയോ ദോസക്ഖയോ മോഹക്ഖയോ – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മചരിയത്ഥോ’’തി. ദസമം.

പടിപത്തിവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

പടിപത്തി പടിപന്നോ ച, വിരദ്ധഞ്ച പാരംഗമാ;

സാമഞ്ഞേന ച ദ്വേ വുത്താ, ബ്രഹ്മഞ്ഞാ അപരേ ദുവേ;

ബ്രഹ്മചരിയേന ദ്വേ വുത്താ, വഗ്ഗോ തേന പവുച്ചതീതി.