൮. ഓഘവഗ്ഗോ

൧. ഓഘസുത്തം

൧൭൨. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, ഓഘാ. കതമേ ചത്താരോ? കാമോഘോ, ഭവോഘോ, ദിട്ഠോഘോ, അവിജ്ജോഘോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ഓഘാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നം ഓഘാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. (യഥാ ഏസനാ, ഏവം സബ്ബം വിത്ഥാരേതബ്ബം.) പഠമം.

൨. യോഗസുത്തം

൧൭൩. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, യോഗാ. കതമേ ചത്താരോ? കാമയോഗോ, ഭവയോഗോ, ദിട്ഠിയോഗോ അവിജ്ജായോഗോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ യോഗാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നം യോഗാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ദുതിയം.

൩. ഉപാദാനസുത്തം

൧൭൪. ‘‘ചത്താരിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഉപാദാനാനി. കതമാനി ചത്താരി? കാമുപാദാനം, ദിട്ഠുപാദാനം, സീലബ്ബതുപാദാനം, അത്തവാദുപാദാനം – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരി ഉപാദാനാനി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നം ഉപാദാനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. തതിയം.

൪. ഗന്ഥസുത്തം

൧൭൫. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, ഗന്ഥാ. കതമേ ചത്താരോ? അഭിജ്ഝാ കായഗന്ഥോ, ബ്യാപാദോ കായഗന്ഥോ, സീലബ്ബതപരാമാസോ കായഗന്ഥോ, ഇദംസച്ചാഭിനിവേസോ കായഗന്ഥോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ഗന്ഥാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നം ഗന്ഥാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. അനുസയസുത്തം

൧൭൬. ‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, അനുസയാ. കതമേ സത്ത? കാമരാഗാനുസയോ, പടിഘാനുസയോ, ദിട്ഠാനുസയോ, വിചികിച്ഛാനുസയോ, മാനാനുസയോ, ഭവരാഗാനുസയോ, അവിജ്ജാനുസയോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്താനുസയാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്തന്നം അനുസയാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. കാമഗുണസുത്തം

൧൭൭. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, കാമഗുണാ. കതമേ പഞ്ച? ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ, സോതവിഞ്ഞേയ്യാ സദ്ദാ…പേ… ഘാനവിഞ്ഞേയ്യാ ഗന്ധാ…പേ… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യാ രസാ…പേ… കായവിഞ്ഞേയ്യാ ഫോട്ഠബ്ബാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച കാമഗുണാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. നീവരണസുത്തം

൧൭൮. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, നീവരണാനി. കതമാനി പഞ്ച? കാമച്ഛന്ദനീവരണം, ബ്യാപാദനീവരണം, ഥിനമിദ്ധനീവരണം, ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചനീവരണം, വിചികിച്ഛാനീവരണം – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച നീവരണാനി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം നീവരണാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. സത്തമം.

൮. ഉപാദാനക്ഖന്ധസുത്തം

൧൭൯. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ഉപാദാനക്ഖന്ധാ. കതമേ പഞ്ച? സേയ്യഥിദം – രൂപുപാദാനക്ഖന്ധോ, വേദനുപാദാനക്ഖന്ധോ, സഞ്ഞുപാദാനക്ഖന്ധോ, സങ്ഖാരുപാദാനക്ഖന്ധോ, വിഞ്ഞാണുപാദാനക്ഖന്ധോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. അട്ഠമം.

൯. ഓരമ്ഭാഗിയസുത്തം

൧൮൦. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഓരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി. കതമാനി പഞ്ച? സക്കായദിട്ഠി, വിചികിച്ഛാ, സീലബ്ബതപരാമാസോ, കാമച്ഛന്ദോ, ബ്യാപാദോ – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി. ഇമേസം ഖോ ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. നവമം.

൧൦. ഉദ്ധമ്ഭാഗിയസുത്തം

൧൮൧. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി. കതമാനി പഞ്ച? രൂപരാഗോ, അരൂപരാഗോ, മാനോ, ഉദ്ധച്ചം, അവിജ്ജാ – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചുദ്ധമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി.

‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി. കതമാനി പഞ്ച? രൂപരാഗോ, അരൂപരാഗോ, മാനോ, ഉദ്ധച്ചം, അവിജ്ജാ – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചുദ്ധമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി രാഗവിനയപരിയോസാനം ദോസവിനയപരിയോസാനം മോഹവിനയപരിയോസാനം… അമതോഗധം അമതപരായനം അമതപരിയോസാനം… നിബ്ബാനനിന്നം നിബ്ബാനപോണം നിബ്ബാനപബ്ഭാരം. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നം ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ദസമം.

ഓഘവഗ്ഗോ അട്ഠമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഓഘോ യോഗോ ഉപാദാനം, ഗന്ഥം അനുസയേന ച;

കാമഗുണാ നീവരണം, ഖന്ധാ ഓരുദ്ധമ്ഭാഗിയാതി.

വഗ്ഗുദ്ദാനം –

അവിജ്ജാവഗ്ഗോ പഠമോ, ദുതിയം വിഹാരം വുച്ചതി;

മിച്ഛത്തം തതിയോ വഗ്ഗോ, ചതുത്ഥം പടിപന്നേനേവ.

തിത്ഥിയം പഞ്ചമോ വഗ്ഗോ, ഛട്ഠോ സൂരിയേന ച;

ബഹുകതേ സത്തമോ വഗ്ഗോ, ഉപ്പാദോ അട്ഠമേന ച.

ദിവസവഗ്ഗോ നവമോ, ദസമോ അപ്പമാദേന ച;

ഏകാദസബലവഗ്ഗോ, ദ്വാദസ ഏസനാ പാളിയം;

ഓഘവഗ്ഗോ ഭവതി തേരസാതി.

മഗ്ഗസംയുത്തം പഠമം.