൭. ഏസനാവഗ്ഗോ

൧. ഏസനാസുത്തം

൧൬൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, ഏസനാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമേസനാ, ഭവേസനാ, ബ്രഹ്മചരിയേസനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ ഏസനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം അഭിഞ്ഞായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം അഭിഞ്ഞായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി.

‘‘തിസ്സോ ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏസനാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമേസനാ, ഭവേസനാ, ബ്രഹ്മചരിയേസനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ ഏസനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം അഭിഞ്ഞായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി രാഗവിനയപരിയോസാനം ദോസവിനയപരിയോസാനം മോഹവിനയപരിയോസാനം. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം അഭിഞ്ഞായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി.

‘‘തിസ്സോ ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏസനാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമേസനാ, ഭവേസനാ, ബ്രഹ്മചരിയേസനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ ഏസനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം അഭിഞ്ഞായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി അമതോഗധം അമതപരായനം അമതപരിയോസാനം. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം അഭിഞ്ഞായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി.

‘‘തിസ്സോ ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏസനാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമേസനാ, ഭവേസനാ, ബ്രഹ്മചരിയേസനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ ഏസനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം അഭിഞ്ഞായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി നിബ്ബാനനിന്നം നിബ്ബാനപോണം നിബ്ബാനപബ്ഭാരം. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം അഭിഞ്ഞായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി.

‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, ഏസനാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമേസനാ, ഭവേസനാ, ബ്രഹ്മചരിയേസനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ ഏസനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം പരിഞ്ഞായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. (യദപി അഭിഞ്ഞാ, തദപി പരിഞ്ഞായ വിത്ഥാരേതബ്ബം.)

‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, ഏസനാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമേസനാ, ഭവേസനാ, ബ്രഹ്മചരിയേസനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ ഏസനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം പരിക്ഖയായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. (യദപി അഭിഞ്ഞാ, തദപി പരിക്ഖയായ വിത്ഥാരേതബ്ബം.)

‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, ഏസനാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമേസനാ, ഭവേസനാ, ബ്രഹ്മചരിയേസനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ ഏസനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം പഹാനായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം…പേ… ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ഏസനാനം പഹാനായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. (യദപി അഭിഞ്ഞാ, തദപി പഹാനായ വിത്ഥാരേതബ്ബം.) പഠമം.

൨. വിധാസുത്തം

൧൬൨. ‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, വിധാ. കതമാ തിസ്സോ? ‘സേയ്യോഹമസ്മീ’തി വിധാ, ‘സദിസോഹമസ്മീ’തി വിധാ, ‘ഹീനോഹമസ്മീ’തി വിധാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ വിധാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം വിധാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം…പേ… ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ തിസ്സന്നം വിധാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. (യഥാ ഏസനാ, ഏവം വിത്ഥാരേതബ്ബം). ദുതിയം.

൩. ആസവസുത്തം

൧൬൩. ‘‘തയോമേ, ഭിക്ഖവേ, ആസവാ. കതമേ തയോ? കാമാസവോ, ഭവാസവോ, അവിജ്ജാസവോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തയോ ആസവാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ണന്നം ആസവാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. തതിയം.

൪. ഭവസുത്തം

൧൬൪. ‘‘തയോമേ, ഭിക്ഖവേ, ഭവാ. കതമേ തയോ? കാമഭവോ, രൂപഭവോ, അരൂപഭവോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തയോ ഭവാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ണന്നം ഭവാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ദുക്ഖതാസുത്തം

൧൬൫. ‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖതാ. കതമാ തിസ്സോ? ദുക്ഖദുക്ഖതാ, സങ്ഖാരദുക്ഖതാ, വിപരിണാമദുക്ഖതാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ ദുക്ഖതാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം ദുക്ഖതാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ഖിലസുത്തം

൧൬൬. ‘‘തയോമേ, ഭിക്ഖവേ, ഖിലാ. കതമേ തയോ? രാഗോ ഖിലോ, ദോസോ ഖിലോ, മോഹോ ഖിലോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തയോ ഖിലാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ണന്നം ഖിലാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. മലസുത്തം

൧൬൭. ‘‘തീണിമാനി, ഭിക്ഖവേ, മലാനി. കതമാനി തീണി? രാഗോ മലം, ദോസോ മലം, മോഹോ മലം – ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി മലാനി. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ണന്നം മലാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. സത്തമം.

൮. നീഘസുത്തം

൧൬൮. ‘‘തയോമേ, ഭിക്ഖവേ, നീഘാ. കതമേ തയോ? രാഗോ നീഘോ, ദോസോ നീഘോ, മോഹോ നീഘോ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തയോ നീഘാ. ഇമേസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ണന്നം നീഘാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. അട്ഠമം.

൯. വേദനാസുത്തം

൧൬൯. ‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, വേദനാ. കതമാ തിസ്സോ? സുഖാ വേദനാ, ദുക്ഖാ വേദനാ, അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ വേദനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം വേദനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. നവമം.

൧൦. തണ്ഹാസുത്തം

൧൭൦. ‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, തണ്ഹാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമതണ്ഹാ, ഭവതണ്ഹാ, വിഭവതണ്ഹാ – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സോ തണ്ഹാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം തണ്ഹാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ. കതമോ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്മാദിട്ഠിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം…പേ… സമ്മാസമാധിം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം തണ്ഹാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ദസമം.

൧൧. തസിനാസുത്തം

൧൭൧. ‘‘തിസ്സോ ഇമാ, ഭിക്ഖവേ, തസിനാ. കതമാ തിസ്സോ? കാമതസിനാ, ഭവതസിനാ, വിഭവതസിനാ. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം തസിനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… രാഗവിനയപരിയോസാനം ദോസവിനയപരിയോസാനം മോഹവിനയപരിയോസാനം…പേ… അമതോഗധം അമതപരായനം അമതപരിയോസാനം…പേ… നിബ്ബാനനിന്നം നിബ്ബാനപോണം നിബ്ബാനപബ്ഭാരം. ഇമാസം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തിസ്സന്നം തസിനാനം അഭിഞ്ഞായ പരിഞ്ഞായ പരിക്ഖയായ പഹാനായ…പേ… അയം അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഭാവേതബ്ബോ’’തി. ഏകാദസമം.

ഏസനാവഗ്ഗോ സത്തമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഏസനാ വിധാ ആസവോ, ഭവോ ച ദുക്ഖതാ ഖിലാ;

മലം നീഘോ ച വേദനാ, ദ്വേ തണ്ഹാ തസിനായ ചാതി.