൫. അസ്സാരോഹസുത്തം

൩൫൭. അഥ ഖോ അസ്സാരോഹോ ഗാമണി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ അസ്സാരോഹോ ഗാമണി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സുതം മേതം, ഭന്തേ, പുബ്ബകാനം ആചരിയപാചരിയാനം അസ്സാരോഹാനം ഭാസമാനാനം – ‘യോ സോ അസ്സാരോഹോ സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി, തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഹനന്തി പരിയാപാദേന്തി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പരജിതാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’തി. ഇധ ഭഗവാ കിമാഹാ’’തി? ‘‘അലം, ഗാമണി, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ അസ്സാരോഹോ ഗാമണി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സുതം മേതം, ഭന്തേ, പുബ്ബകാനം ആചരിയപാചരിയാനം അസ്സാരോഹാനം ഭാസമാനാനം – ‘യോ സോ അസ്സാരോഹോ സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി, തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഹനന്തി പരിയാപാദേന്തി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പരജിതാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’തി. ഇധ ഭഗവാ കിമാഹാ’’തി?

‘‘അദ്ധാ ഖോ ത്യാഹം, ഗാമണി, ന ലഭാമി – ‘അലം, ഗാമണി, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’തി. അപി ച ഖോ ത്യാഹം ബ്യാകരിസ്സാമി. യോ സോ, ഗാമണി, അസ്സാരോഹോ സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി തസ്സ തം ചിത്തം പുബ്ബേ ഗഹിതം ദുക്കടം ദുപ്പണിഹിതം – ‘ഇമേ സത്താ ഹഞ്ഞന്തു വാ ബജ്ഝന്തു വാ ഉച്ഛിജ്ജന്തു വാ വിനസ്സന്തു വാ മാ അഹേസും ഇതി വാ’തി. തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഹനന്തി പരിയാപാദേന്തി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പരജിതോ നാമ നിരയോ തത്ഥ ഉപപജ്ജതി. സചേ ഖോ പനസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഹോതി – ‘യോ സോ അസ്സാരോഹോ സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി, തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഹനന്തി പരിയാപാദേന്തി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പരജിതാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’തി, സാസ്സ ഹോതി മിച്ഛാദിട്ഠി. മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ ഖോ പനാഹം ഗാമണി, പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം വദാമി – നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, അസ്സാരോഹോ ഗാമണി പരോദി, അസ്സൂനി പവത്തേസി. ‘‘ഏതം ഖോ ത്യാഹം, ഗാമണി, നാലത്ഥം – ‘അലം, ഗാമണി, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’’തി. ‘‘നാഹം, ഭന്തേ, ഏതം രോദാമി യം മം ഭഗവാ ഏവമാഹ. അപിചാഹം, ഭന്തേ, പുബ്ബകേഹി ആചരിയപാചരിയേഹി അസ്സാരോഹേഹി ദീഘരത്തം നികതോ വഞ്ചിതോ പലുദ്ധോ – ‘യോ സോ അസ്സാരോഹോ സങ്ഗാമേ ഉസ്സഹതി വായമതി, തമേനം ഉസ്സഹന്തം വായമന്തം പരേ ഹനന്തി പരിയാപാദേന്തി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പരജിതാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’’’തി. ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ…പേ… അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. പഞ്ചമം.