൨. താലപുടസുത്തം

൩൫൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. അഥ ഖോ താലപുടോ [താലപുത്തോ (സീ. സ്യാ. കം.)] നടഗാമണി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ താലപുടോ നടഗാമണി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സുതം മേതം, ഭന്തേ, പുബ്ബകാനം ആചരിയപാചരിയാനം നടാനം ഭാസമാനാനം – ‘യോ സോ നടോ രങ്ഗമജ്ഝേ സമജ്ജമജ്ഝേ സച്ചാലികേന ജനം ഹാസേതി രമേതി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പഹാസാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’തി. ഇധ ഭഗവാ കിമാഹാ’’തി? ‘‘അലം, ഗാമണി, തിട്ഠതേതം. മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ താലപുടോ നടഗാമണി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സുതം മേതം, ഭന്തേ, പുബ്ബകാനം ആചരിയപാചരിയാനം നടാനം ഭാസമാനാനം – ‘യോ സോ നടോ രങ്ഗമജ്ഝേ സമജ്ജമജ്ഝേ സച്ചാലികേന ജനം ഹാസേതി രമേതി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പഹാസാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’തി. ഇധ ഭഗവാ കിമാഹാ’’തി? ‘‘അലം, ഗാമണി, തിട്ഠതേതം. മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ താലപുടോ നടഗാമണി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സുതം മേതം, ഭന്തേ, പുബ്ബകാനം ആചരിയപാചരിയാനം നടാനം ഭാസമാനാനം – ‘യോ സോ നടോ രങ്ഗമജ്ഝേ സമജ്ജമജ്ഝേ സച്ചാലികേന ജനം ഹാസേതി രമേതി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പഹാസാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’തി. ഇധ ഭഗവാ കിമാഹാ’’തി?

‘‘അദ്ധാ ഖോ ത്യാഹം, ഗാമണി, ന ലഭാമി [നാലത്ഥം (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] – ‘അലം, ഗാമണി, തിട്ഠതേതം, മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’തി. അപി ച ത്യാഹം ബ്യാകരിസ്സാമി. പുബ്ബേ ഖോ, ഗാമണി, സത്താ അവീതരാഗാ രാഗബന്ധനബദ്ധാ. തേസം നടോ രങ്ഗമജ്ഝേ സമജ്ജമജ്ഝേ യേ ധമ്മാ രജനീയാ തേ ഉപസംഹരതി ഭിയ്യോസോമത്തായ. പുബ്ബേ ഖോ, ഗാമണി, സത്താ അവീതദോസാ ദോസബന്ധനബദ്ധാ. തേസം നടോ രങ്ഗമജ്ഝേ സമജ്ജമജ്ഝേ യേ ധമ്മാ ദോസനീയാ തേ ഉപസംഹരതി ഭിയ്യോസോമത്തായ. പുബ്ബേ ഖോ, ഗാമണി, സത്താ അവീതമോഹാ മോഹബന്ധനബദ്ധാ. തേസം നടോ രങ്ഗമജ്ഝേ സമജ്ജമജ്ഝേ യേ ധമ്മാ മോഹനീയാ തേ ഉപസംഹരതി ഭിയ്യോസോമത്തായ. സോ അത്തനാ മത്തോ പമത്തോ പരേ മദേത്വാ പമാദേത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പഹാസോ നാമ നിരയോ തത്ഥ ഉപപജ്ജതി. സചേ ഖോ പനസ്സ ഏവംദിട്ഠി ഹോതി – ‘യോ സോ നടോ രങ്ഗമജ്ഝേ സമജ്ജമജ്ഝേ സച്ചാലികേന ജനം ഹാസേതി രമേതി, സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പഹാസാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’തി, സാസ്സ ഹോതി മിച്ഛാദിട്ഠി. മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ ഖോ പനാഹം, ഗാമണി, പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം വദാമി – നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, താലപുടോ നടഗാമണി, പരോദി, അസ്സൂനി പവത്തേസി. ‘‘ഏതം ഖോ ത്യാഹം, ഗാമണി, നാലത്ഥം – ‘അലം, ഗാമണി, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’’തി. ‘‘നാഹം, ഭന്തേ, ഏതം രോദാമി യം മം ഭഗവാ ഏവമാഹ; അപി ചാഹം, ഭന്തേ, പുബ്ബകേഹി ആചരിയപാചരിയേഹി നടേഹി ദീഘരത്തം നികതോ വഞ്ചിതോ പലുദ്ധോ – ‘യോ സോ നടോ രങ്ഗമജ്ഝേ സമജ്ജമജ്ഝേ സച്ചാലികേന ജനം ഹാസേതി രമേതി സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ പഹാസാനം ദേവാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീ’’’തി. ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ, അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ! സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ, പടിച്ഛന്നം വാ വിവരേയ്യ, മൂള്ഹസ്സ വാ മഗ്ഗം ആചിക്ഖേയ്യ, അന്ധകാരേ വാ തേലപജ്ജോതം ധാരേയ്യ – ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദക്ഖന്തീതി; ഏവമേവം ഭഗവതാ അനേകപരിയായേന ധമ്മോ പകാസിതോ. ഏസാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവന്തം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ലഭേയ്യാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’’ന്തി. അലത്ഥ ഖോ താലപുടോ നടഗാമണി ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, അലത്ഥ ഉപസമ്പദം. അചിരൂപസമ്പന്നോ ച പനായസ്മാ താലപുടോ…പേ… അരഹതം അഹോസീതി. ദുതിയം.