൨. പഠമഇസിദത്തസുത്തം

൩൪൪. ഏകം സമയം സമ്ബഹുലാ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ മച്ഛികാസണ്ഡേ വിഹരന്തി അമ്ബാടകവനേ. അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി യേന ഥേരാ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഥേരേ ഭിക്ഖൂ അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി ഥേരേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘അധിവാസേന്തു മേ, ഭന്തേ, ഥേരാ സ്വാതനായ ഭത്ത’’ന്തി. അധിവാസേസും ഖോ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ തുണ്ഹീഭാവേന. അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി ഥേരാനം ഭിക്ഖൂനം അധിവാസനം വിദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഥേരേ ഭിക്ഖൂ അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന ചിത്തസ്സ ഗഹപതിസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദിംസു.

അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി യേന ഥേരാ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഥേരേ ഭിക്ഖൂ അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി ആയസ്മന്തം ഥേരം ഏതദവോച – ‘‘‘ധാതുനാനത്തം, ധാതുനാനത്ത’ന്തി, ഭന്തേ ഥേര, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ധാതുനാനത്തം വുത്തം ഭഗവതാ’’തി? ഏവം വുത്തേ ആയസ്മാ ഥേരോ തുണ്ഹീ അഹോസി. ദുതിയമ്പി ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി ആയസ്മന്തം ഥേരം ഏതദവോച – ‘‘‘ധാതുനാനത്തം, ധാതുനാനത്ത’ന്തി, ഭന്തേ ഥേര, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ധാതുനാനത്തം വുത്തം ഭഗവതാ’’തി? ദുതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഥേരോ തുണ്ഹീ അഹോസി. തതിയമ്പി ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി ആയസ്മന്തം ഥേരം ഏതദവോച – ‘‘‘ധാതുനാനത്തം, ധാതുനാനത്ത’ന്തി, ഭന്തേ ഥേര, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ധാതുനാനത്തം വുത്തം ഭഗവതാ’’തി? തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഥേരോ തുണ്ഹീ അഹോസി.

തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഇസിദത്തോ തസ്മിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേ സബ്ബനവകോ ഹോതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഇസിദത്തോ ആയസ്മന്തം ഥേരം ഏതദവോച – ‘‘ബ്യാകരോമഹം, ഭന്തേ ഥേര, ചിത്തസ്സ ഗഹപതിനോ ഏതം പഞ്ഹ’’ന്തി? ‘‘ബ്യാകരോഹി ത്വം, ആവുസോ ഇസിദത്ത, ചിത്തസ്സ ഗഹപതിനോ ഏതം പഞ്ഹ’’ന്തി. ‘‘ഏവഞ്ഹി ത്വം, ഗഹപതി, പുച്ഛസി – ‘ധാതുനാനത്തം, ധാതുനാനത്തന്തി, ഭന്തേ ഥേര, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ധാതുനാനത്തം, വുത്തം ഭഗവതാ’’’തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഇദം ഖോ, ഗഹപതി, ധാതുനാനത്തം വുത്തം ഭഗവതാ – ചക്ഖുധാതു, രൂപധാതു, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതു…പേ… മനോധാതു, ധമ്മധാതു, മനോവിഞ്ഞാണധാതു. ഏത്താവതാ ഖോ, ഗഹപതി, ധാതുനാനത്തം വുത്തം ഭഗവതാ’’തി.

അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി ആയസ്മതോ ഇസിദത്തസ്സ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഥേരേ ഭിക്ഖൂ പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേസി സമ്പവാരേസി. അഥ ഖോ ഥേരാ ഭിക്ഖൂ ഭുത്താവിനോ ഓനീതപത്തപാണിനോ ഉട്ഠായാസനാ പക്കമിംസു. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഥേരോ ആയസ്മന്തം ഇസിദത്തം ഏതദവോച – ‘‘സാധു ഖോ തം, ആവുസോ ഇസിദത്ത, ഏസോ പഞ്ഹോ പടിഭാസി, നേസോ പഞ്ഹോ മം പടിഭാസി. തേനഹാവുസോ ഇസിദത്ത, യദാ അഞ്ഞഥാപി [യദാ അഞ്ഞദാപി (സീ. പീ.) അഞ്ഞദാപി (?)] ഏവരൂപോ പഞ്ഹോ ആഗച്ഛേയ്യ, തഞ്ഞേവേത്ഥ പടിഭാസേയ്യാ’’തി. ദുതിയം.