൧. നിബ്ബാനപഞ്ഹാസുത്തം

൩൧൪. ഏകം സമയം ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ മഗധേസു വിഹരതി നാലകഗാമകേ. അഥ ഖോ ജമ്ബുഖാദകോ പരിബ്ബാജകോ യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ജമ്ബുഖാദകോ പരിബ്ബാജകോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച –

‘‘‘നിബ്ബാനം, നിബ്ബാന’ന്തി, ആവുസോ സാരിപുത്ത, വുച്ചതി. കതമം നു ഖോ, ആവുസോ, നിബ്ബാന’’ന്തി? ‘‘യോ ഖോ, ആവുസോ, രാഗക്ഖയോ ദോസക്ഖയോ മോഹക്ഖയോ – ഇദം വുച്ചതി നിബ്ബാന’’ന്തി. ‘‘അത്ഥി പനാവുസോ, മഗ്ഗോ അത്ഥി പടിപദാ ഏതസ്സ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി? ‘‘അത്ഥി ഖോ, ആവുസോ, മഗ്ഗോ അത്ഥി പടിപദാ ഏതസ്സ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി. ‘‘കതമോ പനാവുസോ, മഗ്ഗോ കതമാ പടിപദാ ഏതസ്സ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി? ‘‘അയമേവ ഖോ, ആവുസോ, അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ഏതസ്സ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി സമ്മാസങ്കപ്പോ സമ്മാവാചാ സമ്മാകമ്മന്തോ സമ്മാആജീവോ സമ്മാവായാമോ സമ്മാസതി സമ്മാസമാധി. അയം ഖോ, ആവുസോ, മഗ്ഗോ അയം പടിപദാ ഏതസ്സ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി. ‘‘ഭദ്ദകോ, ആവുസോ, മഗ്ഗോ ഭദ്ദികാ പടിപദാ ഏതസ്സ നിബ്ബാനസ്സ സച്ഛികിരിയായ. അലഞ്ച പനാവുസോ സാരിപുത്ത, അപ്പമാദായാ’’തി. പഠമം.