൨. ദുതിയഗിലാനസുത്തം

൭൫. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു…പേ… ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അമുകസ്മിം, ഭന്തേ, വിഹാരേ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു നവോ അപ്പഞ്ഞാതോ ആബാധികോ ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. സാധു, ഭന്തേ, ഭഗവാ യേന സോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ നവവാദഞ്ച സുത്വാ ഗിലാനവാദഞ്ച, ‘‘അപ്പഞ്ഞാതോ ഭിക്ഖൂ’’തി ഇതി വിദിത്വാ യേന സോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി. അദ്ദസാ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന മഞ്ചകേ സമധോസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘അലം, ഭിക്ഖു, മാ ത്വം മഞ്ചകേ സമധോസി. സന്തിമാനി ആസനാനി പഞ്ഞത്താനി, തത്ഥാഹം നിസീദിസ്സാമീ’’തി. നിസീദി ഭഗവാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി തേ, ഭിക്ഖു, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയം, കച്ചി ദുക്ഖാ വേദനാ പടിക്കമന്തി നോ അഭിക്കമന്തി, പടിക്കമോസാനം പഞ്ഞായതി നോ അഭിക്കമോ’’തി?

‘‘ന മേ, ഭന്തേ, ഖമനീയം, ന യാപനീയം…പേ… ന ഖോ മം [മേ (സബ്ബത്ഥ)], ഭന്തേ, അത്താ സീലതോ ഉപവദതീ’’തി.

‘‘നോ ചേ കിര തേ, ഭിക്ഖു, അത്താ സീലതോ ഉപവദതി, അഥ കിഞ്ച തേ കുക്കുച്ചം കോ ച വിപ്പടിസാരോ’’തി?

‘‘ന ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, സീലവിസുദ്ധത്ഥം ഭഗവതാ ധമ്മം ദേസിതം ആജാനാമീ’’തി.

‘‘നോ ചേ കിര ത്വം, ഭിക്ഖു, സീലവിസുദ്ധത്ഥം മയാ ധമ്മം ദേസിതം ആജാനാസി, അഥ കിമത്ഥം ചരഹി ത്വം, ഭിക്ഖു, മയാ ധമ്മം ദേസിതം ആജാനാസീ’’തി?

‘‘അനുപാദാപരിനിബ്ബാനത്ഥം ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ ധമ്മം ദേസിതം ആജാനാമീ’’തി.

‘‘സാധു സാധു, ഭിക്ഖു! സാധു ഖോ ത്വം, ഭിക്ഖു, അനുപാദാപരിനിബ്ബാനത്ഥം മയാ ധമ്മം ദേസിതം ആജാനാസി. അനുപാദാപരിനിബ്ബാനത്ഥോ ഹി, ഭിക്ഖു, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഭിക്ഖു, ചക്ഖു നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി?

‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’.

‘‘യം…പേ… സോതം… ഘാനം… ജിവ്ഹാ… കായോ… മനോ… മനോവിഞ്ഞാണം… മനോസമ്ഫസ്സോ… യമ്പിദം മനോസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തമ്പി നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി?

‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’.

‘‘യം പനാനിച്ചം ദുക്ഖം വാ തം സുഖം വാ’’തി?

‘‘ദുക്ഖം, ഭന്തേ’’.

‘‘യം പനാനിച്ചം ദുക്ഖം വിപരിണാമധമ്മം, കല്ലം നു തം സമനുപസ്സിതും – ‘ഏതം മമ, ഏസോഹമസ്മി, ഏസോ മേ അത്താ’’’തി?

‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’.

‘‘ഏവം പസ്സം, ഭിക്ഖു, സുതവാ അരിയസാവകോ ചക്ഖുസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി…പേ… മനസ്മിമ്പി… മനോവിഞ്ഞാണേപി… മനോസമ്ഫസ്സേപി നിബ്ബിന്ദതി. യമ്പിദം മനോസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി. നിബ്ബിന്ദം വിരജ്ജതി; വിരാഗാ വിമുച്ചതി; വിമുത്തസ്മിം വിമുത്തമിതി ഞാണം ഹോതി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാതീ’’തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദി. ഇമസ്മിഞ്ച പന വേയ്യാകരണസ്മിം ഭഞ്ഞമാനേ തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചീതി [വിമുച്ചതീതി (സബ്ബത്ഥ)]. ദുതിയം.