൮. കിംസുകോപമസുത്തം

൨൪൫. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു യേനഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കിത്താവതാ നു ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി? ‘‘യതോ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ഛന്നം ഫസ്സായതനാനം സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച യഥാഭൂതം പജാനാതി, ഏത്താവതാ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു അസന്തുട്ഠോ തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന [പഞ്ഹാവേയ്യാകരണേന (സ്യാ. കം. ക.)], യേനഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കിത്താവതാ നു ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി? ‘‘യതോ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പഞ്ചന്നം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച യഥാഭൂതം പജാനാതി, ഏത്താവതാ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു അസന്തുട്ഠോ തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന, യേനഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കിത്താവതാ നു ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി? ‘‘യതോ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ചതുന്നം മഹാഭൂതാനം സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച യഥാഭൂതം പജാനാതി, ഏത്താവതാ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു അസന്തുട്ഠോ തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന, യേനഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘കിത്താവതാ നു ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി? ‘‘യതോ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു യം കിഞ്ചി സമുദയധമ്മം, സബ്ബം തം നിരോധധമ്മന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി, ഏത്താവതാ, ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു അസന്തുട്ഠോ തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഇധാഹം, ഭന്തേ, യേനഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമിം; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോചം – കിത്താവതാ നു ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’തി? ഏവം വുത്തേ, ഭന്തേ, സോ ഭിക്ഖു മം ഏതദവോച – ‘യതോ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു ഛന്നം ഫസ്സായതനാനം സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച യഥാഭൂതം പജാനാതി, ഏത്താവതാ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’തി. അഥ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, അസന്തുട്ഠോ തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന, യേനഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമിം; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോചം – ‘കിത്താവതാ നു ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’തി? ഏവം വുത്തേ, ഭന്തേ, സോ ഭിക്ഖു മം ഏതദവോച – ‘യതോ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു പഞ്ചന്നം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം…പേ… ചതുന്നം മഹാഭൂതാനം സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച യഥാഭൂതം പജാനാതി…പേ… യം കിഞ്ചി സമുദയധമ്മം, സബ്ബം തം നിരോധധമ്മന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി, ഏത്താവതാ ഖോ, ആവുസോ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’തി. അഥ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, അസന്തുട്ഠോ തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിം ( ) [(ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോചം) (ക.)]. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഭിക്ഖുനോ ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതീ’’തി?

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, പുരിസസ്സ കിംസുകോ അദിട്ഠപുബ്ബോ അസ്സ. സോ യേനഞ്ഞതരോ പുരിസോ കിംസുകസ്സ ദസ്സാവീ തേനുപസങ്കമേയ്യ. ഉപസങ്കമിത്വാ തം പുരിസം ഏവം വദേയ്യ – ‘കീദിസോ, ഭോ പുരിസ, കിംസുകോ’തി? സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘കാളകോ ഖോ, അമ്ഭോ പുരിസ, കിംസുകോ – സേയ്യഥാപി ഝാമഖാണൂ’തി. തേന ഖോ പന, ഭിക്ഖു, സമയേന താദിസോവസ്സ കിംസുകോ യഥാപി [യഥാ (സീ. സ്യാ. കം.) ദുതിയവാരാദീസു പന ‘‘യഥാപി’’ത്വേവ ദിസ്സതി] തസ്സ പുരിസസ്സ ദസ്സനം. അഥ ഖോ, സോ ഭിക്ഖു, പുരിസോ അസന്തുട്ഠോ തസ്സ പുരിസസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന, യേനഞ്ഞതരോ പുരിസോ കിംസുകസ്സ ദസ്സാവീ തേനുപസങ്കമേയ്യ; ഉപസങ്കമിത്വാ തം പുരിസം ഏവം വദേയ്യ – ‘കീദിസോ, ഭോ പുരിസ, കിംസുകോ’തി? സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘ലോഹിതകോ ഖോ, അമ്ഭോ പുരിസ, കിംസുകോ – സേയ്യഥാപി മംസപേസീ’തി. തേന ഖോ പന, ഭിക്ഖു, സമയേന താദിസോവസ്സ കിംസുകോ യഥാപി തസ്സ പുരിസസ്സ ദസ്സനം. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു പുരിസോ അസന്തുട്ഠോ തസ്സ പുരിസസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന, യേനഞ്ഞതരോ പുരിസോ കിംസുകസ്സ ദസ്സാവീ തേനുപസങ്കമേയ്യ; ഉപസങ്കമിത്വാ തം പുരിസം ഏവം വദേയ്യ – ‘കീദിസോ, ഭോ പുരിസ, കിംസുകോ’തി? സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘ഓചീരകജാതോ [ഓജീരകജാതോ (സീ.), ഓദീരകജാതോ (പീ.)] ഖോ, അമ്ഭോ പുരിസ, കിംസുകോ ആദിന്നസിപാടികോ – സേയ്യഥാപി സിരീസോ’തി. തേന ഖോ പന, ഭിക്ഖു, സമയേന താദിസോവസ്സ കിംസുകോ, യഥാപി തസ്സ പുരിസസ്സ ദസ്സനം. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു പുരിസോ അസന്തുട്ഠോ തസ്സ പുരിസസ്സ പഞ്ഹവേയ്യാകരണേന, യേനഞ്ഞതരോ പുരിസോ കിംസുകസ്സ ദസ്സാവീ തേനുപസങ്കമേയ്യ; ഉപസങ്കമിത്വാ തം പുരിസം ഏവം വദേയ്യ – ‘കീദിസോ, ഭോ പുരിസ, കിംസുകോ’തി? സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘ബഹലപത്തപലാസോ സന്ദച്ഛായോ [സണ്ഡച്ഛായോ (സ്യാ. കം.)] ഖോ, അമ്ഭോ പുരിസ, കിംസുകോ – സേയ്യഥാപി നിഗ്രോധോ’തി. തേന ഖോ പന, ഭിക്ഖു, സമയേന താദിസോവസ്സ കിംസുകോ, യഥാപി തസ്സ പുരിസസ്സ ദസ്സനം. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖു, യഥാ യഥാ അധിമുത്താനം തേസം സപ്പുരിസാനം ദസ്സനം സുവിസുദ്ധം ഹോതി, തഥാ തഥാ ഖോ തേഹി സപ്പുരിസേഹി ബ്യാകതം.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, രഞ്ഞോ പച്ചന്തിമം നഗരം ദള്ഹുദ്ധാപം [ദള്ഹുദ്ദാപം (സീ. പീ.)] ദള്ഹപാകാരതോരണം ഛദ്വാരം. തത്രസ്സ ദോവാരികോ പണ്ഡിതോ ബ്യത്തോ മേധാവീ, അഞ്ഞാതാനം നിവാരേതാ, ഞാതാനം പവേസേതാ. പുരത്ഥിമായ ദിസായ ആഗന്ത്വാ സീഘം ദൂതയുഗം തം ദോവാരികം ഏവം വദേയ്യ – ‘കഹം, ഭോ പുരിസ, ഇമസ്സ നഗരസ്സ നഗരസ്സാമീ’തി? സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘ഏസോ, ഭന്തേ, മജ്ഝേ സിങ്ഘാടകേ നിസിന്നോ’തി. അഥ ഖോ തം സീഘം ദൂതയുഗം നഗരസ്സാമികസ്സ യഥാഭൂതം വചനം നിയ്യാതേത്വാ യഥാഗതമഗ്ഗം പടിപജ്ജേയ്യ. പച്ഛിമായ ദിസായ ആഗന്ത്വാ സീഘം ദൂതയുഗം…പേ… ഉത്തരായ ദിസായ… ദക്ഖിണായ ദിസായ ആഗന്ത്വാ സീഘം ദൂതയുഗം തം ദോവാരികം ഏവം വദേയ്യ – ‘കഹം, ഭോ പുരിസ, ഇമസ്സ നഗരസ്സാമീ’തി? സോ ഏവം വദേയ്യ – ‘ഏസോ, ഭന്തേ, മജ്ഝേ സിങ്ഘാടകേ നിസിന്നോ’തി. അഥ ഖോ തം സീഘം ദൂതയുഗം നഗരസ്സാമികസ്സ യഥാഭൂതം വചനം നിയ്യാതേത്വാ യഥാഗതമഗ്ഗം പടിപജ്ജേയ്യ.

‘‘ഉപമാ ഖോ മ്യായം, ഭിക്ഖു, കതാ അത്ഥസ്സ വിഞ്ഞാപനായ. അയഞ്ചേത്ഥ അത്ഥോ – ‘നഗര’ന്തി ഖോ, ഭിക്ഖു, ഇമസ്സേതം ചാതുമഹാഭൂതികസ്സ കായസ്സ അധിവചനം മാതാപേത്തികസമ്ഭവസ്സ ഓദനകുമ്മാസൂപചയസ്സ അനിച്ചുച്ഛാദനപരിമദ്ദനഭേദനവിദ്ധംസനധമ്മസ്സ. ‘ഛ ദ്വാരാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, ഛന്നേതം അജ്ഝത്തികാനം ആയതനാനം അധിവചനം. ‘ദോവാരികോ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, സതിയാ ഏതം അധിവചനം. ‘സീഘം ദൂതയുഗ’ന്തി ഖോ, ഭിക്ഖു, സമഥവിപസ്സനാനേതം അധിവചനം. ‘നഗരസ്സാമീ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, വിഞ്ഞാണസ്സേതം അധിവചനം. ‘മജ്ഝേ സിങ്ഘാടകോ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, ചതുന്നേതം മഹാഭൂതാനം അധിവചനം – പഥവീധാതുയാ, ആപോധാതുയാ, തേജോധാതുയാ, വായോധാതുയാ. ‘യഥാഭൂതം വചന’ന്തി ഖോ, ഭിക്ഖു, നിബ്ബാനസ്സേതം അധിവചനം. ‘യഥാഗതമഗ്ഗോ’തി ഖോ, ഭിക്ഖു, അരിയസ്സേതം അട്ഠങ്ഗികസ്സ മഗ്ഗസ്സ അധിവചനം, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠിയാ…പേ… സമ്മാസമാധിസ്സാ’’തി. അട്ഠമം.