൧. ആസീവിസോപമസുത്തം

൨൩൮. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ആസീവിസാ ഉഗ്ഗതേജാ ഘോരവിസാ. അഥ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ ജീവിതുകാമോ അമരിതുകാമോ സുഖകാമോ ദുക്ഖപ്പടികൂലോ. തമേനം ഏവം വദേയ്യും – ‘ഇമേ തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, ചത്താരോ ആസീവിസാ ഉഗ്ഗതേജാ ഘോരവിസാ കാലേന കാലം വുട്ഠാപേതബ്ബാ, കാലേന കാലം ന്ഹാപേതബ്ബാ, കാലേന കാലം ഭോജേതബ്ബാ, കാലേന കാലം സംവേസേതബ്ബാ [പവേസേതബ്ബാ (സ്യാ. കം. പീ. ക.)]. യദാ ച ഖോ തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, ഇമേസം ചതുന്നം ആസീവിസാനം ഉഗ്ഗതേജാനം ഘോരവിസാനം അഞ്ഞതരോ വാ അഞ്ഞതരോ വാ കുപ്പിസ്സതി, തതോ ത്വം, അമ്ഭോ പുരിസ, മരണം വാ നിഗച്ഛസി, മരണമത്തം വാ ദുക്ഖം. യം തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, കരണീയം തം കരോഹീ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ ഭീതോ ചതുന്നം ആസീവിസാനം ഉഗ്ഗതേജാനം ഘോരവിസാനം യേന വാ തേന വാ പലായേഥ. തമേനം ഏവം വദേയ്യും – ‘ഇമേ ഖോ, അമ്ഭോ പുരിസ, പഞ്ച വധകാ പച്ചത്ഥികാ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധാ, യത്ഥേവ നം പസ്സിസ്സാമ തത്ഥേവ ജീവിതാ വോരോപേസ്സാമാതി. യം തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, കരണീയം തം കരോഹീ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ ഭീതോ ചതുന്നം ആസീവിസാനം ഉഗ്ഗതേജാനം ഘോരവിസാനം, ഭീതോ പഞ്ചന്നം വധകാനം പച്ചത്ഥികാനം യേന വാ തേന വാ പലായേഥ. തമേനം ഏവം വദേയ്യും – ‘അയം തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, ഛട്ഠോ അന്തരചരോ വധകോ ഉക്ഖിത്താസികോ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധോ യത്ഥേവ നം പസ്സിസ്സാമി തത്ഥേവ സിരോ പാതേസ്സാമീതി. യം തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, കരണീയം തം കരോഹീ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ ഭീതോ ചതുന്നം ആസീവിസാനം ഉഗ്ഗതേജാനം ഘോരവിസാനം, ഭീതോ പഞ്ചന്നം വധകാനം പച്ചത്ഥികാനം, ഭീതോ ഛട്ഠസ്സ അന്തരചരസ്സ വധകസ്സ ഉക്ഖിത്താസികസ്സ യേന വാ തേന വാ പലായേഥ. സോ പസ്സേയ്യ സുഞ്ഞം ഗാമം. യഞ്ഞദേവ ഘരം പവിസേയ്യ രിത്തകഞ്ഞേവ പവിസേയ്യ തുച്ഛകഞ്ഞേവ പവിസേയ്യ സുഞ്ഞകഞ്ഞേവ പവിസേയ്യ. യഞ്ഞദേവ ഭാജനം പരിമസേയ്യ രിത്തകഞ്ഞേവ പരിമസേയ്യ തുച്ഛകഞ്ഞേവ പരിമസേയ്യ സുഞ്ഞകഞ്ഞേവ പരിമസേയ്യ. തമേനം ഏവം വദേയ്യും – ‘ഇദാനി, അമ്ഭോ പുരിസ, ഇമം സുഞ്ഞം ഗാമം ചോരാ ഗാമഘാതകാ പവിസന്തി [വധിസ്സന്തി (സീ. പീ.)]. യം തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, കരണീയം തം കരോഹീ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ ഭീതോ ചതുന്നം ആസീവിസാനം ഉഗ്ഗതേജാനം ഘോരവിസാനം, ഭീതോ പഞ്ചന്നം വധകാനം പച്ചത്ഥികാനം, ഭീതോ ഛട്ഠസ്സ അന്തരചരസ്സ വധകസ്സ ഉക്ഖിത്താസികസ്സ, ഭീതോ ചോരാനം ഗാമഘാതകാനം യേന വാ തേന വാ പലായേഥ. സോ പസ്സേയ്യ മഹന്തം ഉദകണ്ണവം ഓരിമം തീരം സാസങ്കം സപ്പടിഭയം, പാരിമം തീരം ഖേമം അപ്പടിഭയം. ന ചസ്സ നാവാ സന്താരണീ ഉത്തരസേതു വാ അപാരാ പാരം ഗമനായ. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തസ്സ പുരിസസ്സ ഏവമസ്സ – ‘അയം ഖോ മഹാഉദകണ്ണവോ ഓരിമം തീരം സാസങ്കം സപ്പടിഭയം, പാരിമം തീരം ഖേമം അപ്പടിഭയം, നത്ഥി ച [ന ചസ്സ (സീ. ക.), നത്ഥസ്സ (സ്യാ. കം.)] നാവാ സന്താരണീ ഉത്തരസേതു വാ അപാരാ പാരം ഗമനായ. യംനൂനാഹം തിണകട്ഠസാഖാപലാസം സംകഡ്ഢിത്വാ കുല്ലം ബന്ധിത്വാ തം കുല്ലം നിസ്സായ ഹത്ഥേഹി ച പാദേഹി ച വായമമാനോ സോത്ഥിനാ പാരം ഗച്ഛേയ്യ’’’ന്തി.

‘‘അഥ ഖോ സോ, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ തിണകട്ഠസാഖാപലാസം സംകഡ്ഢിത്വാ കുല്ലം ബന്ധിത്വാ തം കുല്ലം നിസ്സായ ഹത്ഥേഹി ച പാദേഹി ച വായമമാനോ സോത്ഥിനാ പാരം ഗച്ഛേയ്യ, തിണ്ണോ പാരങ്ഗതോ [പാരഗതോ (സീ. സ്യാ. കം.)] ഥലേ തിട്ഠതി ബ്രാഹ്മണോ.

‘‘ഉപമാ ഖോ മ്യായം, ഭിക്ഖവേ, കതാ അത്ഥസ്സ വിഞ്ഞാപനായ. അയഞ്ചേത്ഥ [അയം ചേവേത്ഥ (സീ.)] അത്ഥോ – ചത്താരോ ആസീവിസാ ഉഗ്ഗതേജാ ഘോരവിസാതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നേതം മഹാഭൂതാനം അധിവചനം – പഥവീധാതുയാ, ആപോധാതുയാ, തേജോധാതുയാ, വായോധാതുയാ.

‘‘പഞ്ച വധകാ പച്ചത്ഥികാതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചന്നേതം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം അധിവചനം, സേയ്യഥിദം – രൂപുപാദാനക്ഖന്ധസ്സ, വേദനുപാദാനക്ഖന്ധസ്സ, സഞ്ഞുപാദാനക്ഖന്ധസ്സ, സങ്ഖാരുപാദാനക്ഖന്ധസ്സ, വിഞ്ഞാണുപാദാനക്ഖന്ധസ്സ.

‘‘ഛട്ഠോ അന്തരചരോ വധകോ ഉക്ഖിത്താസികോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നന്ദീരാഗസ്സേതം അധിവചനം.

‘‘സുഞ്ഞോ ഗാമോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്നേതം അജ്ഝത്തികാനം ആയതനാനം അധിവചനം. ചക്ഖുതോ ചേപി നം, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതോ ബ്യത്തോ മേധാവീ ഉപപരിക്ഖതി രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായതി, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായതി, സുഞ്ഞകഞ്ഞേവ ഖായതി…പേ… ജിവ്ഹാതോ ചേപി നം, ഭിക്ഖവേ…പേ… മനതോ ചേപി നം, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതോ ബ്യത്തോ മേധാവീ ഉപപരിക്ഖതി രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായതി, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായതി, സുഞ്ഞകഞ്ഞേവ ഖായതി.

‘‘ചോരാ ഗാമഘാതകാതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഛന്നേതം ബാഹിരാനം ആയതനാനം അധിവചനം. ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, ഹഞ്ഞതി മനാപാമനാപേസു രൂപേസു; സോതം, ഭിക്ഖവേ…പേ… ഘാനം, ഭിക്ഖവേ…പേ… ജിവ്ഹാ, ഭിക്ഖവേ, ഹഞ്ഞതി മനാപാമനാപേസു രസേസു; കായോ, ഭിക്ഖവേ…പേ… മനോ, ഭിക്ഖവേ, ഹഞ്ഞതി മനാപാമനാപേസു ധമ്മേസു.

‘‘മഹാ ഉദകണ്ണവോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നേതം ഓഘാനം അധിവചനം – കാമോഘസ്സ, ഭവോഘസ്സ, ദിട്ഠോഘസ്സ, അവിജ്ജോഘസ്സ.

‘‘ഓരിമം തീരം സാസങ്കം സപ്പടിഭയന്തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കായസ്സേതം അധിവചനം.

‘‘പാരിമം തീരം ഖേമം അപ്പടിഭയന്തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നിബ്ബാനസ്സേതം അധിവചനം.

‘‘കുല്ലന്തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസ്സേതം അട്ഠങ്ഗികസ്സ മഗ്ഗസ്സ അധിവചനം, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി.

‘‘തസ്സ ഹത്ഥേഹി ച പാദേഹി ച വായാമോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വീരിയാരമ്ഭസ്സേതം അധിവചനം.

‘‘തിണ്ണോ പാരങ്ഗതോ ഥലേ തിട്ഠതി ബ്രാഹ്മണോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരഹതോ ഏതം അധിവചന’’ന്തി. പഠമം.