൧൭. സട്ഠിപേയ്യാലവഗ്ഗോ

൧. അജ്ഝത്തഅനിച്ചഛന്ദസുത്തം

൧൬൮. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം, തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം? ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ…പേ… മനോ അനിച്ചോ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം, തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ’’തി.

൨. അജ്ഝത്തഅനിച്ചരാഗസുത്തം

൧൬൯. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം, തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം? ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… മനോ അനിച്ചോ; തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം, തത്ര വോ രാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി.

൩. അജ്ഝത്തഅനിച്ചഛന്ദരാഗസുത്തം

൧൭൦. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം, തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം? ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… മനോ അനിച്ചോ; തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം, തത്ര വോ ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി.

൪-൬. ദുക്ഖഛന്ദാദിസുത്തം

൧൭൧-൧൭൩. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം, തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം? ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… ജിവ്ഹാ ദുക്ഖാ…പേ… മനോ ദുക്ഖോ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി.

൭-൯. അനത്തഛന്ദാദിസുത്തം

൧൭൪-൧൭൬. ‘‘യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ, തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. കോ ച, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ? ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… ജിവ്ഹാ അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ…പേ… മനോ അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി.

൧൦-൧൨. ബാഹിരാനിച്ചഛന്ദാദിസുത്തം

൧൭൭-൧൭൯. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം, തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം? രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. സദ്ദാ അനിച്ചാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. ഗന്ധാ അനിച്ചാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. രസാ അനിച്ചാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. ഫോട്ഠബ്ബാ അനിച്ചാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. ധമ്മാ അനിച്ചാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി.

൧൩-൧൫. ബാഹിരദുക്ഖഛന്ദാദിസുത്തം

൧൮൦-൧൮൨. ‘‘യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം, തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം? രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ ദുക്ഖാ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. യം, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം, തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി.

൧൬-൧൮. ബാഹിരാനത്തഛന്ദാദിസുത്തം

൧൮൩-൧൮൫. ‘‘യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ, തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. കോ ച, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ? രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ അനത്താ; തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ. യോ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ തത്ര വോ ഛന്ദോ പഹാതബ്ബോ, രാഗോ പഹാതബ്ബോ, ഛന്ദരാഗോ പഹാതബ്ബോ’’തി.

൧൯. അജ്ഝത്താതീതാനിച്ചസുത്തം

൧൮൬. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം അതീതം…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ അതീതാ…പേ… മനോ അനിച്ചോ അതീതോ. ഏവം പസ്സം, ഭിക്ഖവേ, സുതവാ അരിയസാവകോ ചക്ഖുസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി…പേ… ജിവ്ഹായപി നിബ്ബിന്ദതി…പേ… മനസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി. നിബ്ബിന്ദം വിരജ്ജതി; വിരാഗാ വിമുച്ചതി; വിമുത്തസ്മിം വിമുത്തമിതി ഞാണം ഹോതി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാതീ’’തി.

൨൦. അജ്ഝത്താനാഗതാനിച്ചസുത്തം

൧൮൭. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം അനാഗതം…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ അനാഗതാ…പേ… മനോ അനിച്ചോ അനാഗതോ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൨൧. അജ്ഝത്തപച്ചുപ്പന്നാനിച്ചസുത്തം

൧൮൮. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം പച്ചുപ്പന്നം…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ പച്ചുപ്പന്നാ…പേ… മനോ അനിച്ചോ പച്ചുപ്പന്നോ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൨൨-൨൪. അജ്ഝത്താതീതാദിദുക്ഖസുത്തം

൧൮൯-൧൯൧. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം അതീതം അനാഗതം പച്ചുപ്പന്നം…പേ… ജിവ്ഹാ ദുക്ഖാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ…പേ… മനോ ദുക്ഖോ അതീതോ അനാഗതോ പച്ചുപ്പന്നോ. ഏവം പസ്സം, ഭിക്ഖവേ…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൨൫-൨൭. അജ്ഝത്താതീതാദിഅനത്തസുത്തം

൧൯൨-൧൯൪. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ അതീതം അനാഗതം പച്ചുപ്പന്നം…പേ… ജിവ്ഹാ അനത്താ…പേ… മനോ അനത്താ അതീതോ അനാഗതോ പച്ചുപ്പന്നോ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൨൮-൩൦. ബാഹിരാതീതാദിഅനിച്ചസുത്തം

൧൯൫-൧൯൭. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ അനിച്ചാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൩൧-൩൩. ബാഹിരാതീതാദിദുക്ഖസുത്തം

൧൯൮-൨൦൦. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ ദുക്ഖാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൩൪-൩൬. ബാഹിരാതീതാദിഅനത്തസുത്തം

൨൦൧-൨൦൩. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ അനത്താ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൩൭. അജ്ഝത്താതീതയദനിച്ചസുത്തം

൨൦൪. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം അതീതം. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ അതീതാ. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം…പേ… മനോ അനിച്ചോ അതീതോ. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൩൮. അജ്ഝത്താനാഗതയദനിച്ചസുത്തം

൨൦൫. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം അനാഗതം. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ അനാഗതാ. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം…പേ… മനോ അനിച്ചോ അനാഗതോ. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവം പസ്സം, ഭിക്ഖവേ…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൩൯. അജ്ഝത്തപച്ചുപ്പന്നയദനിച്ചസുത്തം

൨൦൬. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം പച്ചുപ്പന്നം. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ പച്ചുപ്പന്നാ. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം…പേ… മനോ അനിച്ചോ പച്ചുപ്പന്നോ. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൪൦-൪൨. അജ്ഝത്താതീതാദിയംദുക്ഖസുത്തം

൨൦൭-൨൦൯. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം അതീതം അനാഗതം പച്ചുപ്പന്നം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം…പേ… ജിവ്ഹാ ദുക്ഖാ…പേ… മനോ ദുക്ഖോ അതീതോ അനാഗതോ പച്ചുപ്പന്നോ. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൪൩-൪൫. അജ്ഝത്താതീതാദിയദനത്തസുത്തം

൨൧൦-൨൧൨. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ അതീതം അനാഗതം പച്ചുപ്പന്നം. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം…പേ… ജിവ്ഹാ അനത്താ…പേ… മനോ അനത്താ അതീതോ അനാഗതോ പച്ചുപ്പന്നോ. യദനത്താ തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൪൬-൪൮. ബാഹിരാതീതാദിയദനിച്ചസുത്തം

൨൧൩-൨൧൫. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. യദനിച്ചം, തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ അനിച്ചാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം. യം ദുക്ഖം തദനത്താ. യദനത്താ തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൪൯-൫൧. ബാഹിരാതീതാദിയംദുക്ഖസുത്തം

൨൧൬-൨൧൮. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ ദുക്ഖാ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. യം ദുക്ഖം, തദനത്താ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൫൨-൫൪. ബാഹിരാതീതാദിയദനത്തസുത്തം

൨൧൯-൨൨൧. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ അനത്താ അതീതാ അനാഗതാ പച്ചുപ്പന്നാ. യദനത്താ, തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൫൫. അജ്ഝത്തായതനഅനിച്ചസുത്തം

൨൨൨. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം…പേ… ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ…പേ… മനോ അനിച്ചോ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൫൬. അജ്ഝത്തായതനദുക്ഖസുത്തം

൨൨൩. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം…പേ… ജിവ്ഹാ ദുക്ഖാ…പേ… മനോ ദുക്ഖോ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൫൭. അജ്ഝത്തായതനഅനത്തസുത്തം

൨൨൪. ‘‘ചക്ഖു, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ…പേ… ജിവ്ഹാ അനത്താ…പേ… മനോ അനത്താ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൫൮. ബാഹിരായതനഅനിച്ചസുത്തം

൨൨൫. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചാ. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ അനിച്ചാ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൫൯. ബാഹിരായതനദുക്ഖസുത്തം

൨൨൬. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖാ. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ ദുക്ഖാ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

൬൦. ബാഹിരായതനഅനത്തസുത്തം

൨൨൭. ‘‘രൂപാ, ഭിക്ഖവേ, അനത്താ. സദ്ദാ… ഗന്ധാ… രസാ… ഫോട്ഠബ്ബാ… ധമ്മാ അനത്താ. ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി.

സട്ഠിപേയ്യാലവഗ്ഗോ സത്തരസമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഛന്ദേനട്ഠാരസ ഹോന്തി, അതീതേന ച ദ്വേ നവ;

യദനിച്ചാട്ഠാരസ വുത്താ, തയോ അജ്ഝത്തബാഹിരാ;

പേയ്യാലോ സട്ഠികോ വുത്തോ, ബുദ്ധേനാദിച്ചബന്ധുനാതി.

സുത്തന്താനി സട്ഠി.