൮. അത്ഥിനുഖോപരിയായസുത്തം

൧൫൩. ‘‘അത്ഥി നു ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പരിയായോ യം പരിയായം ആഗമ്മ ഭിക്ഖു അഞ്ഞത്രേവ സദ്ധായ, അഞ്ഞത്ര രുചിയാ, അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ, അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ, അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഞ്ഞം ബ്യാകരേയ്യ – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാമീ’’തി [പജാനാതീതി (സ്യാ. കം. പീ. ക.)]? ‘‘ഭഗവംമൂലകാ നോ, ഭന്തേ, ധമ്മാ, ഭഗവംനേത്തികാ ഭഗവംപടിസരണാ. സാധു വത, ഭന്തേ, ഭഗവന്തംയേവ പടിഭാതു ഏതസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥോ. ഭഗവതോ സുത്വാ ഭിക്ഖൂ ധാരേസ്സന്തീ’’തി. ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, പരിയായോ യം പരിയായം ആഗമ്മ ഭിക്ഖു അഞ്ഞത്രേവ സദ്ധായ, അഞ്ഞത്ര രുചിയാ, അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ, അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ, അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഞ്ഞം ബ്യാകരേയ്യ – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാമീ’’തി.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, പരിയായോ, യം പരിയായം ആഗമ്മ ഭിക്ഖു അഞ്ഞത്രേവ സദ്ധായ…പേ… അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ സന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി; അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി. യം തം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ സന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി; അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി. അപി നുമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ സദ്ധായ വാ വേദിതബ്ബാ, രുചിയാ വാ വേദിതബ്ബാ, അനുസ്സവേന വാ വേദിതബ്ബാ, ആകാരപരിവിതക്കേന വാ വേദിതബ്ബാ, ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ വാ വേദിതബ്ബാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘നനുമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ പഞ്ഞായ ദിസ്വാ വേദിതബ്ബാ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘അയം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പരിയായോ യം പരിയായം ആഗമ്മ ഭിക്ഖു അഞ്ഞത്രേവ സദ്ധായ, അഞ്ഞത്ര രുചിയാ, അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ, അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ, അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാമീ’’തി…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ജിവ്ഹായ രസം സായിത്വാ സന്തം വാ അജ്ഝത്തം…പേ… രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി; അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി. യം തം, ഭിക്ഖവേ, ജിവ്ഹായ രസം സായിത്വാ സന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി; അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി; അപി നുമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ സദ്ധായ വാ വേദിതബ്ബാ, രുചിയാ വാ വേദിതബ്ബാ, അനുസ്സവേന വാ വേദിതബ്ബാ, ആകാരപരിവിതക്കേന വാ വേദിതബ്ബാ, ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ വാ വേദിതബ്ബാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘നനുമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ പഞ്ഞായ ദിസ്വാ വേദിതബ്ബാ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘അയമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പരിയായോ യം പരിയായം ആഗമ്മ ഭിക്ഖു അഞ്ഞത്രേവ സദ്ധായ, അഞ്ഞത്ര രുചിയാ, അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ, അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ, അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാമീ’’തി [പജാനാതീതി (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] …പേ….

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു മനസാ ധമ്മം വിഞ്ഞായ സന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി; അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി. യം തം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു മനസാ ധമ്മം വിഞ്ഞായ സന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, അത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി; അസന്തം വാ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹം, നത്ഥി മേ അജ്ഝത്തം രാഗദോസമോഹോതി പജാനാതി; അപി നുമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ സദ്ധായ വാ വേദിതബ്ബാ, രുചിയാ വാ വേദിതബ്ബാ, അനുസ്സവേന വാ വേദിതബ്ബാ, ആകാരപരിവിതക്കേന വാ വേദിതബ്ബാ, ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ വാ വേദിതബ്ബാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘നനുമേ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ പഞ്ഞായ ദിസ്വാ വേദിതബ്ബാ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘അയമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പരിയായോ യം പരിയായം ആഗമ്മ ഭിക്ഖു അഞ്ഞത്രേവ സദ്ധായ, അഞ്ഞത്ര രുചിയാ, അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ, അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ, അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാമീ’’തി. അട്ഠമം.