൨. മാലുക്യപുത്തസുത്തം

൯൫. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മാലുക്യപുത്തോ [മാലുങ്ക്യപുത്തോ (സീ.)] യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി…പേ… ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ മാലുക്യപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സാധു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സംഖിത്തേന ധമ്മം ദേസേതു, യമഹം ഭഗവതോ ധമ്മം സുത്വാ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരേയ്യ’’ന്തി.

‘‘ഏത്ഥ ദാനി, മാലുക്യപുത്ത, കിം ദഹരേ ഭിക്ഖൂ വക്ഖാമ! യത്ര ഹി നാമ ത്വം, ഭിക്ഖു, ജിണ്ണോ വുദ്ധോ മഹല്ലകോ അദ്ധഗതോ വയോഅനുപ്പത്തോ സംഖിത്തേന ഓവാദം യാചസീ’’തി.

‘‘കിഞ്ചാപാഹം, ഭന്തേ, ജിണ്ണോ വുദ്ധോ മഹല്ലകോ അദ്ധഗതോ വയോഅനുപ്പത്തോ. ദേസേതു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സംഖിത്തേന ധമ്മം, ദേസേതു സുഗതോ സംഖിത്തേന ധമ്മം, അപ്പേവ നാമാഹം ഭഗവതോ ഭാസിതസ്സ അത്ഥം ആജാനേയ്യം. അപ്പേവ നാമാഹം ഭഗവതോ ഭാസിതസ്സ ദായാദോ അസ്സ’’ന്തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, മാലുക്യപുത്ത, യേ തേ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ അദിട്ഠാ അദിട്ഠപുബ്ബാ, ന ച പസ്സസി, ന ച തേ ഹോതി പസ്സേയ്യന്തി? അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ പേമം വാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’.

‘‘യേ തേ സോതവിഞ്ഞേയ്യാ സദ്ദാ അസ്സുതാ അസ്സുതപുബ്ബാ, ന ച സുണാസി, ന ച തേ ഹോതി സുണേയ്യന്തി? അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ പേമം വാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’.

‘‘യേ തേ ഘാനവിഞ്ഞേയ്യാ ഗന്ധാ അഘായിതാ അഘായിതപുബ്ബാ, ന ച ഘായസി, ന ച തേ ഹോതി ഘായേയ്യന്തി? അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ പേമം വാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’.

‘‘യേ തേ ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യാ രസാ അസായിതാ അസായിതപുബ്ബാ, ന ച സായസി, ന ച തേ ഹോതി സായേയ്യന്തി? അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ പേമം വാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’.

‘‘യേ തേ കായവിഞ്ഞേയ്യാ ഫോട്ഠബ്ബാ അസമ്ഫുട്ഠാ അസമ്ഫുട്ഠപുബ്ബാ, ന ച ഫുസസി, ന ച തേ ഹോതി ഫുസേയ്യന്തി? അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ പേമം വാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’.

‘‘യേ തേ മനോവിഞ്ഞേയ്യാ ധമ്മാ അവിഞ്ഞാതാ അവിഞ്ഞാതപുബ്ബാ, ന ച വിജാനാസി, ന ച തേ ഹോതി വിജാനേയ്യന്തി? അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ പേമം വാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’.

‘‘ഏത്ഥ ച തേ, മാലുക്യപുത്ത, ദിട്ഠസുതമുതവിഞ്ഞാതബ്ബേസു ധമ്മേസു ദിട്ഠേ ദിട്ഠമത്തം ഭവിസ്സതി, സുതേ സുതമത്തം ഭവിസ്സതി, മുതേ മുതമത്തം ഭവിസ്സതി, വിഞ്ഞാതേ വിഞ്ഞാതമത്തം ഭവിസ്സതി. യതോ ഖോ തേ, മാലുക്യപുത്ത, ദിട്ഠസുതമുതവിഞ്ഞാതബ്ബേസു ധമ്മേസു ദിട്ഠേ ദിട്ഠമത്തം ഭവിസ്സതി, സുതേ സുതമത്തം ഭവിസ്സതി, മുതേ മുതമത്തം ഭവിസ്സതി, വിഞ്ഞാതേ വിഞ്ഞാതമത്തം ഭവിസ്സതി; തതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ന തേന. യതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ന തേന; തതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ന തത്ഥ. യതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ന തത്ഥ; തതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, നേവിധ, ന ഹുരം, ന ഉഭയമന്തരേന. ഏസേവന്തോ ദുക്ഖസ്സാ’’തി.

‘‘ഇമസ്സ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാമി –

‘‘രൂപം ദിസ്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ [അജ്ഝോസായ (സീ.)] തിട്ഠതി.

‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ രൂപസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവം ആചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘സദ്ദം സുത്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ സദ്ദസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവം ആചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ഗന്ധം ഘത്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ ഗന്ധസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവം ആചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘രസം ഭോത്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ രസസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവം ആചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ഫസ്സം ഫുസ്സ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ ഫസ്സസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവം ആചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ധമ്മം ഞത്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ ധമ്മസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവം ആചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ന സോ രജ്ജതി രൂപേസു, രൂപം ദിസ്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘യഥാസ്സ പസ്സതോ രൂപം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ന സോ രജ്ജതി സദ്ദേസു, സദ്ദം സുത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘യഥാസ്സ സുണതോ സദ്ദം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ന സോ രജ്ജതി ഗന്ധേസു, ഗന്ധം ഘത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘യഥാസ്സ ഘായതോ ഗന്ധം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ന സോ രജ്ജതി രസേസു, രസം ഭോത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘യഥാസ്സ സായതോ രസം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ന സോ രജ്ജതി ഫസ്സേസു, ഫസ്സം ഫുസ്സ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘യഥാസ്സ ഫുസതോ ഫസ്സം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാനമുച്ചതി.

‘‘ന സോ രജ്ജതി ധമ്മേസു, ധമ്മം ഞത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘യഥാസ്സ ജാനതോ ധമ്മം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാനമുച്ചതീ’’തി.

‘‘ഇമസ്സ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ ഏവം വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാമീ’’തി. ‘‘സാധു സാധു, മാലുക്യപുത്ത! സാധു ഖോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, മയാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാസി –

‘‘രൂപം ദിസ്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ രൂപസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവം ആചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാനമുച്ചതി.…പേ….

‘‘ന സോ രജ്ജതി ധമ്മേസു, ധമ്മം ഞത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

‘‘യഥാസ്സ വിജാനതോ ധമ്മം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാനമുച്ചതീ’’തി.

‘‘ഇമസ്സ ഖോ, മാലുക്യപുത്ത, മയാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ ഏവം വിത്ഥാരേന അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ മാലുക്യപുത്തോ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മാലുക്യപുത്തോ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി തദനുത്തരം ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി. ‘‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ച പനായസ്മാ മാലുക്യപുത്തോ അരഹതം അഹോസീതി. ദുതിയം.