൧. വാതസുത്തം

൨൨൪. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘കിസ്മിം നു ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സതി, കിം ഉപാദായ, കിം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘ന വാതാ വായന്തി, ന നജ്ജോ സന്ദന്തി, ന ഗബ്ഭിനിയോ വിജായന്തി, ന ചന്ദിമസൂരിയാ ഉദേന്തി വാ അപേന്തി വാ, ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി? ഭഗവംമൂലകാ നോ, ഭന്തേ, ധമ്മാ…പേ… ‘‘രൂപേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സതി, രൂപം ഉപാദായ, രൂപം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’തി. വേദനായ സതി…പേ… സഞ്ഞായ സതി…പേ… സങ്ഖാരേസു സതി… വിഞ്ഞാണേ സതി, വിഞ്ഞാണം ഉപാദായ, വിഞ്ഞാണം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, രൂപം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’…പേ… വിപരിണാമധമ്മം, അപി നു തം അനുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖേ സതി, ദുക്ഖം ഉപാദായ, ദുക്ഖം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി – ‘ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി. ‘‘വേദനാ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’…പേ… വിപരിണാമധമ്മം, അപി നു തം അനുപാദായ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജേയ്യ ‘ന വാതാ വായന്തി…പേ… ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖേ സതി, ദുക്ഖം ഉപാദായ, ദുക്ഖം അഭിനിവിസ്സ ഏവം ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘ന വാതാ വായന്തി, ന നജ്ജോ സന്ദന്തി, ന ഗബ്ഭിനിയോ വിജായന്തി, ന ചന്ദിമസൂരിയാ ഉദേന്തി വാ അപേന്തി വാ, ഏസികട്ഠായിട്ഠിതാ’’’തി. പഠമം.

൨൨൫-൨൪൦. (പുരിമവഗ്ഗേ വിയ അട്ഠാരസ വേയ്യാകരണാനി വിത്ഥാരേതബ്ബാനീതി.) സത്തരസമം.