൧. മാരസുത്തം

൧൬൦. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ രാധോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ രാധോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘‘മാരോ, മാരോ’തി, ഭന്തേ, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, മാരോ’’തി? ‘‘രൂപേ ഖോ, രാധ, സതി മാരോ വാ അസ്സ മാരേതാ വാ യോ വാ പന മീയതി. തസ്മാതിഹ ത്വം, രാധ, രൂപം മാരോതി പസ്സ, മാരേതാതി പസ്സ, മീയതീതി പസ്സ, രോഗോതി പസ്സ, ഗണ്ഡോതി പസ്സ, സല്ലന്തി പസ്സ, അഘന്തി പസ്സ, അഘഭൂതന്തി പസ്സ. യേ നം ഏവം പസ്സന്തി തേ സമ്മാ പസ്സന്തി. വേദനായ സതി… സഞ്ഞായ സതി… സങ്ഖാരേസു സതി… വിഞ്ഞാണേ സതി മാരോ വാ അസ്സ മാരേതാ വാ യോ വാ പന മീയതി. തസ്മാതിഹ ത്വം, രാധ, വിഞ്ഞാണം മാരോതി പസ്സ, മാരേതാതി പസ്സ, മീയതീതി പസ്സ, രോഗോതി പസ്സ, ഗണ്ഡോതി പസ്സ, സല്ലന്തി പസ്സ, അഘന്തി പസ്സ, അഘഭൂതന്തി പസ്സ. യേ നം ഏവം പസ്സന്തി, തേ സമ്മാ പസ്സന്തീ’’തി.

‘‘സമ്മാദസ്സനം പന, ഭന്തേ, കിമത്ഥിയ’’ന്തി? ‘‘സമ്മാദസ്സനം ഖോ, രാധ, നിബ്ബിദത്ഥം’’. ‘‘നിബ്ബിദാ പന, ഭന്തേ, കിമത്ഥിയാ’’തി? ‘‘നിബ്ബിദാ ഖോ, രാധ, വിരാഗത്ഥാ’’. ‘‘വിരാഗോ പന, ഭന്തേ, കിമത്ഥിയോ’’തി? ‘‘വിരാഗോ ഖോ, രാധ, വിമുത്തത്ഥോ’’. ‘‘വിമുത്തി പന, ഭന്തേ, കിമത്ഥിയാ’’തി? ‘‘വിമുത്തി ഖോ, രാധ, നിബ്ബാനത്ഥാ’’. ‘‘നിബ്ബാനം പന, ഭന്തേ, കിമത്ഥിയ’’ന്തി? ‘‘അച്ചയാസി [അച്ചസരാ (സീ. സ്യാ. കം.), അസ്സ (പീ.), അച്ചയാ (ക.)], രാധ, പഞ്ഹം, നാസക്ഖി പഞ്ഹസ്സ പരിയന്തം ഗഹേതും. നിബ്ബാനോഗധഞ്ഹി, രാധ, ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതി, നിബ്ബാനപരായനം നിബ്ബാനപരിയോസാന’’ന്തി. പഠമം.