൧. ആനന്ദസുത്തം

൮൩. സാവത്ഥിനിദാനം. തത്ര ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആവുസോ, ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘ആവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ പച്ചസ്സോസും. ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഏതദവോച –

‘‘പുണ്ണോ നാമ, ആവുസോ, ആയസ്മാ മന്താണിപുത്തോ [മന്താനിപുത്തോ (ക. സീ. സ്യാ. കം. പീ. ക.)] അമ്ഹാകം നവകാനം സതം ബഹൂപകാരോ ഹോതി. സോ അമ്ഹേ ഇമിനാ ഓവാദേന ഓവദതി – ‘ഉപാദായ, ആവുസോ ആനന്ദ, അസ്മീതി ഹോതി, നോ അനുപാദായ. കിഞ്ച ഉപാദായ അസ്മീതി ഹോതി, നോ അനുപാദായ? രൂപം ഉപാദായ അസ്മീതി ഹോതി, നോ അനുപാദായ. വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഉപാദായ അസ്മീതി ഹോതി, നോ അനുപാദായ’’’.

‘‘സേയ്യഥാപി, ആവുസോ ആനന്ദ, ഇത്ഥീ വാ പുരിസോ വാ ദഹരോ യുവാ മണ്ഡനകജാതികോ ആദാസേ വാ പരിസുദ്ധേ പരിയോദാതേ അച്ഛേ വാ ഉദകപത്തേ സകം മുഖനിമിത്തം പച്ചവേക്ഖമാനോ ഉപാദായ പസ്സേയ്യ, നോ അനുപാദായ; ഏവമേവ ഖോ, ആവുസോ ആനന്ദ, രൂപം ഉപാദായ അസ്മീതി ഹോതി, നോ അനുപാദായ. വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഉപാദായ അസ്മീതി ഹോതി, നോ അനുപാദായ.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ആവുസോ ആനന്ദ, ‘രൂപം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’’തി? ‘അനിച്ചം, ആവുസോ’. വേദനാ… സഞ്ഞാ … സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’തി? ‘അനിച്ചം, ആവുസോ’. തസ്മാതിഹ…പേ… ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീതി. പുണ്ണോ നാമ ആവുസോ ആയസ്മാ മന്താണിപുത്തോ അമ്ഹാകം നവകാനം സതം ബഹൂപകാരോ ഹോതി. സോ അമ്ഹേ ഇമിനാ ഓവാദേന ഓവദതി. ഇദഞ്ച പന മേ ആയസ്മതോ പുണ്ണസ്സ മന്താണിപുത്തസ്സ ധമ്മദേസനം സുത്വാ ധമ്മോ അഭിസമിതോതി. പഠമം.