൪. അരഹന്തസുത്തം

൭൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘രൂപം, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചം. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം; യം ദുക്ഖം തദനത്താ; യദനത്താ തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. വേദനാ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം അനിച്ചം. യദനിച്ചം തം ദുക്ഖം; യം ദുക്ഖം തദനത്താ; യദനത്താ തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം’’.

‘‘ഏവം പസ്സം, ഭിക്ഖവേ, സുതവാ അരിയസാവകോ രൂപസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി, വേദനായപി… സഞ്ഞായപി… സങ്ഖാരേസുപി… വിഞ്ഞാണസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി. നിബ്ബിന്ദം വിരജ്ജതി; വിരാഗാ വിമുച്ചതി. വിമുത്തസ്മിം വിമുത്തമിതി ഞാണം ഹോതി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാതി. യാവതാ, ഭിക്ഖവേ, സത്താവാസാ, യാവതാ ഭവഗ്ഗം, ഏതേ അഗ്ഗാ, ഏതേ സേട്ഠാ ലോകസ്മിം യദിദം അരഹന്തോ’’തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ അഥാപരം ഏതദവോച സത്ഥാ –

‘‘സുഖിനോ വത അരഹന്തോ, തണ്ഹാ തേസം ന വിജ്ജതി;

അസ്മിമാനോ സമുച്ഛിന്നോ, മോഹജാലം പദാലിതം.

‘‘അനേജം തേ അനുപ്പത്താ, ചിത്തം തേസം അനാവിലം;

ലോകേ അനുപലിത്താ തേ, ബ്രഹ്മഭൂതാ അനാസവാ.

‘‘പഞ്ചക്ഖന്ധേ പരിഞ്ഞായ, സത്ത സദ്ധമ്മഗോചരാ;

പസംസിയാ സപ്പുരിസാ, പുത്താ ബുദ്ധസ്സ ഓരസാ.

‘‘സത്തരതനസമ്പന്നാ, തീസു സിക്ഖാസു സിക്ഖിതാ;

അനുവിചരന്തി മഹാവീരാ, പഹീനഭയഭേരവാ.

‘‘ദസഹങ്ഗേഹി സമ്പന്നാ, മഹാനാഗാ സമാഹിതാ;

ഏതേ ഖോ സേട്ഠാ ലോകസ്മിം, തണ്ഹാ തേസം ന വിജ്ജതി.

‘‘അസേഖഞാണമുപ്പന്നം, അന്തിമോയം [അന്തിമസ്സ (ക.)] സമുസ്സയോ;

യോ സാരോ ബ്രഹ്മചരിയസ്സ, തസ്മിം അപരപച്ചയാ.

‘‘വിധാസു ന വികമ്പന്തി, വിപ്പമുത്താ പുനബ്ഭവാ;

ദന്തഭൂമിമനുപ്പത്താ, തേ ലോകേ വിജിതാവിനോ.

‘‘ഉദ്ധം തിരിയം അപാചീനം, നന്ദീ തേസം ന വിജ്ജതി;

നദന്തി തേ സീഹനാദം, ബുദ്ധാ ലോകേ അനുത്തരാ’’തി. ചതുത്ഥം;