൮. മഹാലിസുത്തം

൬൦. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. അഥ ഖോ മഹാലി ലിച്ഛവി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി …പേ… ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ മഹാലി ലിച്ഛവി ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘പൂരണോ, ഭന്തേ, കസ്സപോ ഏവമാഹ – ‘നത്ഥി ഹേതു നത്ഥി പച്ചയോ സത്താനം സംകിലേസായ; അഹേതൂ അപ്പച്ചയാ സത്താ സംകിലിസ്സന്തി. നത്ഥി ഹേതു നത്ഥി പച്ചയോ സത്താനം വിസുദ്ധിയാ; അഹേതൂ അപ്പച്ചയാ സത്താ വിസുജ്ഝന്തീ’തി. ഇധ, ഭഗവാ കിമാഹാ’’തി?

‘‘അത്ഥി, മഹാലി, ഹേതു അത്ഥി പച്ചയോ സത്താനം സംകിലേസായ; സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ സംകിലിസ്സന്തി. അത്ഥി, മഹാലി, ഹേതു, അത്ഥി പച്ചയോ സത്താനം വിസുദ്ധിയാ; സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ വിസുജ്ഝന്തീ’’തി.

‘‘കതമോ പന, ഭന്തേ, ഹേതു കതമോ പച്ചയോ സത്താനം സംകിലേസായ; കഥം സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ സംകിലിസ്സന്തീ’’തി?

‘‘രൂപഞ്ച ഹിദം, മഹാലി, ഏകന്തദുക്ഖം അഭവിസ്സ ദുക്ഖാനുപതിതം ദുക്ഖാവക്കന്തം അനവക്കന്തം സുഖേന, നയിദം സത്താ രൂപസ്മിം സാരജ്ജേയ്യും. യസ്മാ ച ഖോ, മഹാലി, രൂപം സുഖം സുഖാനുപതിതം സുഖാവക്കന്തം അനവക്കന്തം ദുക്ഖേന, തസ്മാ സത്താ രൂപസ്മിം സാരജ്ജന്തി; സാരാഗാ സംയുജ്ജന്തി; സംയോഗാ സംകിലിസ്സന്തി. അയം ഖോ, മഹാലി, ഹേതു, അയം പച്ചയോ സത്താനം സംകിലേസായ; ഏവം സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ സംകിലിസ്സന്തി.

‘‘വേദനാ ച ഹിദം, മഹാലി, ഏകന്തദുക്ഖാ അഭവിസ്സ ദുക്ഖാനുപതിതാ ദുക്ഖാവക്കന്താ അനവക്കന്താ സുഖേന, നയിദം സത്താ വേദനായ സാരജ്ജേയ്യും. യസ്മാ ച ഖോ, മഹാലി, വേദനാ സുഖാ സുഖാനുപതിതാ സുഖാവക്കന്താ അനവക്കന്താ ദുക്ഖേന, തസ്മാ സത്താ വേദനായ സാരജ്ജന്തി; സാരാഗാ സംയുജ്ജന്തി; സംയോഗാ സംകിലിസ്സന്തി. അയമ്പി ഖോ, മഹാലി, ഹേതു, അയം പച്ചയോ സത്താനം സംകിലേസായ. ഏവമ്പി സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ സംകിലിസ്സന്തി.

‘‘സഞ്ഞാ ച ഹിദം, മഹാലി…പേ… സങ്ഖാരാ ച ഹിദം, മഹാലി, ഏകന്തദുക്ഖാ അഭവിസ്സംസു ദുക്ഖാനുപതിതാ ദുക്ഖാവക്കന്താ അനവക്കന്താ സുഖേന, നയിദം സത്താ സങ്ഖാരേസു സാരജ്ജേയ്യും. യസ്മാ ച ഖോ, മഹാലി, സങ്ഖാരാ സുഖാ സുഖാനുപതിതാ സുഖാവക്കന്താ അനവക്കന്താ ദുക്ഖേന, തസ്മാ സത്താ സങ്ഖാരേസു സാരജ്ജന്തി; സാരാഗാ സംയുജ്ജന്തി; സംയോഗാ സംകിലിസ്സന്തി. അയമ്പി ഖോ, മഹാലി, ഹേതു, അയം പച്ചയോ സത്താനം സംകിലേസായ. ഏവമ്പി സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ സംകിലിസ്സന്തി.

‘‘വിഞ്ഞാണഞ്ച ഹിദം, മഹാലി, ഏകന്തദുക്ഖം അഭവിസ്സ ദുക്ഖാനുപതിതം ദുക്ഖാവക്കന്തം അനവക്കന്തം സുഖേന, നയിദം സത്താ വിഞ്ഞാണസ്മിം സാരജ്ജേയ്യും. യസ്മാ ച ഖോ, മഹാലി, വിഞ്ഞാണം സുഖം സുഖാനുപതിതം സുഖാവക്കന്തം അനവക്കന്തം ദുക്ഖേന, തസ്മാ സത്താ വിഞ്ഞാണസ്മിം സാരജ്ജന്തി; സാരാഗാ സംയുജ്ജന്തി; സംയോഗാ സംകിലിസ്സന്തി. അയമ്പി ഖോ, മഹാലി, ഹേതു അയം പച്ചയോ സത്താനം സംകിലേസായ. ഏവമ്പി സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ സംകിലിസ്സന്തീ’’തി.

‘‘കതമോ പന, ഭന്തേ, ഹേതു കതമോ പച്ചയോ സത്താനം വിസുദ്ധിയാ; കഥം സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ വിസുജ്ഝന്തീ’’തി? ‘‘രൂപഞ്ച ഹിദം, മഹാലി, ഏകന്തസുഖം അഭവിസ്സ സുഖാനുപതിതം സുഖാവക്കന്തം അനവക്കന്തം ദുക്ഖേന, നയിദം സത്താ രൂപസ്മിം നിബ്ബിന്ദേയ്യും. യസ്മാ ച ഖോ, മഹാലി, രൂപം ദുക്ഖം ദുക്ഖാനുപതിതം ദുക്ഖാവക്കന്തം അനവക്കന്തം സുഖേന, തസ്മാ സത്താ രൂപസ്മിം നിബ്ബിന്ദന്തി; നിബ്ബിന്ദം വിരജ്ജന്തി; വിരാഗാ വിസുജ്ഝന്തി. അയം ഖോ, മഹാലി, ഹേതു, അയം പച്ചയോ, സത്താനം വിസുദ്ധിയാ. ഏവം സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ വിസുജ്ഝന്തി’’.

‘‘വേദനാ ച ഹിദം, മഹാലി, ഏകന്തസുഖാ അഭവിസ്സ…പേ… സഞ്ഞാ ച ഹിദം, മഹാലി…പേ… സങ്ഖാരാ ച ഹിദം, മഹാലി, ഏകന്തസുഖാ അഭവിസ്സംസു…പേ… വിഞ്ഞാണഞ്ച ഹിദം, മഹാലി, ഏകന്തസുഖം അഭവിസ്സ സുഖാനുപതിതം സുഖാവക്കന്തം അനവക്കന്തം ദുക്ഖേന, നയിദം സത്താ വിഞ്ഞാണസ്മിം നിബ്ബിന്ദേയ്യും. യസ്മാ ച ഖോ, മഹാലി, വിഞ്ഞാണം ദുക്ഖം ദുക്ഖാനുപതിതം ദുക്ഖാവക്കന്തം അനവക്കന്തം സുഖേന, തസ്മാ സത്താ വിഞ്ഞാണസ്മിം നിബ്ബിന്ദന്തി; നിബ്ബിന്ദം വിരജ്ജന്തി; വിരാഗാ വിസുജ്ഝന്തി. അയം ഖോ, മഹാലി, ഹേതു, അയം പച്ചയോ, സത്താനം വിസുദ്ധിയാ. ഏവമ്പി സഹേതൂ സപ്പച്ചയാ സത്താ വിസുജ്ഝന്തീ’’തി. അട്ഠമം.