൬. ദുതിയആനന്ദസുത്തം

൩൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘സചേ തം, ആനന്ദ, ഏവം പുച്ഛേയ്യും – ‘കതമേസം, ആവുസോ ആനന്ദ, ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ? കതമേസം ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി? കതമേസം ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതീ’തി? ഏവം പുട്ഠോ ത്വം, ആനന്ദ, കിന്തി ബ്യാകരേയ്യാസീ’’തി? ‘‘സചേ മം, ഭന്തേ, ഏവം പുച്ഛേയ്യും – ‘കതമേസം, ആവുസോ ആനന്ദ, ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ? കതമേസം ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി? കതമേസം ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതീ’തി? ഏവം പുട്ഠോഹം, ഭന്തേ, ഏവം ബ്യാകരേയ്യം – ‘യം ഖോ, ആവുസോ, രൂപം അതീതം നിരുദ്ധം വിപരിണതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ. യാ വേദനാ അതീതാ നിരുദ്ധാ വിപരിണതാ; തസ്സാ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതായ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ. യാ സഞ്ഞാ… യേ സങ്ഖാരാ അതീതാ നിരുദ്ധാ വിപരിണതാ; തേസം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ. യം വിഞ്ഞാണം അതീതം നിരുദ്ധം വിപരിണതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ. ഇമേസം ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ’’’.

‘‘യം ഖോ, ആവുസോ, രൂപം അജാതം അപാതുഭൂതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി. യാ വേദനാ അജാതാ അപാതുഭൂതാ; തസ്സാ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതായ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി. യാ സഞ്ഞാ…പേ… യേ സങ്ഖാരാ അജാതാ അപാതുഭൂതാ; തേസം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി. യം വിഞ്ഞാണം അജാതം അപാതുഭൂതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി. ഇമേസം ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി.

‘‘യം ഖോ, ആവുസോ, രൂപം ജാതം പാതുഭൂതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതി. യാ വേദനാ ജാതാ പാതുഭൂതാ…പേ… യാ സഞ്ഞാ… യേ സങ്ഖാരാ ജാതാ പാതുഭൂതാ; തേസം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതി. യം വിഞ്ഞാണം ജാതം പാതുഭൂതം തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതി. ഇമേസം ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതീ’തി. ഏവം പുട്ഠോഹം, ഭന്തേ, ഏവം ബ്യാകരേയ്യ’’ന്തി.

‘‘സാധു, സാധു, ആനന്ദ! യം ഖോ, ആനന്ദ, രൂപം അതീതം നിരുദ്ധം വിപരിണതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ. യാ വേദനാ … യാ സഞ്ഞാ… യേ സങ്ഖാരാ… യം വിഞ്ഞാണം അതീതം നിരുദ്ധം വിപരിണതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ. ഇമേസം ഖോ, ആനന്ദ, ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിത്ഥ, വയോ പഞ്ഞായിത്ഥ, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിത്ഥ.

‘‘യം ഖോ, ആനന്ദ, രൂപം അജാതം അപാതുഭൂതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി. യാ വേദനാ… യാ സഞ്ഞാ… യേ സങ്ഖാരാ… യം വിഞ്ഞാണം അജാതം അപാതുഭൂതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി. ഇമേസം ഖോ, ആനന്ദ, ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായിസ്സതി, വയോ പഞ്ഞായിസ്സതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായിസ്സതി.

‘‘യം ഖോ, ആനന്ദ, രൂപം ജാതം പാതുഭൂതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതി. യാ വേദനാ ജാതാ പാതുഭൂതാ… യാ സഞ്ഞാ… യേ സങ്ഖാരാ… യം വിഞ്ഞാണം ജാതം പാതുഭൂതം; തസ്സ ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതി. ഇമേസം ഖോ, ആനന്ദ, ധമ്മാനം ഉപ്പാദോ പഞ്ഞായതി, വയോ പഞ്ഞായതി, ഠിതസ്സ അഞ്ഞഥത്തം പഞ്ഞായതീതി. ഏവം പുട്ഠോ ത്വം, ആനന്ദ, ഏവം ബ്യാകരേയ്യാസീ’’തി. ഛട്ഠം.