൧൦. ആനന്ദസുത്തം

൧൫൯. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ…പേ… ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സാധു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സംഖിത്തേന ധമ്മം ദേസേതു, യമഹം ഭഗവതോ ധമ്മം സുത്വാ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരേയ്യ’’ന്തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ആനന്ദ, രൂപം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’. ‘‘യം പനാനിച്ചം, ദുക്ഖം വാ തം സുഖം വാ’’തി? ‘‘ദുക്ഖം, ഭന്തേ’’. ‘‘യം പനാനിച്ചം ദുക്ഖം വിപരിണാമധമ്മം, കല്ലം നു തം സമനുപസ്സിതും – ‘ഏതം മമ, ഏസോഹമസ്മി, ഏസോ മേ അത്താ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘വേദനാ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’. ‘‘യം പനാനിച്ചം, ദുക്ഖം വാ തം സുഖം വാ’’തി? ‘‘ദുക്ഖം, ഭന്തേ’’. ‘‘യം പനാനിച്ചം ദുക്ഖം വിപരിണാമധമ്മം, കല്ലം നു തം സമനുപസ്സിതും – ‘ഏതം മമ, ഏസോഹമസ്മി, ഏസോ മേ അത്താ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’ [നോ ഹേതം ഭന്തേ. തസ്മാതിഹാനന്ദ യം കിഞ്ചി രൂപം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം…പേ… ദട്ഠബ്ബം. (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]. ‘‘ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി. ദസമം.

ദിട്ഠിവഗ്ഗോ പഞ്ചദസമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

അജ്ഝത്തികം ഏതംമമ, സോഅത്താ നോചമേസിയാ;

മിച്ഛാസക്കായത്താനു ദ്വേ, അഭിനിവേസാ ആനന്ദേനാതി.

ഉപരിപണ്ണാസകോ സമത്തോ.

തസ്സ ഉപരിപണ്ണാസകസ്സ വഗ്ഗുദ്ദാനം –

അന്തോ ധമ്മകഥികാ വിജ്ജാ, കുക്കുളം ദിട്ഠിപഞ്ചമം;

തതിയോ പണ്ണാസകോ വുത്തോ, നിപാതോതി പവുച്ചതീതി [നിപാതോ തേന വുച്ചതീതി (സീ. സ്യാ. കം.)].

ഖന്ധസംയുത്തം സമത്തം.