൮. ഗങ്ഗാസുത്തം

൧൩൧. രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കീവബഹുകാ നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, കപ്പാ അബ്ഭതീതാ അതിക്കന്താ’’തി? ‘‘ബഹുകാ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, കപ്പാ അബ്ഭതീതാ അതിക്കന്താ. തേ ന സുകരാ സങ്ഖാതും – ‘ഏത്തകാ കപ്പാ ഇതി വാ, ഏത്തകാനി കപ്പസതാനി ഇതി വാ, ഏത്തകാനി കപ്പസഹസ്സാനി ഇതി വാ, ഏത്തകാനി കപ്പസതസഹസ്സാനി ഇതി വാ’’’തി.

‘‘സക്കാ പന, ഭോ ഗോതമ, ഉപമം കാതു’’ന്തി? ‘‘സക്കാ, ബ്രാഹ്മണാ’’തി ഭഗവാ അവോച. ‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, യതോ ചായം ഗങ്ഗാ നദീ പഭവതി യത്ഥ ച മഹാസമുദ്ദം അപ്പേതി, യാ ഏതസ്മിം അന്തരേ വാലികാ സാ ന സുകരാ സങ്ഖാതും – ‘ഏത്തകാ വാലികാ ഇതി വാ, ഏത്തകാനി വാലികസതാനി ഇതി വാ, ഏത്തകാനി വാലികസഹസ്സാനി ഇതി വാ, ഏത്തകാനി വാലികസതസഹസ്സാനി ഇതി വാ’തി. തതോ ബഹുതരാ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, കപ്പാ അബ്ഭതീതാ അതിക്കന്താ. തേ ന സുകരാ സങ്ഖാതും – ‘ഏത്തകാ കപ്പാ ഇതി വാ, ഏത്തകാനി കപ്പസതാനി ഇതി വാ, ഏത്തകാനി കപ്പസഹസ്സാനി ഇതി വാ, ഏത്തകാനി കപ്പസതസഹസ്സാനി ഇതി വാ’തി. തം കിസ്സ ഹേതു? അനമതഗ്ഗോയം, ബ്രാഹ്മണ, സംസാരോ. പുബ്ബാ കോടി ന പഞ്ഞായതി അവിജ്ജാനീവരണാനം സത്താനം തണ്ഹാസംയോജനാനം സന്ധാവതം സംസരതം. ഏവം ദീഘരത്തം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ദുക്ഖം പച്ചനുഭൂതം തിബ്ബം പച്ചനുഭൂതം ബ്യസനം പച്ചനുഭൂതം, കടസീ വഡ്ഢിതാ. യാവഞ്ചിദം, ബ്രാഹ്മണ, അലമേവ സബ്ബസങ്ഖാരേസു നിബ്ബിന്ദിതും, അലം വിരജ്ജിതും, അലം വിമുച്ചിതു’’ന്തി.

ഏവം വുത്തേ, സോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. അട്ഠമം.