൧. സത്തധാതുസുത്തം

൯൫. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സത്തിമാ, ഭിക്ഖവേ, ധാതുയോ. കതമാ സത്ത? ആഭാധാതു, സുഭധാതു, ആകാസാനഞ്ചായതനധാതു, വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനധാതു, ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനധാതു, നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനധാതു, സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധധാതു – ഇമാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത ധാതുയോ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘യാ ചായം, ഭന്തേ, ആഭാധാതു യാ ച സുഭധാതു യാ ച ആകാസാനഞ്ചായതനധാതു യാ ച വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനധാതു യാ ച ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനധാതു യാ ച നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനധാതു യാ ച സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധധാതു – ഇമാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ധാതുയോ കിം പടിച്ച പഞ്ഞായന്തീ’’തി?

‘‘യായം, ഭിക്ഖു, ആഭാധാതു – അയം ധാതു അന്ധകാരം പടിച്ച പഞ്ഞായതി. യായം, ഭിക്ഖു, സുഭധാതു – അയം ധാതു അസുഭം പടിച്ച പഞ്ഞായതി. യായം, ഭിക്ഖു, ആകാസാനഞ്ചായതനധാതു – അയം ധാതു രൂപം പടിച്ച പഞ്ഞായതി. യായം, ഭിക്ഖു, വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനധാതു – അയം ധാതു ആകാസാനഞ്ചായതനം പടിച്ച പഞ്ഞായതി. യായം, ഭിക്ഖു, ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനധാതു – അയം ധാതു വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം പടിച്ച പഞ്ഞായതി. യായം, ഭിക്ഖു, നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനധാതു – അയം ധാതു ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം പടിച്ച പഞ്ഞായതി. യായം, ഭിക്ഖു, സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധധാതു – അയം ധാതു നിരോധം പടിച്ച പഞ്ഞായതീ’’തി.

‘‘യാ ചായം, ഭന്തേ, ആഭാധാതു യാ ച സുഭധാതു യാ ച ആകാസാനഞ്ചായതനധാതു യാ ച വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനധാതു യാ ച ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനധാതു യാ ച നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനധാതു യാ ച സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധധാതു – ഇമാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ധാതുയോ കഥം സമാപത്തി പത്തബ്ബാ’’തി?

‘‘യാ ചായം, ഭിക്ഖു, ആഭാധാതു യാ ച സുഭധാതു യാ ച ആകാസാനഞ്ചായതനധാതു യാ ച വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനധാതു യാ ച ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനധാതു – ഇമാ ധാതുയോ സഞ്ഞാസമാപത്തി പത്തബ്ബാ. യായം, ഭിക്ഖു, നേവസഞ്ഞാനാസഞ്ഞായതനധാതു – അയം ധാതു സങ്ഖാരാവസേസസമാപത്തി പത്തബ്ബാ. യായം, ഭിക്ഖു, സഞ്ഞാവേദയിതനിരോധധാതു – അയം ധാതു നിരോധസമാപത്തി പത്തബ്ബാ’’തി. പഠമം.