൨. അഭിസമയസംയുത്തം

൧. നഖസിഖാസുത്തം

൭൪. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ഭഗവാ പരിത്തം നഖസിഖായം പംസും ആരോപേത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യോ വായം [യോ ചായം (സബ്ബത്ഥ) ദുതിയസുത്താദീസു പന വാസദ്ദോയേവ ദിസ്സതി] മയാ പരിത്തോ നഖസിഖായം പംസു ആരോപിതോ, അയം വാ മഹാപഥവീ’’തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം, യദിദം മഹാപഥവീ. അപ്പമത്തകോ ഭഗവതാ പരിത്തോ നഖസിഖായം പംസു ആരോപിതോ. നേവ സതിമം കലം ഉപേതി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേതി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേതി മഹാപഥവിം ഉപനിധായ ഭഗവതാ പരിത്തോ നഖസിഖായം പംസു ആരോപിതോ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകസ്സ ദിട്ഠിസമ്പന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അഭിസമേതാവിനോ ഏതദേവ ബഹുതരം ദുക്ഖം യദിദം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം; അപ്പമത്തകം അവസിട്ഠം. നേവ സതിമം കലം ഉപേതി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേതി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേതി പുരിമം ദുക്ഖക്ഖന്ധം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം ഉപനിധായ യദിദം സത്തക്ഖത്തുംപരമതാ. ഏവം മഹത്ഥിയോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാഭിസമയോ; ഏവം മഹത്ഥിയോ ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. പഠമം.

൨. പോക്ഖരണീസുത്തം

൭൫. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പോക്ഖരണീ പഞ്ഞാസയോജനാനി ആയാമേന പഞ്ഞാസയോജനാനി വിത്ഥാരേന പഞ്ഞാസയോജനാനി ഉബ്ബേധേന, പുണ്ണാ ഉദകസ്സ സമതിത്തികാ കാകപേയ്യാ. തതോ പുരിസോ കുസഗ്ഗേന ഉദകം ഉദ്ധരേയ്യ. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യം വാ കുസഗ്ഗേന ഉദകം ഉബ്ഭതം യം വാ പോക്ഖരണിയാ ഉദക’’ന്തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം, യദിദം പോക്ഖരണിയാ ഉദകം. അപ്പമത്തകം കുസഗ്ഗേന ഉദകം ഉബ്ഭതം. നേവ സതിമം കലം ഉപേതി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേതി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേതി പോക്ഖരണിയാ ഉദകം ഉപനിധായ കുസഗ്ഗേന ഉദകം ഉബ്ഭത’’ന്തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകസ്സ ദിട്ഠിസമ്പന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അഭിസമേതാവിനോ ഏതദേവ ബഹുതരം ദുക്ഖം യദിദം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം; അപ്പമത്തകം അവസിട്ഠം. നേവ സതിമം കലം ഉപേതി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേതി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേതി പുരിമം ദുക്ഖക്ഖന്ധം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം ഉപനിധായ, യദിദം സത്തക്ഖത്തുംപരമതാ. ഏവം മഹത്ഥിയോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാഭിസമയോ; ഏവം മഹത്ഥിയോ ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. ദുതിയം.

൩. സമ്ഭേജ്ജഉദകസുത്തം

൭൬. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, യത്ഥിമാ മഹാനദിയോ സംസന്ദന്തി സമേന്തി, സേയ്യഥിദം – ഗങ്ഗാ യമുനാ അചിരവതീ സരഭൂ മഹീ, തതോ പുരിസോ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി ഉദ്ധരേയ്യ. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യാനി വാ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി ഉബ്ഭതാനി യം വാ സമ്ഭേജ്ജഉദക’’ന്തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം യദിദം സമ്ഭേജ്ജഉദകം; അപ്പമത്തകാനി ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി ഉബ്ഭതാനി. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി സമ്ഭേജ്ജഉദകം ഉപനിധായ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി ഉബ്ഭതാനീ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. തതിയം.

൪. ദുതിയസമ്ഭേജ്ജഉദകസുത്തം

൭൭. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, യത്ഥിമാ മഹാനദിയോ സംസന്ദന്തി സമേന്തി, സേയ്യഥിദം – ഗങ്ഗാ യമുനാ അചിരവതീ സരഭൂ മഹീ, തം ഉദകം പരിക്ഖയം പരിയാദാനം ഗച്ഛേയ്യ ഠപേത്വാ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യം വാ സമ്ഭേജ്ജഉദകം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം യാനി വാ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി അവസിട്ഠാനീ’’തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം സമ്ഭേജ്ജഉദകം യദിദം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം; അപ്പമത്തകാനി ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി അവസിട്ഠാനി. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി സമ്ഭേജ്ജഉദകം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം ഉപനിധായ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി അവസിട്ഠാനീ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. പഥവീസുത്തം

൭൮. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ മഹാപഥവിയാ സത്ത കോലട്ഠിമത്തിയോ ഗുളികാ ഉപനിക്ഖിപേയ്യ. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യാ വാ സത്ത കോലട്ഠിമത്തിയോ ഗുളികാ ഉപനിക്ഖിത്താ അയം [യാ (സ്യാ. ക.)] വാ മഹാപഥവീ’’തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം, യദിദം മഹാപഥവീ; അപ്പമത്തികാ സത്ത കോലട്ഠിമത്തിയോ ഗുളികാ ഉപനിക്ഖിത്താ. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി മഹാപഥവിം ഉപനിധായ സത്ത കോലട്ഠിമത്തിയോ ഗുളികാ ഉപനിക്ഖിത്താ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയപഥവീസുത്തം

൭൯. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, മഹാപഥവീ പരിക്ഖയം പരിയാദാനം ഗച്ഛേയ്യ, ഠപേത്വാ സത്ത കോലട്ഠിമത്തിയോ ഗുളികാ. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യം വാ മഹാപഥവിയാ പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം യാ വാ സത്ത കോലട്ഠിമത്തിയോ ഗുളികാ അവസിട്ഠാ’’തി?

‘‘ഏതദേവ ഭന്തേ, ബഹുതരം, മഹാപഥവിയാ, യദിദം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം; അപ്പമത്തികാ സത്ത കോലട്ഠിമത്തിയോ ഗുളികാ അവസിട്ഠാ. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി മഹാപഥവിയാ പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം ഉപനിധായ സത്ത കോലട്ഠിമത്തിയോ ഗുളികാ അവസിട്ഠാ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. സമുദ്ദസുത്തം

൮൦. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ മഹാസമുദ്ദതോ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി ഉദ്ധരേയ്യ. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യാനി വാ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി ഉബ്ഭതാനി യം വാ മഹാസമുദ്ദേ ഉദക’’ന്തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം, യദിദം മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം; അപ്പമത്തകാനി ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി ഉബ്ഭതാനി. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം ഉപനിധായ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി ഉബ്ഭതാനീ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. സത്തമം.

൮. ദുതിയസമുദ്ദസുത്തം

൮൧. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, മഹാസമുദ്ദോ പരിക്ഖയം പരിയാദാനം ഗച്ഛേയ്യ, ഠപേത്വാ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യം വാ മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം പരിക്ഖീണം പരിയാദിന്നം യാനി വാ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി അവസിട്ഠാനീ’’തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം, യദിദം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം; അപ്പമത്തകാനി ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി അവസിട്ഠാനി. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം ഉപനിധായ ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി അവസിട്ഠാനീ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ ഭിക്ഖവേ…പേ… ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. അട്ഠമം.

൯. പബ്ബതസുത്തം

൮൨. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ ഹിമവതോ പബ്ബതരാജസ്സ സത്ത സാസപമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ ഉപനിക്ഖിപേയ്യ. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യാ വാ സത്ത സാസപമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ ഉപനിക്ഖിത്താ യോ വാ ഹിമവാ [ഉപനിക്ഖിത്താ, ഹിമവാ വാ (സീ.)] പബ്ബതരാജാ’’തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം യദിദം ഹിമവാ പബ്ബതരാജാ; അപ്പമത്തികാ സത്ത സാസപമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ ഉപനിക്ഖിത്താ. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ഹിമവന്തം പബ്ബതരാജാനം ഉപനിധായ സത്ത സാസപമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ ഉപനിക്ഖിത്താ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ…പേ… ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. നവമം.

൧൦. ദുതിയപബ്ബതസുത്തം

൮൩. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ഹിമവാ പബ്ബതരാജാ പരിക്ഖയം പരിയാദാനം ഗച്ഛേയ്യ, ഠപേത്വാ സത്ത സാസപമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യം വാ ഹിമവതോ പബ്ബതരാജസ്സ പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം യാ വാ സത്ത സാസപമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ അവസിട്ഠാ’’തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം ഹിമവതോ പബ്ബതരാജസ്സ യദിദം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം; അപ്പമത്തികാ സത്ത സാസപമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ അവസിട്ഠാ. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ഹിമവതോ പബ്ബതരാജസ്സ പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം ഉപനിധായ സത്ത സാസപമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ അവസിട്ഠാ’’തി.

‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകസ്സ ദിട്ഠിസമ്പന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അഭിസമേതാവിനോ ഏതദേവ ബഹുതരം ദുക്ഖം യദിദം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം; അപ്പമത്തകം അവസിട്ഠം. നേവ സതിമം കലം ഉപേതി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേതി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേതി പുരിമം ദുക്ഖക്ഖന്ധം പരിക്ഖീണം പരിയാദിണ്ണം ഉപനിധായ യദിദം സത്തക്ഖത്തുംപരമതാ. ഏവം മഹത്ഥിയോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാഭിസമയോ, ഏവം മഹത്ഥിയോ ധമ്മചക്ഖുപടിലാഭോ’’തി. ദസമം.

൧൧. തതിയപബ്ബതസുത്തം

൮൪. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ സിനേരുസ്സ പബ്ബതരാജസ്സ സത്ത മുഗ്ഗമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ ഉപനിക്ഖിപേയ്യ. തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, കതമം നു ഖോ ബഹുതരം, യാ വാ സത്ത മുഗ്ഗമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ ഉപനിക്ഖിത്താ യോ വാ സിനേരു [ഉപനിക്ഖിത്താ, സിനേരു വാ (സീ.)] പബ്ബതരാജാ’’തി?

‘‘ഏതദേവ, ഭന്തേ, ബഹുതരം യദിദം സിനേരു പബ്ബതരാജാ; അപ്പമത്തികാ സത്ത മുഗ്ഗമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ ഉപനിക്ഖിത്താ. നേവ സതിമം കലം ഉപേന്തി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേന്തി സിനേരും പബ്ബതരാജാനം ഉപനിധായ സത്ത മുഗ്ഗമത്തിയോ പാസാണസക്ഖരാ ഉപനിക്ഖിത്താ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകസ്സ ദിട്ഠിസമ്പന്നസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അധിഗമം ഉപനിധായ അഞ്ഞതിത്ഥിയസമണബ്രാഹ്മണപരിബ്ബാജകാനം അധിഗമോ നേവ സതിമം കലം ഉപേതി ന സഹസ്സിമം കലം ഉപേതി ന സതസഹസ്സിമം കലം ഉപേതി. ഏവം മഹാധിഗമോ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ, ഏവം മഹാഭിഞ്ഞോ’’തി. ഏകാദസമം.

അഭിസമയസംയുത്തം സമത്തം.