൫. കച്ചാനഗോത്തസുത്തം

൧൫. സാവത്ഥിയം വിഹരതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ കച്ചാനഗോത്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ കച്ചാനഗോത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘‘സമ്മാദിട്ഠി സമ്മാദിട്ഠീ’തി, ഭന്തേ, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, സമ്മാദിട്ഠി ഹോതീ’’തി?

‘‘ദ്വയനിസ്സിതോ ഖ്വായം, കച്ചാന, ലോകോ യേഭുയ്യേന – അത്ഥിതഞ്ചേവ നത്ഥിതഞ്ച. ലോകസമുദയം ഖോ, കച്ചാന, യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ പസ്സതോ യാ ലോകേ നത്ഥിതാ സാ ന ഹോതി. ലോകനിരോധം ഖോ, കച്ചാന, യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ പസ്സതോ യാ ലോകേ അത്ഥിതാ സാ ന ഹോതി. ഉപയുപാദാനാഭിനിവേസവിനിബന്ധോ [ഉപായുപാദാനാഭിനിവേസവിനിബന്ധോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഖ്വായം, കച്ചാന, ലോകോ യേഭുയ്യേന. തഞ്ചായം ഉപയുപാദാനം ചേതസോ അധിട്ഠാനം അഭിനിവേസാനുസയം ന ഉപേതി ന ഉപാദിയതി നാധിട്ഠാതി – ‘അത്താ മേ’തി. ‘ദുക്ഖമേവ ഉപ്പജ്ജമാനം ഉപ്പജ്ജതി, ദുക്ഖം നിരുജ്ഝമാനം നിരുജ്ഝതീ’തി ന കങ്ഖതി ന വിചികിച്ഛതി അപരപച്ചയാ ഞാണമേവസ്സ ഏത്ഥ ഹോതി. ഏത്താവതാ ഖോ, കച്ചാന, സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി.

‘‘‘സബ്ബം അത്ഥീ’തി ഖോ, കച്ചാന, അയമേകോ അന്തോ. ‘സബ്ബം നത്ഥീ’തി അയം ദുതിയോ അന്തോ. ഏതേ തേ, കച്ചാന, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ; സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി. അവിജ്ജായ ത്വേവ അസേസവിരാഗനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ; സങ്ഖാരനിരോധാ വിഞ്ഞാണനിരോധോ…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ നിരോധോ ഹോതീ’’’തി. പഞ്ചമം.