൨. മോളിയഫഗ്ഗുനസുത്തം

൧൨. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, ആഹാരാ ഭൂതാനം വാ സത്താനം ഠിതിയാ സമ്ഭവേസീനം വാ അനുഗ്ഗഹായ. കതമേ ചത്താരോ? കബളീകാരോ ആഹാരോ – ഓളാരികോ വാ സുഖുമോ വാ, ഫസ്സോ ദുതിയോ, മനോസഞ്ചേതനാ തതിയാ, വിഞ്ഞാണം ചതുത്ഥം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ ആഹാരാ ഭൂതാനം വാ സത്താനം ഠിതിയാ സമ്ഭവേസീനം വാ അനുഗ്ഗഹായാ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, ആയസ്മാ മോളിയഫഗ്ഗുനോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, വിഞ്ഞാണാഹാരം ആഹാരേതീ’’തി? ‘‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’’തി ഭഗവാ അവോച – ‘‘‘ആഹാരേതീ’തി അഹം ന വദാമി. ‘ആഹാരേതീ’തി ചാഹം വദേയ്യം, തത്രസ്സ കല്ലോ പഞ്ഹോ – ‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ആഹാരേതീ’തി? ഏവം ചാഹം ന വദാമി. ഏവം മം അവദന്തം യോ ഏവം പുച്ഛേയ്യ – ‘കിസ്സ നു ഖോ, ഭന്തേ, വിഞ്ഞാണാഹാരോ’തി, ഏസ കല്ലോ പഞ്ഹോ. തത്ര കല്ലം വേയ്യാകരണം – ‘വിഞ്ഞാണാഹാരോ ആയതിം പുനബ്ഭവാഭിനിബ്ബത്തിയാ പച്ചയോ, തസ്മിം ഭൂതേ സതി സളായതനം, സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ’’’തി.

‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഫുസതീ’’തി? ‘‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’’തി ഭഗവാ അവോച – ‘‘‘ഫുസതീ’തി അഹം ന വദാമി. ‘ഫുസതീ’തി ചാഹം വദേയ്യം, തത്രസ്സ കല്ലോ പഞ്ഹോ – ‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഫുസതീ’തി? ഏവം ചാഹം ന വദാമി. ഏവം മം അവദന്തം യോ ഏവം പുച്ഛേയ്യ – ‘കിംപച്ചയാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഫസ്സോ’തി, ഏസ കല്ലോ പഞ്ഹോ. തത്ര കല്ലം വേയ്യാകരണം – ‘സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ’’’തി.

‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, വേദയതീ’’തി [വേദിയതീതി (സീ. പീ. ക.)]? ‘‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’’തി ഭഗവാ അവോച – ‘‘‘വേദയതീ’തി അഹം ന വദാമി. ‘വേദയതീ’തി ചാഹം വദേയ്യം, തത്രസ്സ കല്ലോ പഞ്ഹോ – ‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, വേദയതീ’തി? ഏവം ചാഹം ന വദാമി. ഏവം മം അവദന്തം യോ ഏവം പുച്ഛേയ്യ – ‘കിംപച്ചയാ നു ഖോ, ഭന്തേ, വേദനാ’തി, ഏസ കല്ലോ പഞ്ഹോ. തത്ര കല്ലം വേയ്യാകരണം – ‘ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ തണ്ഹാ’’’തി.

‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, തസതീ’’തി [തണ്ഹീയതീതി (സീ. സ്യാ. കം.)]? ‘‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’’തി ഭഗവാ അവോച – ‘‘‘തസതീ’തി അഹം ന വദാമി. ‘തസതീ’തി ചാഹം വദേയ്യം, തത്രസ്സ കല്ലോ പഞ്ഹോ – ‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, തസതീ’തി? ഏവം ചാഹം ന വദാമി. ഏവം മം അവദന്തം യോ ഏവം പുച്ഛേയ്യ – ‘കിംപച്ചയാ നു ഖോ, ഭന്തേ, തണ്ഹാ’തി, ഏസ കല്ലോ പഞ്ഹോ. തത്ര കല്ലം വേയ്യാകരണം – ‘വേദനാപച്ചയാ തണ്ഹാ, തണ്ഹാപച്ചയാ ഉപാദാന’’’ന്തി.

‘‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഉപാദിയതീ’’തി? ‘‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’’തി ഭഗവാ അവോച – ‘‘‘ഉപാദിയതീ’തി അഹം ന വദാമി. ‘ഉപാദിയതീ’തി ചാഹം വദേയ്യം, തത്രസ്സ കല്ലോ പഞ്ഹോ – ‘കോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഉപാദിയതീ’തി? ഏവം ചാഹം ന വദാമി. ഏവം മം അവദന്തം യോ ഏവം പുച്ഛേയ്യ – ‘കിംപച്ചയാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഉപാദാന’ന്തി, ഏസ കല്ലോ പഞ്ഹോ. തത്ര കല്ലം വേയ്യാകരണം – ‘തണ്ഹാപച്ചയാ ഉപാദാനം; ഉപാദാനപച്ചയാ ഭവോ’തി…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

‘‘ഛന്നം ത്വേവ, ഫഗ്ഗുന, ഫസ്സായതനാനം അസേസവിരാഗനിരോധാ ഫസ്സനിരോധോ; ഫസ്സനിരോധാ വേദനാനിരോധോ; വേദനാനിരോധാ തണ്ഹാനിരോധോ; തണ്ഹാനിരോധാ ഉപാദാനനിരോധോ; ഉപാദാനനിരോധാ ഭവനിരോധോ; ഭവനിരോധാ ജാതിനിരോധോ; ജാതിനിരോധാ ജരാമരണം സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസാ നിരുജ്ഝന്തി. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ നിരോധോ ഹോതീ’’തി. ദുതിയം.