൨. അരതിസുത്തം

൨൧൦. ഏകം സമയം…പേ… ആയസ്മാ വങ്ഗീസോ ആളവിയം വിഹരതി അഗ്ഗാളവേ ചേതിയേ ആയസ്മതാ നിഗ്രോധകപ്പേന ഉപജ്ഝായേന സദ്ധിം. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ നിഗ്രോധകപ്പോ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ വിഹാരം പവിസതി, സായം വാ നിക്ഖമതി അപരജ്ജു വാ കാലേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ വങ്ഗീസസ്സ അനഭിരതി ഉപ്പന്നാ ഹോതി, രാഗോ ചിത്തം അനുദ്ധംസേതി. അഥ ഖോ ആയസ്മതോ വങ്ഗീസസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അലാഭാ വത മേ, ന വത മേ ലാഭാ; ദുല്ലദ്ധം വത മേ, ന വത മേ സുലദ്ധം; യസ്സ മേ അനഭിരതി ഉപ്പന്നാ, രാഗോ ചിത്തം അനുദ്ധംസേതി; തം കുതേത്ഥ ലബ്ഭാ, യം മേ പരോ അനഭിരതിം വിനോദേത്വാ അഭിരതിം ഉപ്പാദേയ്യ. യംനൂനാഹം അത്തനാവ അത്തനോ അനഭിരതിം വിനോദേത്വാ അഭിരതിം ഉപ്പാദേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ വങ്ഗീസോ അത്തനാവ അത്തനോ അനഭിരതിം വിനോദേത്വാ അഭിരതിം ഉപ്പാദേത്വാ തായം വേലായം ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

‘‘അരതിഞ്ച രതിഞ്ച പഹായ, സബ്ബസോ ഗേഹസിതഞ്ച വിതക്കം;

വനഥം ന കരേയ്യ കുഹിഞ്ചി, നിബ്ബനഥോ അരതോ സ ഹി ഭിക്ഖു [സ ഭിക്ഖു (ക.)].

‘‘യമിധ പഥവിഞ്ച വേഹാസം, രൂപഗതഞ്ച ജഗതോഗധം;

കിഞ്ചി പരിജീയതി സബ്ബമനിച്ചം, ഏവം സമേച്ച ചരന്തി മുതത്താ.

‘‘ഉപധീസു ജനാ ഗധിതാസേ [ഗഥിതാസേ (സീ.)], ദിട്ഠസുതേ പടിഘേ ച മുതേ ച;

ഏത്ഥ വിനോദയ ഛന്ദമനേജോ, യോ ഏത്ഥ ന ലിമ്പതി തം മുനിമാഹു.

‘‘അഥ സട്ഠിനിസ്സിതാ സവിതക്കാ, പുഥൂ ജനതായ അധമ്മാ നിവിട്ഠാ;

ന ച വഗ്ഗഗതസ്സ കുഹിഞ്ചി, നോ പന ദുട്ഠുല്ലഭാണീ സ ഭിക്ഖു.

‘‘ദബ്ബോ ചിരരത്തസമാഹിതോ, അകുഹകോ നിപകോ അപിഹാലു;

സന്തം പദം അജ്ഝഗമാ മുനി പടിച്ച, പരിനിബ്ബുതോ കങ്ഖതി കാല’’ന്തി.