൬. ബ്രഹ്മലോകസുത്തം

൧൭൭. സാവത്ഥിനിദാനം. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ ദിവാവിഹാരഗതോ ഹോതി പടിസല്ലീനോ. അഥ ഖോ സുബ്രഹ്മാ ച പച്ചേകബ്രഹ്മാ സുദ്ധാവാസോ ച പച്ചേകബ്രഹ്മാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ പച്ചേകം ദ്വാരബാഹം [പച്ചേകദ്വാരബാഹം (പീ. ക.)] ഉപനിസ്സായ അട്ഠംസു. അഥ ഖോ സുബ്രഹ്മാ പച്ചേകബ്രഹ്മാ സുദ്ധാവാസം പച്ചേകബ്രഹ്മാനം ഏതദവോച – ‘‘അകാലോ ഖോ താവ, മാരിസ, ഭഗവന്തം പയിരുപാസിതും; ദിവാവിഹാരഗതോ ഭഗവാ പടിസല്ലീനോ ച. അസുകോ ച ബ്രഹ്മലോകോ ഇദ്ധോ ചേവ ഫീതോ ച, ബ്രഹ്മാ ച തത്ര പമാദവിഹാരം വിഹരതി. ആയാമ, മാരിസ, യേന സോ ബ്രഹ്മലോകോ തേനുപസങ്കമിസ്സാമ; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ബ്രഹ്മാനം സംവേജേയ്യാമാ’’തി. ‘‘ഏവം, മാരിസാ’’തി ഖോ സുദ്ധാവാസോ പച്ചേകബ്രഹ്മാ സുബ്രഹ്മുനോ പച്ചേകബ്രഹ്മുനോ പച്ചസ്സോസി.

അഥ ഖോ സുബ്രഹ്മാ ച പച്ചേകബ്രഹ്മാ സുദ്ധാവാസോ ച പച്ചേകബ്രഹ്മാ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ…പേ… ഏവമേവ – ഭഗവതോ പുരതോ അന്തരഹിതാ തസ്മിം ബ്രഹ്മലോകേ പാതുരഹേസും. അദ്ദസാ ഖോ സോ ബ്രഹ്മാ തേ ബ്രഹ്മാനോ ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തേ. ദിസ്വാന തേ ബ്രഹ്മാനോ ഏതദവോച – ‘‘ഹന്ദ കുതോ നു തുമ്ഹേ, മാരിസാ, ആഗച്ഛഥാ’’തി? ‘‘ആഗതാ ഖോ മയം, മാരിസ, അമ്ഹ തസ്സ ഭഗവതോ സന്തികാ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ. ഗച്ഛേയ്യാസി പന ത്വം, മാരിസ, തസ്സ ഭഗവതോ ഉപട്ഠാനം അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സാ’’തി?

ഏവം വുത്തോ [ഏവം വുത്തേ (സീ. സ്യാ. കം.)] ഖോ സോ ബ്രഹ്മാ തം വചനം അനധിവാസേന്തോ സഹസ്സക്ഖത്തും അത്താനം അഭിനിമ്മിനിത്വാ സുബ്രഹ്മാനം പച്ചേകബ്രഹ്മാനം ഏതദവോച – ‘‘പസ്സസി മേ നോ ത്വം, മാരിസ, ഏവരൂപം ഇദ്ധാനുഭാവ’’ന്തി? ‘‘പസ്സാമി ഖോ ത്യാഹം, മാരിസ, ഏവരൂപം ഇദ്ധാനുഭാവ’’ന്തി. ‘‘സോ ഖ്വാഹം, മാരിസ, ഏവംമഹിദ്ധികോ ഏവംമഹാനുഭാവോ കസ്സ അഞ്ഞസ്സ സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ ഉപട്ഠാനം ഗമിസ്സാമീ’’തി?

അഥ ഖോ സുബ്രഹ്മാ പച്ചേകബ്രഹ്മാ ദ്വിസഹസ്സക്ഖത്തും അത്താനം അഭിനിമ്മിനിത്വാ തം ബ്രഹ്മാനം ഏതദവോച – ‘‘പസ്സസി മേ നോ ത്വം, മാരിസ, ഏവരൂപം ഇദ്ധാനുഭാവ’’ന്തി? ‘‘പസ്സാമി ഖോ ത്യാഹം, മാരിസ, ഏവരൂപം ഇദ്ധാനുഭാവ’’ന്തി. ‘‘തയാ ച ഖോ, മാരിസ, മയാ ച സ്വേവ ഭഗവാ മഹിദ്ധികതരോ ചേവ മഹാനുഭാവതരോ ച. ഗച്ഛേയ്യാസി ത്വം, മാരിസ, തസ്സ ഭഗവതോ ഉപട്ഠാനം അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സാ’’തി? അഥ ഖോ സോ ബ്രഹ്മാ സുബ്രഹ്മാനം പച്ചേകബ്രഹ്മാനം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘തയോ സുപണ്ണാ ചതുരോ ച ഹംസാ,

ബ്യഗ്ഘീനിസാ പഞ്ചസതാ ച ഝായിനോ;

തയിദം വിമാനം ജലതേ ച [ജലതേവ (പീ. ക.)] ബ്രഹ്മേ,

ഓഭാസയം ഉത്തരസ്സം ദിസായ’’ന്തി.

‘‘കിഞ്ചാപി തേ തം ജലതേ വിമാനം,

ഓഭാസയം ഉത്തരസ്സം ദിസായം;

രൂപേ രണം ദിസ്വാ സദാ പവേധിതം,

തസ്മാ ന രൂപേ രമതീ സുമേധോ’’തി.

അഥ ഖോ സുബ്രഹ്മാ ച പച്ചേകബ്രഹ്മാ സുദ്ധാവാസോ ച പച്ചേകബ്രഹ്മാ തം ബ്രഹ്മാനം സംവേജേത്വാ തത്ഥേവന്തരധായിംസു. അഗമാസി ച ഖോ സോ ബ്രഹ്മാ അപരേന സമയേന ഭഗവതോ ഉപട്ഠാനം അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സാതി.