൪. ബകബ്രഹ്മസുത്തം

൧൭൫. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ബകസ്സ ബ്രഹ്മുനോ ഏവരൂപം പാപകം ദിട്ഠിഗതം ഉപ്പന്നം ഹോതി – ‘‘ഇദം നിച്ചം, ഇദം ധുവം, ഇദം സസ്സതം, ഇദം കേവലം, ഇദം അചവനധമ്മം, ഇദഞ്ഹി ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി, ഇതോ ച പനഞ്ഞം ഉത്തരിം [ഉത്തരിം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] നിസ്സരണം നത്ഥീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ബകസ്സ ബ്രഹ്മുനോ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ ഏവമേവ – ജേതവനേ അന്തരഹിതോ തസ്മിം ബ്രഹ്മലോകേ പാതുരഹോസി. അദ്ദസാ ഖോ ബകോ ബ്രഹ്മാ ഭഗവന്തം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഏഹി ഖോ മാരിസ, സ്വാഗതം തേ, മാരിസ! ചിരസ്സം ഖോ മാരിസ! ഇമം പരിയായമകാസി യദിദം ഇധാഗമനായ. ഇദഞ്ഹി, മാരിസ, നിച്ചം, ഇദം ധുവം, ഇദം സസ്സതം, ഇദം കേവലം, ഇദം അചവനധമ്മം, ഇദഞ്ഹി ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി. ഇതോ ച പനഞ്ഞം ഉത്തരി നിസ്സരണം നത്ഥീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, ഭഗവാ ബകം ബ്രഹ്മാനം ഏതദവോച – ‘‘അവിജ്ജാഗതോ വത, ഭോ, ബകോ ബ്രഹ്മാ; അവിജ്ജാഗതോ വത, ഭോ, ബകോ ബ്രഹ്മാ. യത്ര ഹി നാമ അനിച്ചംയേവ സമാനം നിച്ചന്തി വക്ഖതി, അധുവംയേവ സമാനം ധുവന്തി വക്ഖതി, അസസ്സതംയേവ സമാനം സസ്സതന്തി വക്ഖതി, അകേവലംയേവ സമാനം കേവലന്തി വക്ഖതി, ചവനധമ്മംയേവ സമാനം അചവനധമ്മന്തി വക്ഖതി. യത്ഥ ച പന ജായതി ച ജീയതി ച മീയതി ച ചവതി ച ഉപപജ്ജതി ച, തഞ്ച തഥാ വക്ഖതി – ‘ഇദഞ്ഹി ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി’. സന്തഞ്ച പനഞ്ഞം ഉത്തരി നിസ്സരണം, ‘നത്ഥഞ്ഞം ഉത്തരി നിസ്സരണ’ന്തി വക്ഖതീ’’തി.

‘‘ദ്വാസത്തതി ഗോതമ പുഞ്ഞകമ്മാ,

വസവത്തിനോ ജാതിജരം അതീതാ;

അയമന്തിമാ വേദഗൂ ബ്രഹ്മുപപത്തി,

അസ്മാഭിജപ്പന്തി ജനാ അനേകാ’’തി.

‘‘അപ്പഞ്ഹി ഏതം ന ഹി ദീഘമായു,

യം ത്വം ബക മഞ്ഞസി ദീഘമായും;

സതം സഹസ്സാനം [സഹസ്സാന (സ്യാ. കം.)] നിരബ്ബുദാനം,

ആയും പജാനാമി തവാഹം ബ്രഹ്മേ’’തി.

‘‘അനന്തദസ്സീ ഭഗവാഹമസ്മി,

ജാതിജരം സോകമുപാതിവത്തോ;

കിം മേ പുരാണം വതസീലവത്തം,

ആചിക്ഖ മേ തം യമഹം വിജഞ്ഞാ’’തി.

‘‘യം ത്വം അപായേസി ബഹൂ മനുസ്സേ,

പിപാസിതേ ഘമ്മനി സമ്പരേതേ;

തം തേ പുരാണം വതസീലവത്തം,

സുത്തപ്പബുദ്ധോവ അനുസ്സരാമി.

‘‘യം ഏണികൂലസ്മിം ജനം ഗഹീതം,

അമോചയീ ഗയ്ഹകം നീയമാനം;

തം തേ പുരാണം വതസീലവത്തം,

സുത്തപ്പബുദ്ധോവ അനുസ്സരാമി.

‘‘ഗങ്ഗായ സോതസ്മിം ഗഹീതനാവം,

ലുദ്ദേന നാഗേന മനുസ്സകമ്യാ;

പമോചയിത്ഥ ബലസാ പസയ്ഹ,

തം തേ പുരാണം വതസീലവത്തം,

സുത്തപ്പബുദ്ധോവ അനുസ്സരാമി.

‘‘കപ്പോ ച തേ ബദ്ധചരോ അഹോസിം,

സമ്ബുദ്ധിമന്തം [സമ്ബുദ്ധിവന്തം (ബഹൂസു)] വതിനം അമഞ്ഞി;

തം തേ പുരാണം വതസീലവത്തം,

സുത്തപ്പബുദ്ധോവ അനുസ്സരാമീ’’തി.

‘‘അദ്ധാ പജാനാസി മമേതമായും,

അഞ്ഞേപി [അഞ്ഞമ്പി (സീ. പീ.)] ജാനാസി തഥാ ഹി ബുദ്ധോ;

തഥാ ഹി ത്യായം ജലിതാനുഭാവോ,

ഓഭാസയം തിട്ഠതി ബ്രഹ്മലോക’’ന്തി.