൨. ദുതിയവഗ്ഗോ

൧. പാസാണസുത്തം

൧൪൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ രത്തന്ധകാരതിമിസായം അബ്ഭോകാസേ നിസിന്നോ ഹോതി, ദേവോ ച ഏകമേകം ഫുസായതി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ഭഗവതോ ഭയം ഛമ്ഭിതത്തം ലോമഹംസം ഉപ്പാദേതുകാമോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതോ അവിദൂരേ മഹന്തേ പാസാണേ പദാലേസി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ‘‘മാരോ അയം പാപിമാ’’ ഇതി വിദിത്വാ മാരം പാപിമന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘സചേപി കേവലം സബ്ബം, ഗിജ്ഝകൂടം ചലേസ്സസി [ഗളേയ്യസി (സ്യാ. കം.), ചലേയ്യാസി (ക.)];

നേവ സമ്മാവിമുത്താനം, ബുദ്ധാനം അത്ഥി ഇഞ്ജിത’’ന്തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ‘‘ജാനാതി മം ഭഗവാ, ജാനാതി മം സുഗതോ’’തി ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൨. കിന്നുസീഹസുത്തം

൧൪൮. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ മഹതിയാ പരിസായ പരിവുതോ ധമ്മം ദേസേതി.

അഥ ഖോ മാരസ്സ പാപിമതോ ഏതദഹോസി – ‘‘അയം ഖോ സമണോ ഗോതമോ മഹതിയാ പരിസായ പരിവുതോ ധമ്മം ദേസേതി. യംനൂനാഹം യേന സമണോ ഗോതമോ തേനുപസങ്കമേയ്യം വിചക്ഖുകമ്മായാ’’തി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘കിന്നു സീഹോവ നദസി, പരിസായം വിസാരദോ;

പടിമല്ലോ ഹി തേ അത്ഥി, വിജിതാവീ നു മഞ്ഞസീ’’തി.

‘‘നദന്തി വേ മഹാവീരാ, പരിസാസു വിസാരദാ;

തഥാഗതാ ബലപ്പത്താ, തിണ്ണാ ലോകേ വിസത്തിക’’ന്തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ‘‘ജാനാതി മം ഭഗവാ, ജാനാതി മം സുഗതോ’’തി ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൩. സകലികസുത്തം

൧൪൯. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി മദ്ദകുച്ഛിസ്മിം മിഗദായേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവതോ പാദോ സകലികായ ഖതോ ഹോതി, ഭുസാ സുദം ഭഗവതോ വേദനാ വത്തന്തി സാരീരികാ ദുക്ഖാ തിബ്ബാ ഖരാ കടുകാ അസാതാ അമനാപാ. താ സുദം ഭഗവാ സതോ സമ്പജാനോ അധിവാസേതി അവിഹഞ്ഞമാനോ. അഥ ഖോ ഭഗവാ ചതുഗ്ഗുണം സങ്ഘാടിം പഞ്ഞപേത്വാ ദക്ഖിണേന പസ്സേന സീഹസേയ്യം കപ്പേസി പാദേ പാദം അച്ചാധായ സതോ സമ്പജാനോ. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘മന്ദിയാ നു ഖോ സേസി ഉദാഹു കാവേയ്യമത്തോ,

അത്ഥാ നു തേ സമ്പചുരാ ന സന്തി;

ഏകോ വിവിത്തേ സയനാസനമ്ഹി,

നിദ്ദാമുഖോ കിമിദം സോപ്പസേ വാ’’തി.

‘‘ന മന്ദിയാ സയാമി നാപി കാവേയ്യമത്തോ,

അത്ഥം സമേച്ചാഹമപേതസോകോ;

ഏകോ വിവിത്തേ സയനാസനമ്ഹി,

സയാമഹം സബ്ബഭൂതാനുകമ്പീ.

‘‘യേസമ്പി സല്ലം ഉരസി പവിട്ഠം,

മുഹും മുഹും ഹദയം വേധമാനം;

തേപീധ സോപ്പം ലഭരേ സസല്ലാ,

തസ്മാ അഹം ന സുപേ വീതസല്ലോ.

‘‘ജഗ്ഗം ന സങ്കേ നപി ഭേമി സോത്തും,

രത്തിന്ദിവാ നാനുതപന്തി മാമം;

ഹാനിം ന പസ്സാമി കുഹിഞ്ചി ലോകേ,

തസ്മാ സുപേ സബ്ബഭൂതാനുകമ്പീ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ‘‘ജാനാതി മം ഭഗവാ, ജാനാതി മം സുഗതോ’’തി ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൪. പതിരൂപസുത്തം

൧൫൦. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസലേസു വിഹരതി ഏകസാലായം ബ്രാഹ്മണഗാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ മഹതിയാ ഗിഹിപരിസായ പരിവുതോ ധമ്മം ദേസേതി.

അഥ ഖോ മാരസ്സ പാപിമതോ ഏതദഹോസി – ‘‘അയം ഖോ സമണോ ഗോതമോ മഹതിയാ ഗിഹിപരിസായ പരിവുതോ ധമ്മം ദേസേതി. യംനൂനാഹം യേന സമണോ ഗോതമോ തേനുപസങ്കമേയ്യം വിചക്ഖുകമ്മായാ’’തി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘നേതം തവ പതിരൂപം, യദഞ്ഞമനുസാസസി;

അനുരോധവിരോധേസു, മാ സജ്ജിത്ഥോ തദാചര’’ന്തി.

‘‘ഹിതാനുകമ്പീ സമ്ബുദ്ധോ, യദഞ്ഞമനുസാസതി;

അനുരോധവിരോധേഹി, വിപ്പമുത്തോ തഥാഗതോ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ‘‘ജാനാതി മം ഭഗവാ, ജാനാതി മം സുഗതോ’’തി ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൫. മാനസസുത്തം

൧൫൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘അന്തലിക്ഖചരോ പാസോ, യ്വായം ചരതി മാനസോ;

തേന തം ബാധയിസ്സാമി, ന മേ സമണ മോക്ഖസീ’’തി.

‘‘രൂപാ സദ്ദാ രസാ ഗന്ധാ, ഫോട്ഠബ്ബാ ച മനോരമാ;

ഏത്ഥ മേ വിഗതോ ഛന്ദോ, നിഹതോ ത്വമസി അന്തകാ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ‘‘ജാനാതി മം ഭഗവാ, ജാനാതി മം സുഗതോ’’തി ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൬. പത്തസുത്തം

൧൫൨. സാവത്ഥിനിദാനം. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ പഞ്ചന്നം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം ഉപാദായ ഭിക്ഖൂനം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേതി സമാദപേതി [സമാദാപേതി (?)] സമുത്തേജേതി സമ്പഹംസേതി. തേ ച ഭിക്ഖൂ അട്ഠിം കത്വാ [അട്ഠികത്വാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] മനസി കത്വാ സബ്ബചേതസാ [സബ്ബചേതസോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.), സബ്ബം ചേതസാ (ക.)] സമന്നാഹരിത്വാ ഓഹിതസോതാ ധമ്മം സുണന്തി.

അഥ ഖോ മാരസ്സ പാപിമതോ ഏതദഹോസി – ‘‘അയം ഖോ സമണോ ഗോതമോ പഞ്ചന്നം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം ഉപാദായ ഭിക്ഖൂനം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേതി സമാദപേതി സമുത്തേജേതി സമ്പഹംസേതി. തേ ച ഭിക്ഖൂ അട്ഠിം കത്വാ മനസി കത്വാ സബ്ബചേതസാ സമന്നാഹരിത്വാ ഓഹിതസോതാ ധമ്മം സുണന്തി. യംനൂനാഹം യേന സമണോ ഗോതമോ തേനുപസങ്കമേയ്യം വിചക്ഖുകമ്മായാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ പത്താ അബ്ഭോകാസേ നിക്ഖിത്താ ഹോന്തി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ബലീബദ്ദവണ്ണം അഭിനിമ്മിനിത്വാ യേന തേ പത്താ തേനുപസങ്കമി. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘ഭിക്ഖു, ഭിക്ഖു, ഏസോ ബലീബദ്ദോ പത്തേ ഭിന്ദേയ്യാ’’തി. ഏവം വുത്തേ ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘ന സോ, ഭിക്ഖു, ബലീബദ്ദോ. മാരോ ഏസോ പാപിമാ തുമ്ഹാകം വിചക്ഖുകമ്മായ ആഗതോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ‘‘മാരോ അയം പാപിമാ’’ ഇതി വിദിത്വാ മാരം പാപിമന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘രൂപം വേദയിതം സഞ്ഞാ, വിഞ്ഞാണം യഞ്ച സങ്ഖതം;

നേസോഹമസ്മി നേതം മേ, ഏവം തത്ഥ വിരജ്ജതി.

‘‘ഏവം വിരത്തം ഖേമത്തം, സബ്ബസംയോജനാതിഗം;

അന്വേസം സബ്ബട്ഠാനേസു, മാരസേനാപി നാജ്ഝഗാ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ…പേ… തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൭. ഛഫസ്സായതനസുത്തം

൧൫൩. ഏകം സമയം ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ ഛന്നം ഫസ്സായതനാനം ഉപാദായ ഭിക്ഖൂനം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേതി സമാദപേതി സമുത്തേജേതി സമ്പഹംസേതി. തേ ച ഭിക്ഖൂ അട്ഠിം കത്വാ മനസി കത്വാ സബ്ബചേതസാ സമന്നാഹരിത്വാ ഓഹിതസോതാ ധമ്മം സുണന്തി.

അഥ ഖോ മാരസ്സ പാപിമതോ ഏതദഹോസി – ‘‘അയം ഖോ സമണോ ഗോതമോ ഛന്നം ഫസ്സായതനാനം ഉപാദായ ഭിക്ഖൂനം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേതി സമാദപേതി സമുത്തേജേതി സപ്പഹംസേതി. തേ ച ഭിക്ഖൂ അട്ഠിം കത്വാ മനസി കത്വാ സബ്ബചേതസാ സമന്നാഹരിത്വാ ഓഹിതസോതാ ധമ്മം സുണന്തി. യംനൂനാഹം യേന സമണോ ഗോതമോ തേനുപസങ്കമേയ്യം വിചക്ഖുകമ്മായാ’’തി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതോ അവിദൂരേ മഹന്തം ഭയഭേരവം സദ്ദമകാസി, അപിസ്സുദം പഥവീ മഞ്ഞേ ഉന്ദ്രീയതി [ഉദ്രീയതി (സീ. സ്യാ. കം. പീ) ഉ + ദര + യ + തി = ഉദ്രീയതി]. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘ഭിക്ഖു, ഭിക്ഖു, ഏസാ പഥവീ മഞ്ഞേ ഉന്ദ്രീയതീ’’തി. ഏവം വുത്തേ, ഭഗവാ തം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘നേസാ ഭിക്ഖു പഥവീ ഉന്ദ്രീയതി. മാരോ ഏസോ പാപിമാ തുമ്ഹാകം വിചക്ഖുകമ്മായ ആഗതോ’’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ‘‘മാരോ അയം പാപിമാ’’ ഇതി വിദിത്വാ മാരം പാപിമന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘രൂപാ സദ്ദാ രസാ ഗന്ധാ, ഫസ്സാ ധമ്മാ ച കേവലാ;

ഏതം ലോകാമിസം ഘോരം, ഏത്ഥ ലോകോ വിമുച്ഛിതോ.

‘‘ഏതഞ്ച സമതിക്കമ്മ, സതോ ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

മാരധേയ്യം അതിക്കമ്മ, ആദിച്ചോവ വിരോചതീ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ…പേ… തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൮. പിണ്ഡസുത്തം

൧൫൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ മഗധേസു വിഹരതി പഞ്ചസാലായം ബ്രാഹ്മണഗാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന പഞ്ചസാലായം ബ്രാഹ്മണഗാമേ കുമാരികാനം പാഹുനകാനി ഭവന്തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ പഞ്ചസാലം ബ്രാഹ്മണഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസി. തേന ഖോ പന സമയേന പഞ്ചസാലേയ്യകാ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ മാരേന പാപിമതാ അന്വാവിട്ഠാ ഭവന്തി – മാ സമണോ ഗോതമോ പിണ്ഡമലത്ഥാതി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ യഥാധോതേന പത്തേന പഞ്ചസാലം ബ്രാഹ്മണഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസി തഥാധോതേന [യഥാധോതേന (?)] പത്തേന പടിക്കമി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അപി ത്വം, സമണ, പിണ്ഡമലത്ഥാ’’തി? ‘‘തഥാ നു ത്വം, പാപിമ, അകാസി യഥാഹം പിണ്ഡം ന ലഭേയ്യ’’ന്തി. ‘‘തേന ഹി, ഭന്തേ, ഭഗവാ ദുതിയമ്പി പഞ്ചസാലം ബ്രാഹ്മണഗാമം പിണ്ഡായ പവിസതു. തഥാഹം കരിസ്സാമി യഥാ ഭഗവാ പിണ്ഡം ലച്ഛതീ’’തി.

‘‘അപുഞ്ഞം പസവി മാരോ, ആസജ്ജ നം തഥാഗതം;

കിം നു മഞ്ഞസി പാപിമ, ന മേ പാപം വിപച്ചതി.

‘‘സുസുഖം വത ജീവാമ, യേസം നോ നത്ഥി കിഞ്ചനം;

പീതിഭക്ഖാ ഭവിസ്സാമ, ദേവാ ആഭസ്സരാ യഥാ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ‘‘ജാനാതി മം ഭഗവാ, ജാനാതി മം സുഗതോ’’തി ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൯. കസ്സകസുത്തം

൧൫൫. സാവത്ഥിനിദാനം. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ ഭിക്ഖൂനം നിബ്ബാനപടിസംയുത്തായ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേതി സമാദപേതി സമുത്തേജേതി സമ്പഹംസേതി. തേ ച ഭിക്ഖൂ അട്ഠിം കത്വാ മനസി കത്വാ സബ്ബചേതസാ സമന്നാഹരിത്വാ ഓഹിതസോതാ ധമ്മം സുണന്തി.

അഥ ഖോ മാരസ്സ പാപിമതോ ഏതദഹോസി – ‘‘അയം ഖോ സമണോ ഗോതമോ ഭിക്ഖൂനം നിബ്ബാനപടിസംയുത്തായ ധമ്മിയാ കഥായ…പേ… യംനൂനാഹം യേന സമണോ ഗോതമോ തേനുപസങ്കമേയ്യം വിചക്ഖുകമ്മായാ’’തി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ കസ്സകവണ്ണം അഭിനിമ്മിനിത്വാ മഹന്തം നങ്ഗലം ഖന്ധേ കരിത്വാ ദീഘപാചനയട്ഠിം ഗഹേത്വാ ഹടഹടകേസോ സാണസാടിനിവത്ഥോ കദ്ദമമക്ഖിതേഹി പാദേഹി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അപി, സമണ, ബലീബദ്ദേ അദ്ദസാ’’തി? ‘‘കിം പന, പാപിമ, തേ ബലീബദ്ദേഹീ’’തി? ‘‘മമേവ, സമണ, ചക്ഖു, മമ രൂപാ, മമ ചക്ഖുസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം. കുഹിം മേ, സമണ, ഗന്ത്വാ മോക്ഖസി? മമേവ, സമണ, സോതം, മമ സദ്ദാ…പേ… മമേവ, സമണ, ഘാനം, മമ ഗന്ധാ; മമേവ, സമണ, ജിവ്ഹാ, മമ രസാ; മമേവ, സമണ, കായോ, മമ ഫോട്ഠബ്ബാ; മമേവ, സമണ, മനോ, മമ ധമ്മാ, മമ മനോസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം. കുഹിം മേ, സമണ, ഗന്ത്വാ മോക്ഖസീ’’തി?

‘‘തവേവ, പാപിമ, ചക്ഖു, തവ രൂപാ, തവ ചക്ഖുസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം. യത്ഥ ച ഖോ, പാപിമ, നത്ഥി ചക്ഖു, നത്ഥി രൂപാ, നത്ഥി ചക്ഖുസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം, അഗതി തവ തത്ഥ, പാപിമ. തവേവ, പാപിമ, സോതം, തവ സദ്ദാ, തവ സോതസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം. യത്ഥ ച ഖോ, പാപിമ, നത്ഥി സോതം, നത്ഥി സദ്ദാ, നത്ഥി സോതസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം, അഗതി തവ തത്ഥ, പാപിമ. തവേവ, പാപിമ, ഘാനം, തവ ഗന്ധാ, തവ ഘാനസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം. യത്ഥ ച ഖോ, പാപിമ, നത്ഥി ഘാനം, നത്ഥി ഗന്ധാ, നത്ഥി ഘാനസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം, അഗതി തവ തത്ഥ, പാപിമ. തവേവ, പാപിമ, ജിവ്ഹാ, തവ രസാ, തവ ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം…പേ… തവേവ, പാപിമ, കായോ, തവ ഫോട്ഠബ്ബാ, തവ കായസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം…പേ… തവേവ, പാപിമ, മനോ, തവ ധമ്മാ, തവ മനോസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം. യത്ഥ ച ഖോ, പാപിമ, നത്ഥി മനോ, നത്ഥി ധമ്മാ, നത്ഥി മനോസമ്ഫസ്സവിഞ്ഞാണായതനം, അഗതി തവ തത്ഥ, പാപിമാ’’തി.

‘‘യം വദന്തി മമ യിദന്തി, യേ വദന്തി മമന്തി ച;

ഏത്ഥ ചേ തേ മനോ അത്ഥി, ന മേ സമണ മോക്ഖസീ’’തി.

‘‘യം വദന്തി ന തം മയ്ഹം, യേ വദന്തി ന തേ അഹം;

ഏവം പാപിമ ജാനാഹി, ന മേ മഗ്ഗമ്പി ദക്ഖസീ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ…പേ… തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൧൦. രജ്ജസുത്തം

൧൫൬. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസലേസു വിഹരതി ഹിമവന്തപദേസേ [ഹിമവന്തപസ്സേ (സീ.)] അരഞ്ഞകുടികായം. അഥ ഖോ ഭഗവതോ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘‘സക്കാ നു ഖോ രജ്ജം കാരേതും അഹനം അഘാതയം അജിനം അജാപയം അസോചം അസോചാപയം ധമ്മേനാ’’തി?

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ഭഗവതോ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കാരേതു, ഭന്തേ, ഭഗവാ രജ്ജം, കാരേതു, സുഗതോ, രജ്ജം അഹനം അഘാതയം അജിനം അജാപയം അസോചം അസോചാപയം ധമ്മേനാ’’തി. ‘‘കിം പന മേ ത്വം, പാപിമ, പസ്സസി യം മം ത്വം ഏവം വദേസി – ‘കാരേതു, ഭന്തേ, ഭഗവാ രജ്ജം, കാരേതു സുഗതോ, രജ്ജം അഹനം അഘാതയം അജിനം അജാപയം അസോചം അസോചാപയം ധമ്മേനാ’’’തി? ‘‘ഭഗവതാ ഖോ, ഭന്തേ, ചത്താരോ ഇദ്ധിപാദാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ യാനീകതാ വത്ഥുകതാ അനുട്ഠിതാ പരിചിതാ സുസമാരദ്ധാ. ആകങ്ഖമാനോ ച, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഹിമവന്തം പബ്ബതരാജം സുവണ്ണം ത്വേവ അധിമുച്ചേയ്യ സുവണ്ണഞ്ച പനസ്സാ’’തി [സുവണ്ണപബ്ബതസ്സാതി (സീ. സ്യാ. കം.), സുവണ്ണഞ്ച പബ്ബതസ്സാതി (പീ.)].

‘‘പബ്ബതസ്സ സുവണ്ണസ്സ, ജാതരൂപസ്സ കേവലോ;

ദ്വിത്താവ നാലമേകസ്സ, ഇതി വിദ്വാ സമഞ്ചരേ.

‘‘യോ ദുക്ഖമദ്ദക്ഖി യതോനിദാനം,

കാമേസു സോ ജന്തു കഥം നമേയ്യ;

ഉപധിം വിദിത്വാ സങ്ഗോതി ലോകേ,

തസ്സേവ ജന്തു വിനയായ സിക്ഖേ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ‘‘ജാനാതി മം ഭഗവാ, ജാനാതി മം സുഗതോ’’തി ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

ദുതിയോ വഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

പാസാണോ സീഹോ സകലികം [സക്ഖലികം (ക.)], പതിരൂപഞ്ച മാനസം;

പത്തം ആയതനം പിണ്ഡം, കസ്സകം രജ്ജേന തേ ദസാതി.