൬. രോഹിതസ്സസുത്തം

൧൦൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ രോഹിതസ്സോ ദേവപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘യത്ഥ നു ഖോ, ഭന്തേ, ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി [ന ജിയ്യതി ന മിയ്യതി (സ്യാ. കം. ക.)] ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി, സക്കാ നു ഖോ സോ, ഭന്തേ, ഗമനേന ലോകസ്സ അന്തോ ഞാതും വാ ദട്ഠും വാ പാപുണിതും വാ’’തി? ‘‘യത്ഥ ഖോ, ആവുസോ, ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി, നാഹം തം ഗമനേന ലോകസ്സ അന്തം ഞാതേയ്യം ദട്ഠേയ്യം പത്തേയ്യന്തി വദാമീ’’തി.

‘‘അച്ഛരിയം, ഭന്തേ, അബ്ഭുതം, ഭന്തേ! യാവസുഭാസിതമിദം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ – ‘യത്ഥ ഖോ, ആവുസോ, ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി, നാഹം തം ഗമനേന ലോകസ്സ അന്തം ഞാതേയ്യം ദട്ഠേയ്യം പത്തേയ്യന്തി വദാമീ’തി.

‘‘ഭൂതപുബ്ബാഹം, ഭന്തേ, രോഹിതസ്സോ നാമ ഇസി അഹോസിം ഭോജപുത്തോ ഇദ്ധിമാ വേഹാസങ്ഗമോ. തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ഏവരൂപോ ജവോ അഹോസി; സേയ്യഥാപി നാമ ദള്ഹധമ്മാ [ദള്ഹധമ്മോ (സബ്ബത്ഥ) ടീകാ ച മോഗ്ഗല്ലാനബ്യാകരണം ച ഓലോകേതബ്ബം] ധനുഗ്ഗഹോ സുസിക്ഖിതോ കതഹത്ഥോ കതയോഗ്ഗോ കതൂപാസനോ ലഹുകേന അസനേന അപ്പകസിരേനേവ തിരിയം താലച്ഛായം അതിപാതേയ്യ. തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ഏവരൂപോ പദവീതിഹാരോ അഹോസി; സേയ്യഥാപി നാമ പുരത്ഥിമാ സമുദ്ദാ പച്ഛിമോ സമുദ്ദോ. തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, ഏവരൂപം ഇച്ഛാഗതം ഉപ്പജ്ജി – ‘അഹം ഗമനേന ലോകസ്സ അന്തം പാപുണിസ്സാമീ’തി. സോ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, ഏവരൂപേന ജവേന സമന്നാഗതോ ഏവരൂപേന ച പദവീതിഹാരേന അഞ്ഞത്രേവ അസിത-പീത-ഖായിത-സായിതാ അഞ്ഞത്ര ഉച്ചാര-പസ്സാവകമ്മാ അഞ്ഞത്ര നിദ്ദാകിലമഥപടിവിനോദനാ വസ്സസതായുകോ വസ്സസതജീവീ വസ്സസതം ഗന്ത്വാ അപ്പത്വാവ ലോകസ്സ അന്തം അന്തരാവ കാലങ്കതോ.

‘‘അച്ഛരിയം, ഭന്തേ, അബ്ഭുതം, ഭന്തേ! യാവസുഭാസിതമിദം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ – ‘യത്ഥ ഖോ, ആവുസോ, ന ജായതി ന ജീയതി ന മീയതി ന ചവതി ന ഉപപജ്ജതി, നാഹം തം ഗമനേന ലോകസ്സ അന്തം ഞാതേയ്യം ദട്ഠേയ്യം പത്തേയ്യന്തി വദാമീ’’’തി.

‘‘ന ഖോ പനാഹം, ആവുസോ, അപ്പത്വാ ലോകസ്സ അന്തം ദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയം വദാമി. അപി ച ഖ്വാഹം, ആവുസോ, ഇമസ്മിംയേവ ബ്യാമമത്തേ കളേവരേ സസഞ്ഞിമ്ഹി സമനകേ ലോകഞ്ച പഞ്ഞപേമി ലോകസമുദയഞ്ച ലോകനിരോധഞ്ച ലോകനിരോധഗാമിനിഞ്ച പടിപദന്തി.

‘‘ഗമനേന ന പത്തബ്ബോ, ലോകസ്സന്തോ കുദാചനം;

ന ച അപ്പത്വാ ലോകന്തം, ദുക്ഖാ അത്ഥി പമോചനം.

‘‘തസ്മാ ഹവേ ലോകവിദൂ സുമേധോ,

ലോകന്തഗൂ വുസിതബ്രഹ്മചരിയോ;

ലോകസ്സ അന്തം സമിതാവി ഞത്വാ,

നാസീസതി ലോകമിമം പരഞ്ചാ’’തി.