൨. ദുതിയവഗ്ഗോ

൧. വതപദസുത്തം

൨൫൭. സാവത്ഥിയം. ‘‘സക്കസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദസ്സ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതസ്സ സത്ത വതപദാനി [വത്തപദാനി (ക.)] സമത്താനി സമാദിന്നാനി അഹേസും, യേസം സമാദിന്നത്താ സക്കോ സക്കത്തം അജ്ഝഗാ. കതമാനി സത്ത വതപദാനി? യാവജീവം മാതാപേത്തിഭരോ അസ്സം, യാവജീവം കുലേ ജേട്ഠാപചായീ അസ്സം, യാവജീവം സണ്ഹവാചോ അസ്സം, യാവജീവം അപിസുണവാചോ അസ്സം, യാവജീവം വിഗതമലമച്ഛേരേന ചേതസാ അഗാരം അജ്ഝാവസേയ്യം മുത്തചാഗോ പയതപാണി വോസ്സഗ്ഗരതോ യാചയോഗോ ദാനസംവിഭാഗരതോ, യാവജീവം സച്ചവാചോ അസ്സം, യാവജീവം അക്കോധനോ അസ്സം – സചേപി മേ കോധോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ഖിപ്പമേവ നം പടിവിനേയ്യ’’ന്തി. ‘‘സക്കസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദസ്സ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതസ്സ ഇമാനി സത്ത വതപദാനി സമത്താനി സമാദിന്നാനി അഹേസും, യേസം സമാദിന്നത്താ സക്കോ സക്കത്തം അജ്ഝഗാ’’തി.

‘‘മാതാപേത്തിഭരം ജന്തും, കുലേ ജേട്ഠാപചായിനം;

സണ്ഹം സഖിലസമ്ഭാസം, പേസുണേയ്യപ്പഹായിനം.

‘‘മച്ഛേരവിനയേ യുത്തം, സച്ചം കോധാഭിഭും നരം;

തം വേ ദേവാ താവതിംസാ, ആഹു സപ്പുരിസോ ഇതീ’’തി.

൨. സക്കനാമസുത്തം

൨൫൮. സാവത്ഥിയം ജേതവനേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘സക്കോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ മഘോ നാമ മാണവോ അഹോസി, തസ്മാ മഘവാതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ പുരേ [പുരേ പുരേ (സീ. പീ.)] ദാനം അദാസി, തസ്മാ പുരിന്ദദോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ സക്കച്ചം ദാനം അദാസി, തസ്മാ സക്കോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ ആവസഥം അദാസി, തസ്മാ വാസവോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദോ സഹസ്സമ്പി അത്ഥാനം മുഹുത്തേന ചിന്തേതി, തസ്മാ സഹസ്സക്ഖോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദസ്സ സുജാ നാമ അസുരകഞ്ഞാ പജാപതി, തസ്മാ സുജമ്പതീതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദോ ദേവാനം താവതിംസാനം ഇസ്സരിയാധിപച്ചം രജ്ജം കാരേതി, തസ്മാ ദേവാനമിന്ദോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കസ്സ, ഭിക്ഖവേ ദേവാനമിന്ദസ്സ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതസ്സ സത്ത വതപദാനി സമത്താനി സമാദിന്നാനി അഹേസും, യേസം സമാദിന്നത്താ സക്കോ സക്കത്തം അജ്ഝഗാ. കതമാനി സത്ത വതപദാനി? യാവജീവം മാതാപേത്തിഭരോ അസ്സം, യാവജീവം കുലേ ജേട്ഠാപചായീ അസ്സം, യാവജീവം സണ്ഹവാചോ അസ്സം, യാവജീവം അപിസുണവാചോ അസ്സം, യാവജീവം വിഗതമലമച്ഛേരേന ചേതസാ അഗാരം അജ്ഝാവസേയ്യം മുത്തചാഗോ പയതപാണി വോസ്സഗ്ഗരതോ യാചയോഗോ ദാനസംവിഭാഗരതോ, യാവജീവം സച്ചവാചോ അസ്സം, യാവജീവം അക്കോധനോ അസ്സം – സചേപി മേ കോധോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ഖിപ്പമേവ നം പടിവിനേയ്യ’’ന്തി. ‘‘സക്കസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദസ്സ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതസ്സ ഇമാനി സത്ത വതപദാനി സമത്താനി സമാദിന്നാനി അഹേസും, യേസം സമാദിന്നത്താ സക്കോ സക്കത്തം അജ്ഝഗാ’’തി.

‘‘മാതാപേത്തിഭരം ജന്തും, കുലേ ജേട്ഠാപചായിനം;

സണ്ഹം സഖിലസമ്ഭാസം, പേസുണേയ്യപ്പഹായിനം.

‘‘മച്ഛേരവിനയേ യുത്തം, സച്ചം കോധാഭിഭും നരം;

തം വേ ദേവാ താവതിംസാ, ആഹു സപ്പുരിസോ ഇതീ’’തി.

൩. മഹാലിസുത്തം

൨൫൯. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. അഥ ഖോ മഹാലി ലിച്ഛവീ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ മഹാലി ലിച്ഛവീ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘ദിട്ഠോ ഖോ, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ’’തി?

‘‘ദിട്ഠോ ഖോ മേ, മഹാലി, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ’’തി.

‘‘സോ ഹി നൂന, ഭന്തേ, സക്കപതിരൂപകോ ഭവിസ്സതി. ദുദ്ദസോ ഹി, ഭന്തേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ’’തി.

‘‘സക്കഞ്ച ഖ്വാഹം, മഹാലി, പജാനാമി സക്കകരണേ ച ധമ്മേ, യേസം ധമ്മാനം സമാദിന്നത്താ സക്കോ സക്കത്തം അജ്ഝഗാ, തഞ്ച പജാനാമി.

‘‘സക്കോ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ മഘോ നാമ മാണവോ അഹോസി, തസ്മാ മഘവാതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ സക്കച്ചം ദാനം അദാസി, തസ്മാ സക്കോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ പുരേ ദാനം അദാസി, തസ്മാ പുരിന്ദദോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ ആവസഥം അദാസി, തസ്മാ വാസവോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദോ സഹസ്സമ്പി അത്ഥാനം മുഹുത്തേന ചിന്തേതി, തസ്മാ സഹസ്സക്ഖോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കസ്സ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദസ്സ സുജാ നാമ അസുരകഞ്ഞാ പജാപതി, തസ്മാ സുജമ്പതീതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കോ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദോ ദേവാനം താവതിംസാനം ഇസ്സരിയാധിപച്ചം രജ്ജം കാരേതി, തസ്മാ ദേവാനമിന്ദോതി വുച്ചതി.

‘‘സക്കസ്സ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദസ്സ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതസ്സ സത്ത വതപദാനി സമത്താനി സമാദിന്നാനി അഹേസും, യേസം സമാദിന്നത്താ സക്കോ സക്കത്തം അജ്ഝഗാ. കതമാനി സത്ത വതപദാനി? യാവജീവം മാതാപേത്തിഭരോ അസ്സം, യാവജീവം കുലേ ജേട്ഠാപചായീ അസ്സം, യാവജീവം സണ്ഹവാചോ അസ്സം, യാവജീവം അപിസുണവാചോ അസ്സം, യാവജീവം വിഗതമലമച്ഛേരേന ചേതസാ അഗാരം അജ്ഝാവസേയ്യം മുത്തചാഗോ പയതപാണി വോസ്സഗ്ഗരതോ യാചയോഗോ ദാനസംവിഭാഗരതോ, യാവജീവം സച്ചവാചോ അസ്സം, യാവജീവം അക്കോധനോ അസ്സം – സചേപി മേ കോധോ ഉപ്പജേയ്യ, ഖിപ്പമേവ നം പടിവിനേയ്യ’’ന്തി. ‘‘സക്കസ്സ, മഹാലി, ദേവാനമിന്ദസ്സ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതസ്സ ഇമാനി സത്ത വതപദാനി സമത്താനി സമാദിന്നാനി അഹേസും, യേസം സമാദിന്നത്താ സക്കോ സക്കത്തം അജ്ഝഗാ’’തി.

‘‘മാതാപേത്തിഭരം ജന്തും, കുലേ ജേട്ഠാപചായിനം;

സണ്ഹം സഖിലസമ്ഭാസം, പേസുണേയ്യപ്പഹായിനം.

‘‘മച്ഛേരവിനയേ യുത്തം, സച്ചം കോധാഭിഭും നരം;

തം വേ ദേവാ താവതിംസാ, ആഹു സപ്പുരിസോ ഇതീ’’തി.

൪. ദലിദ്ദസുത്തം

൨൬൦. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതരോ പുരിസോ ഇമസ്മിംയേവ രാജഗഹേ മനുസ്സദലിദ്ദോ [മനുസ്സദളിദ്ദോ (സീ. സ്യാ. കം.)] അഹോസി മനുസ്സകപണോ മനുസ്സവരാകോ. സോ തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ സദ്ധം സമാദിയി, സീലം സമാദിയി, സുതം സമാദിയി, ചാഗം സമാദിയി, പഞ്ഞം സമാദിയി. സോ തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ സദ്ധം സമാദിയിത്വാ സീലം സമാദിയിത്വാ സുതം സമാദിയിത്വാ ചാഗം സമാദിയിത്വാ പഞ്ഞം സമാദിയിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജി ദേവാനം താവതിംസാനം സഹബ്യതം. സോ അഞ്ഞേ ദേവേ അതിരോചതി വണ്ണേന ചേവ യസസാ ച. തത്ര സുദം, ഭിക്ഖവേ, ദേവാ താവതിംസാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘അച്ഛരിയം വത ഭോ, അബ്ഭുതം വത ഭോ! അയഞ്ഹി ദേവപുത്തോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ മനുസ്സദലിദ്ദോ അഹോസി മനുസ്സകപണോ മനുസ്സവരാകോ; സോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നോ ദേവാനം താവതിംസാനം സഹബ്യതം. സോ അഞ്ഞേ ദേവേ അതിരോചതി വണ്ണേന ചേവ യസസാ ചാ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ദേവേ താവതിംസേ ആമന്തേസി – ‘മാ ഖോ തുമ്ഹേ, മാരിസാ, ഏതസ്സ ദേവപുത്തസ്സ ഉജ്ഝായിത്ഥ. ഏസോ ഖോ, മാരിസാ, ദേവപുത്തോ പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ സദ്ധം സമാദിയി, സീലം സമാദിയി, സുതം സമാദിയി, ചാഗം സമാദിയി, പഞ്ഞം സമാദിയി. സോ തഥാഗതപ്പവേദിതേ ധമ്മവിനയേ സദ്ധം സമാദിയിത്വാ സീലം സമാദിയിത്വാ സുതം സമാദിയിത്വാ ചാഗം സമാദിയിത്വാ പഞ്ഞം സമാദിയിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നോ ദേവാനം താവതിംസാനം സഹബ്യതം. സോ അഞ്ഞേ ദേവേ അതിരോചതി വണ്ണേന ചേവ യസസാ ചാ’’’തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ദേവേ താവതിംസേ അനുനയമാനോ തായം വേലായം ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

‘‘യസ്സ സദ്ധാ തഥാഗതേ, അചലാ സുപ്പതിട്ഠിതാ;

സീലഞ്ച യസ്സ കല്യാണം, അരിയകന്തം പസംസിതം.

‘‘സങ്ഘേ പസാദോ യസ്സത്ഥി, ഉജുഭൂതഞ്ച ദസ്സനം;

അദലിദ്ദോതി തം ആഹു, അമോഘം തസ്സ ജീവിതം.

‘‘തസ്മാ സദ്ധഞ്ച സീലഞ്ച, പസാദം ധമ്മദസ്സനം;

അനുയുഞ്ജേഥ മേധാവീ, സരം ബുദ്ധാന സാസന’’ന്തി.

൫. രാമണേയ്യകസുത്തം

൨൬൧. സാവത്ഥിയം ജേതവനേ. അഥ ഖോ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കിം നു ഖോ, ഭന്തേ, ഭൂമിരാമണേയ്യക’’ന്തി?

‘‘ആരാമചേത്യാ വനചേത്യാ, പോക്ഖരഞ്ഞോ സുനിമ്മിതാ;

മനുസ്സരാമണേയ്യസ്സ, കലം നാഗ്ഘന്തി സോളസിം.

‘‘ഗാമേ വാ യദി വാരഞ്ഞേ, നിന്നേ വാ യദി വാ ഥലേ;

യത്ഥ അരഹന്തോ വിഹരന്തി, തം ഭൂമിരാമണേയ്യക’’ന്തി.

൬. യജമാനസുത്തം

൨൬൨. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ. അഥ ഖോ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘യജമാനാനം മനുസ്സാനം, പുഞ്ഞപേക്ഖാന പാണിനം;

കരോതം ഓപധികം പുഞ്ഞം, കത്ഥ ദിന്നം മഹപ്ഫല’’ന്തി.

‘‘ചത്താരോ ച പടിപന്നാ, ചത്താരോ ച ഫലേ ഠിതാ;

ഏസ സങ്ഘോ ഉജുഭൂതോ, പഞ്ഞാസീലസമാഹിതോ.

‘‘യജമാനാനം മനുസ്സാനം, പുഞ്ഞപേക്ഖാന പാണിനം;

കരോതം ഓപധികം പുഞ്ഞം, സങ്ഘേ ദിന്നം മഹപ്ഫല’’ന്തി.

൭. ബുദ്ധവന്ദനാസുത്തം

൨൬൩. സാവത്ഥിയം ജേതവനേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ ദിവാവിഹാരഗതോ ഹോതി പടിസല്ലീനോ. അഥ ഖോ സക്കോ ച ദേവാനമിന്ദോ ബ്രഹ്മാ ച സഹമ്പതി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ പച്ചേകം ദ്വാരബാഹം നിസ്സായ അട്ഠംസു. അഥ ഖോ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ഉട്ഠേഹി വീര വിജിതസങ്ഗാമ,

പന്നഭാര അനണ വിചര ലോകേ;

ചിത്തഞ്ച തേ സുവിമുത്തം,

ചന്ദോ യഥാ പന്നരസായ രത്തി’’ന്തി.

‘‘ന ഖോ, ദേവാനമിന്ദ, തഥാഗതാ ഏവം വന്ദിതബ്ബാ. ഏവഞ്ച ഖോ, ദേവാനമിന്ദ, തഥാഗതാ വന്ദിതബ്ബാ –

‘‘ഉട്ഠേഹി വീര വിജിതസങ്ഗാമ,

സത്ഥവാഹ അനണ വിചര ലോകേ;

ദേസസ്സു ഭഗവാ ധമ്മം,

അഞ്ഞാതാരോ ഭവിസ്സന്തീ’’തി.

൮. ഗഹട്ഠവന്ദനാസുത്തം

൨൬൪. സാവത്ഥിയം. തത്ര…പേ… ഏതദവോച – ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ മാതലിം സങ്ഗാഹകം ആമന്തേസി – ‘യോജേഹി, സമ്മ മാതലി, സഹസ്സയുത്തം ആജഞ്ഞരഥം. ഉയ്യാനഭൂമിം ഗച്ഛാമ സുഭൂമിം ദസ്സനായാ’തി. ‘ഏവം ഭദ്ദന്തവാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാതലി സങ്ഗാഹകോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിസ്സുത്വാ സഹസ്സയുത്തം ആജഞ്ഞരഥം യോജേത്വാ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിവേദേസി – ‘യുത്തോ ഖോ തേ, മാരിസ, സഹസ്സയുത്തോ ആജഞ്ഞരഥോ. യസ്സ ദാനി കാലം മഞ്ഞസീ’’’തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ വേജയന്തപാസാദാ ഓരോഹന്തോ അഞ്ജലിം കത്വാ [പഞ്ജലികോ (പീ.), പഞ്ജലിം കത്വാ (ക.)] സുദം പുഥുദ്ദിസാ നമസ്സതി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാതലി സങ്ഗാഹകോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘തം നമസ്സന്തി തേവിജ്ജാ, സബ്ബേ ഭുമ്മാ ച ഖത്തിയാ;

ചത്താരോ ച മഹാരാജാ, തിദസാ ച യസസ്സിനോ;

അഥ കോ നാമ സോ യക്ഖോ, യം ത്വം സക്ക നമസ്സസീ’’തി.

‘‘മം നമസ്സന്തി തേവിജ്ജാ, സബ്ബേ ഭുമ്മാ ച ഖത്തിയാ;

ചത്താരോ ച മഹാരാജാ, തിദസാ ച യസസ്സിനോ.

‘‘അഹഞ്ച സീലസമ്പന്നേ, ചിരരത്തസമാഹിതേ;

സമ്മാപബ്ബജിതേ വന്ദേ, ബ്രഹ്മചരിയപരായനേ.

‘‘യേ ഗഹട്ഠാ പുഞ്ഞകരാ, സീലവന്തോ ഉപാസകാ;

ധമ്മേന ദാരം പോസേന്തി, തേ നമസ്സാമി മാതലീ’’തി.

‘‘സേട്ഠാ ഹി കിര ലോകസ്മിം, യേ ത്വം സക്ക നമസ്സസി;

അഹമ്പി തേ നമസ്സാമി, യേ നമസ്സസി വാസവാ’’തി.

‘‘ഇദം വത്വാന മഘവാ, ദേവരാജാ സുജമ്പതി;

പുഥുദ്ദിസാ നമസ്സിത്വാ, പമുഖോ രഥമാരുഹീ’’തി.

൯. സത്ഥാരവന്ദനാസുത്തം

൨൬൫. സാവത്ഥിയം ജേതവനേ. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ മാതലിം സങ്ഗാഹകം ആമന്തേസി – ‘യോജേഹി, സമ്മ മാതലി, സഹസ്സയുത്തം ആജഞ്ഞരഥം, ഉയ്യാനഭൂമിം ഗച്ഛാമ സുഭൂമിം ദസ്സനായാ’തി. ‘ഏവം ഭദ്ദന്തവാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാതലി സങ്ഗാഹകോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിസ്സുത്വാ സഹസ്സയുത്തം ആജഞ്ഞരഥം യോജേത്വാ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിവേദേസി – ‘യുത്തോ ഖോ തേ, മാരിസ, സഹസ്സയുത്തോ ആജഞ്ഞരഥോ. യസ്സ ദാനി കാലം മഞ്ഞസീ’’’തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ വേജയന്തപാസാദാ ഓരോഹന്തോ അഞ്ജലിം കത്വാ സുദം ഭഗവന്തം നമസ്സതി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാതലി സങ്ഗാഹകോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘യഞ്ഹി ദേവാ മനുസ്സാ ച, തം നമസ്സന്തി വാസവ;

അഥ കോ നാമ സോ യക്ഖോ, യം ത്വം സക്ക നമസ്സസീ’’തി.

‘‘യോ ഇധ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ, അസ്മിം ലോകേ സദേവകേ;

അനോമനാമം സത്ഥാരം, തം നമസ്സാമി മാതലി.

‘‘യേസം രാഗോ ച ദോസോ ച, അവിജ്ജാ ച വിരാജിതാ;

ഖീണാസവാ അരഹന്തോ, തേ നമസ്സാമി മാതലി.

‘‘യേ രാഗദോസവിനയാ, അവിജ്ജാസമതിക്കമാ;

സേക്ഖാ അപചയാരാമാ, അപ്പമത്താനുസിക്ഖരേ;

തേ നമസ്സാമി മാതലീ’’തി.

‘‘സേട്ഠാ ഹി കിര ലോകസ്മിം, യേ ത്വം സക്ക നമസ്സസി;

അഹമ്പി തേ നമസ്സാമി, യേ നമസ്സസി വാസവാ’’തി.

‘‘ഇദം വത്വാന മഘവാ, ദേവരാജാ സുജമ്പതി;

ഭഗവന്തം നമസ്സിത്വാ, പമുഖോ രഥമാരുഹീ’’തി.

൧൦. സങ്ഘവന്ദനാസുത്തം

൨൬൬. സാവത്ഥിയം ജേതവനേ. തത്ര ഖോ…പേ… ഏതദവോച – ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ മാതലിം സങ്ഗാഹകം ആമന്തേസി – ‘യോജേഹി, സമ്മ മാതലി, സഹസ്സയുത്തം ആജഞ്ഞരഥം, ഉയ്യാനഭൂമിം ഗച്ഛാമ സുഭൂമിം ദസ്സനായാ’തി. ‘ഏവം ഭദ്ദന്തവാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാതലി സങ്ഗാഹകോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിസ്സുത്വാ, സഹസ്സയുത്തം ആജഞ്ഞരഥം യോജേത്വാ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിവേദേസി – ‘യുത്തോ ഖോ തേ, മാരിസ, സഹസ്സയുത്തോ ആജഞ്ഞരഥോ, യസ്സ ദാനി കാലം മഞ്ഞസീ’’’തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ വേജയന്തപാസാദാ ഓരോഹന്തോ അഞ്ജലിം കത്വാ സുദം ഭിക്ഖുസങ്ഘം നമസ്സതി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാതലി സങ്ഗാഹകോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘തഞ്ഹി ഏതേ നമസ്സേയ്യും, പൂതിദേഹസയാ നരാ;

നിമുഗ്ഗാ കുണപമ്ഹേതേ, ഖുപ്പിപാസസമപ്പിതാ.

‘‘കിം നു തേസം പിഹയസി, അനാഗാരാന വാസവ;

ആചാരം ഇസിനം ബ്രൂഹി, തം സുണോമ വചോ തവാ’’തി.

‘‘ഏതം തേസം പിഹയാമി, അനാഗാരാന മാതലി;

യമ്ഹാ ഗാമാ പക്കമന്തി, അനപേക്ഖാ വജന്തി തേ.

‘‘ന തേസം കോട്ഠേ ഓപേന്തി, ന കുമ്ഭി [ന കുമ്ഭാ (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] ന കളോപിയം [ഖളോപിയം (സീ.)];

പരനിട്ഠിതമേസാനാ [പരനിട്ഠിതമേസനാ (സ്യാ. കം. ക.)], തേന യാപേന്തി സുബ്ബതാ.

‘‘സുമന്തമന്തിനോ ധീരാ, തുണ്ഹീഭൂതാ സമഞ്ചരാ;

ദേവാ വിരുദ്ധാ അസുരേഹി, പുഥു മച്ചാ ച മാതലി.

‘‘അവിരുദ്ധാ വിരുദ്ധേസു, അത്തദണ്ഡേസു നിബ്ബുതാ;

സാദാനേസു അനാദാനാ, തേ നമസ്സാമി മാതലീ’’തി.

‘‘സേട്ഠാ ഹി കിര ലോകസ്മിം, യേ ത്വം സക്ക നമസ്സസി;

അഹമ്പി തേ നമസ്സാമി, യേ നമസ്സസി വാസവാ’’തി.

‘‘ഇദം വത്വാന മഘവാ, ദേവരാജാ സുജമ്പതി;

ഭിക്ഖുസങ്ഘം നമസ്സിത്വാ, പമുഖോ രഥമാരുഹീ’’തി.

ദുതിയോ വഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ദേവാ പന [വ തപദേന (സീ. സ്യാ. കം.)] തയോ വുത്താ, ദലിദ്ദഞ്ച രാമണേയ്യകം;

യജമാനഞ്ച വന്ദനാ, തയോ സക്കനമസ്സനാതി.