൩. തതിയവഗ്ഗോ

൧. ഛേത്വാസുത്തം

൨൬൭. സാവത്ഥിയം ജേതവനേ. അഥ ഖോ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘കിംസു ഛേത്വാ സുഖം സേതി, കിംസു ഛേത്വാ ന സോചതി;

കിസ്സസ്സു ഏകധമ്മസ്സ, വധം രോചേസി ഗോതമാ’’തി.

‘‘കോധം ഛേത്വാ സുഖം സേതി, കോധം ഛേത്വാ ന സോചതി;

കോധസ്സ വിസമൂലസ്സ, മധുരഗ്ഗസ്സ വാസവ;

വധം അരിയാ പസംസന്തി, തഞ്ഹി ഛേത്വാ ന സോചതീ’’തി.

൨. ദുബ്ബണ്ണിയസുത്തം

൨൬൮. സാവത്ഥിയം ജേതവനേ. തത്ര ഖോ…പേ… ഏതദവോച – ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതരോ യക്ഖോ ദുബ്ബണ്ണോ ഓകോടിമകോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ ആസനേ നിസിന്നോ അഹോസി. തത്ര സുദം, ഭിക്ഖവേ, ദേവാ താവതിംസാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘അച്ഛരിയം വത ഭോ, അബ്ഭുതം വത, ഭോ! അയം യക്ഖോ ദുബ്ബണ്ണോ ഓകോടിമകോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ ആസനേ നിസിന്നോ’’’തി! യഥാ യഥാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാ താവതിംസാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി, തഥാ തഥാ സോ യക്ഖോ അഭിരൂപതരോ ചേവ ഹോതി ദസ്സനീയതരോ ച പാസാദികതരോ ച.

‘‘അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാ താവതിംസാ യേന സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഏതദവോചും – ‘ഇധ തേ, മാരിസ, അഞ്ഞതരോ യക്ഖോ ദുബ്ബണ്ണോ ഓകോടിമകോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ ആസനേ നിസിന്നോ. തത്ര സുദം, മാരിസ, ദേവാ താവതിംസാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – അച്ഛരിയം വത, ഭോ, അബ്ഭുതം വത, ഭോ! അയം യക്ഖോ ദുബ്ബണ്ണോ ഓകോടിമകോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ ആസനേ നിസിന്നോതി. യഥാ യഥാ ഖോ, മാരിസ, ദേവാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി, തഥാ തഥാ സോ യക്ഖോ അഭിരൂപതരോ ചേവ ഹോതി ദസ്സനീയതരോ ച പാസാദികതരോ ചാതി. സോ ഹി നൂന, മാരിസ, കോധഭക്ഖോ യക്ഖോ ഭവിസ്സതീ’’’തി.

‘‘അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ യേന സോ കോധഭക്ഖോ യക്ഖോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ദക്ഖിണജാണുമണ്ഡലം പഥവിയം നിഹന്ത്വാ യേന സോ കോധഭക്ഖോ യക്ഖോ തേനഞ്ജലിം പണാമേത്വാ തിക്ഖത്തും നാമം സാവേതി – ‘സക്കോഹം മാരിസ, ദേവാനമിന്ദോ, സക്കോഹം, മാരിസ, ദേവാനമിന്ദോ’തി. യഥാ യഥാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ നാമം സാവേസി, തഥാ തഥാ സോ യക്ഖോ ദുബ്ബണ്ണതരോ ചേവ അഹോസി ഓകോടിമകതരോ ച. ദുബ്ബണ്ണതരോ ചേവ ഹുത്വാ ഓകോടിമകതരോ ച തത്ഥേവന്തരധായീ’’തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സകേ ആസനേ നിസീദിത്വാ ദേവേ താവതിംസേ അനുനയമാനോ തായം വേലായം ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

‘‘ന സൂപഹതചിത്തോമ്ഹി, നാവത്തേന സുവാനയോ;

ന വോ ചിരാഹം കുജ്ഝാമി, കോധോ മയി നാവതിട്ഠതി.

‘‘കുദ്ധാഹം ന ഫരുസം ബ്രൂമി, ന ച ധമ്മാനി കിത്തയേ;

സന്നിഗ്ഗണ്ഹാമി അത്താനം, സമ്പസ്സം അത്ഥമത്തനോ’’തി.

൩. സമ്ബരിമായാസുത്തം

൨൬൯. സാവത്ഥിയം…പേ… ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ ആബാധികോ അഹോസി ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. അഥ ഖോ ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ യേന വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ തേനുപസങ്കമി ഗിലാനപുച്ഛകോ. അദ്ദസാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഏതദവോച – ‘തികിച്ഛ മം ദേവാനമിന്ദാ’തി. ‘വാചേഹി മം, വേപചിത്തി, സമ്ബരിമായ’ന്തി. ‘ന താവാഹം വാചേമി, യാവാഹം, മാരിസ, അസുരേ പടിപുച്ഛാമീ’’’തി. ‘‘അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ അസുരേ പടിപുച്ഛി – ‘വാചേമഹം, മാരിസാ, സക്കം ദേവാനമിന്ദം സമ്ബരിമായ’ന്തി? ‘മാ ഖോ ത്വം, മാരിസ, വാചേസി സക്കം ദേവാനമിന്ദം സമ്ബരിമായ’’’ന്തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘മായാവീ മഘവാ സക്ക, ദേവരാജ സുജമ്പതി;

ഉപേതി നിരയം ഘോരം, സമ്ബരോവ സതം സമ’’ന്തി.

൪. അച്ചയസുത്തം

൨൭൦. സാവത്ഥിയം…പേ… ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ദ്വേ ഭിക്ഖൂ സമ്പയോജേസും. തത്രേകോ ഭിക്ഖു അച്ചസരാ. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു തസ്സ ഭിക്ഖുനോ സന്തികേ അച്ചയം അച്ചയതോ ദേസേതി; സോ ഭിക്ഖു നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും – ‘‘ഇധ, ഭന്തേ, ദ്വേ ഭിക്ഖൂ സമ്പയോജേസും, തത്രേകോ ഭിക്ഖു അച്ചസരാ. അഥ ഖോ സോ, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു തസ്സ ഭിക്ഖുനോ സന്തികേ അച്ചയം അച്ചയതോ ദേസേതി, സോ ഭിക്ഖു നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹാതീ’’തി.

‘‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, ബാലാ. യോ ച അച്ചയം അച്ചയതോ ന പസ്സതി, യോ ച അച്ചയം ദേസേന്തസ്സ യഥാധമ്മം നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹാ’’തി – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ ബാലാ. ‘‘ദ്വേമേ, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതാ. യോ ച അച്ചയം അച്ചയതോ പസ്സതി, യോ ച അച്ചയം ദേസേന്തസ്സ യഥാധമ്മം പടിഗ്ഗണ്ഹാ’’തി – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വേ പണ്ഡിതാ.

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുധമ്മായം സഭായം ദേവേ താവതിംസേ അനുനയമാനോ തായം വേലായം ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘കോധോ വോ വസമായാതു, മാ ച മിത്തേഹി വോ ജരാ;

അഗരഹിയം മാ ഗരഹിത്ഥ, മാ ച ഭാസിത്ഥ പേസുണം;

അഥ പാപജനം കോധോ, പബ്ബതോവാഭിമദ്ദതീ’’തി.

൫. അക്കോധസുത്തം

൨൭൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ…പേ… ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുധമ്മായം സഭായം ദേവേ താവതിംസേ അനുനയമാനോ തായം വേലായം ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘മാ വോ കോധോ അജ്ഝഭവി, മാ ച കുജ്ഝിത്ഥ കുജ്ഝതം;

അക്കോധോ അവിഹിംസാ ച, അരിയേസു ച പടിപദാ [വസതീ സദാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)];

അഥ പാപജനം കോധോ, പബ്ബതോവാഭിമദ്ദതീ’’തി.

തതിയോ വഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഛേത്വാ ദുബ്ബണ്ണിയമായാ, അച്ചയേന അകോധനോ;

ദേസിതം ബുദ്ധസേട്ഠേന, ഇദഞ്ഹി സക്കപഞ്ചകന്തി.

സക്കസംയുത്തം സമത്തം.