൧. പഠമവഗ്ഗോ

൧. സുവീരസുത്തം

൨൪൭. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അസുരാ ദേവേ അഭിയംസു. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുവീരം ദേവപുത്തം ആമന്തേസി – ‘ഏതേ, താത സുവീര, അസുരാ ദേവേ അഭിയന്തി. ഗച്ഛ, താത സുവീര, അസുരേ പച്ചുയ്യാഹീ’തി. ‘ഏവം ഭദ്ദന്തവാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സുവീരോ ദേവപുത്തോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിസ്സുത്വാ പമാദം ആപാദേസി [ആഹരേസി (കത്ഥചി) നവങ്ഗുത്തരേ സീഹനാദസുത്തേപി]. ദുതിയമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുവീരം ദേവപുത്തം ആമന്തേസി – ‘ഏതേ, താത സുവീര, അസുരാ ദേവേ അഭിയന്തി. ഗച്ഛ, താത സുവീര, അസുരേ പച്ചുയ്യാഹീ’തി. ‘ഏവം ഭദ്ദന്തവാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സുവീരോ ദേവപുത്തോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിസ്സുത്വാ ദുതിയമ്പി പമാദം ആപാദേസി. തതിയമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുവീരം ദേവപുത്തം ആമന്തേസി – ‘ഏതേ, താത സുവീര, അസുരാ ദേവേ അഭിയന്തി. ഗച്ഛ, താത സുവീര, അസുരേ പച്ചുയ്യാഹീ’തി. ‘ഏവം ഭദ്ദന്തവാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സുവീരോ ദേവപുത്തോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിസ്സുത്വാ തതിയമ്പി പമാദം ആപാദേസി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുവീരം ദേവപുത്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘അനുട്ഠഹം അവായാമം, സുഖം യത്രാധിഗച്ഛതി;

സുവീര തത്ഥ ഗച്ഛാഹി, മഞ്ച തത്ഥേവ പാപയാ’’തി.

‘‘അലസ്വസ്സ [അലസ’സ്സ (സീ. പീ.), അലസ്വായം (സ്യാ. കം.)] അനുട്ഠാതാ, ന ച കിച്ചാനി കാരയേ;

സബ്ബകാമസമിദ്ധസ്സ, തം മേ സക്ക വരം ദിസാ’’തി.

‘‘യത്ഥാലസോ അനുട്ഠാതാ, അച്ചന്തം സുഖമേധതി;

സുവീര തത്ഥ ഗച്ഛാഹി, മഞ്ച തത്ഥേവ പാപയാ’’തി.

‘‘അകമ്മുനാ [അകമ്മനാ (സീ. പീ.)] ദേവസേട്ഠ, സക്ക വിന്ദേമു യം സുഖം;

അസോകം അനുപായാസം, തം മേ സക്ക വരം ദിസാ’’തി.

‘‘സചേ അത്ഥി അകമ്മേന, കോചി ക്വചി ന ജീവതി;

നിബ്ബാനസ്സ ഹി സോ മഗ്ഗോ, സുവീര തത്ഥ ഗച്ഛാഹി;

മഞ്ച തത്ഥേവ പാപയാ’’തി.

‘‘സോ ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സകം പുഞ്ഞഫലം ഉപജീവമാനോ ദേവാനം താവതിംസാനം ഇസ്സരിയാധിപച്ചം രജ്ജം കാരേന്തോ ഉട്ഠാനവീരിയസ്സ വണ്ണവാദീ ഭവിസ്സതി. ഇധ ഖോ തം, ഭിക്ഖവേ, സോഭേഥ, യം തുമ്ഹേ ഏവം സ്വാക്ഖാതേ ധമ്മവിനയേ പബ്ബജിതാ സമാനാ ഉട്ഠഹേയ്യാഥ ഘടേയ്യാഥ വായമേയ്യാഥ അപ്പത്തസ്സ പത്തിയാ അനധിഗതസ്സ അധിഗമായ, അസച്ഛികതസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി.

൨. സുസീമസുത്തം

൨൪൮. സാവത്ഥിയം. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അസുരാ ദേവേ അഭിയംസു. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുസീമം [സുസിമം (സ്യാ. കം. ക.)] ദേവപുത്തം ആമന്തേസി – ‘ഏതേ, താത സുസീമ, അസുരാ ദേവേ അഭിയന്തി. ഗച്ഛ, താത സുസീമ, അസുരേ പച്ചുയ്യാഹീ’തി. ‘ഏവം ഭദ്ദന്തവാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സുസീമോ ദേവപുത്തോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിസ്സുത്വാ പമാദം ആപാദേസി. ദുതിയമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുസീമം ദേവപുത്തം ആമന്തേസി…പേ… ദുതിയമ്പി പമാദം ആപാദേസി. തതിയമ്പി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുസീമം ദേവപുത്തം ആമന്തേസി…പേ… തതിയമ്പി പമാദം ആപാദേസി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സുസീമം ദേവപുത്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘അനുട്ഠഹം അവായാമം, സുഖം യത്രാധിഗച്ഛതി;

സുസീമ തത്ഥ ഗച്ഛാഹി, മഞ്ച തത്ഥേവ പാപയാ’’തി.

‘‘അലസ്വസ്സ അനുട്ഠാതാ, ന ച കിച്ചാനി കാരയേ;

സബ്ബകാമസമിദ്ധസ്സ, തം മേ സക്ക വരം ദിസാ’’തി.

‘‘യത്ഥാലസോ അനുട്ഠാതാ, അച്ചന്തം സുഖമേധതി;

സുസീമ തത്ഥ ഗച്ഛാഹി, മഞ്ച തത്ഥേവ പാപയാ’’തി.

‘‘അകമ്മുനാ ദേവസേട്ഠ, സക്ക വിന്ദേമു യം സുഖം;

അസോകം അനുപായാസം, തം മേ സക്ക വരം ദിസാ’’തി.

‘‘സചേ അത്ഥി അകമ്മേന, കോചി ക്വചി ന ജീവതി;

നിബ്ബാനസ്സ ഹി സോ മഗ്ഗോ, സുസീമ തത്ഥ ഗച്ഛാഹി;

മഞ്ച തത്ഥേവ പാപയാ’’തി.

‘‘സോ ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സകം പുഞ്ഞഫലം ഉപജീവമാനോ ദേവാനം താവതിംസാനം ഇസ്സരിയാധിപച്ചം രജ്ജം കാരേന്തോ ഉട്ഠാനവീരിയസ്സ വണ്ണവാദീ ഭവിസ്സതി. ഇധ ഖോ തം, ഭിക്ഖവേ, സോഭേഥ, യം തുമ്ഹേ ഏവം സ്വാക്ഖാതേ ധമ്മവിനയേ പബ്ബജിതാ സമാനാ ഉട്ഠഹേയ്യാഥ ഘടേയ്യാഥ വായമേയ്യാഥ അപ്പത്തസ്സ പത്തിയാ, അനധിഗതസ്സ അധിഗമായ, അസച്ഛികതസ്സ സച്ഛികിരിയായാ’’തി.

൩. ധജഗ്ഗസുത്തം

൨൪൯. സാവത്ഥിയം. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, ദേവാസുരസങ്ഗാമോ സമുപബ്യൂള്ഹോ അഹോസി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ദേവേ താവതിംസേ ആമന്തേസി –

‘സചേ, മാരിസാ, ദേവാനം സങ്ഗാമഗതാനം ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, മമേവ തസ്മിം സമയേ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകേയ്യാഥ. മമഞ്ഹി വോ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകയതം യം ഭവിസ്സതി ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, സോ പഹീയിസ്സതി’.

‘നോ ചേ മേ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകേയ്യാഥ, അഥ പജാപതിസ്സ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകേയ്യാഥ. പജാപതിസ്സ ഹി വോ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകയതം യം ഭവിസ്സതി ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, സോ പഹീയിസ്സതി’.

‘നോ ചേ പജാപതിസ്സ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകേയ്യാഥ, അഥ വരുണസ്സ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകേയ്യാഥ. വരുണസ്സ ഹി വോ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകയതം യം ഭവിസ്സതി ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, സോ പഹീയിസ്സതി’.

‘നോ ചേ വരുണസ്സ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകേയ്യാഥ, അഥ ഈസാനസ്സ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകേയ്യാഥ. ഈസാനസ്സ ഹി വോ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകയതം യം ഭവിസ്സതി ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, സോ പഹീയിസ്സതീ’’’തി.

‘‘തം ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സക്കസ്സ വാ ദേവാനമിന്ദസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകയതം, പജാപതിസ്സ വാ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകയതം, വരുണസ്സ വാ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകയതം, ഈസാനസ്സ വാ ദേവരാജസ്സ ധജഗ്ഗം ഉല്ലോകയതം യം ഭവിസ്സതി ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, സോ പഹീയേഥാപി നോപി പഹീയേഥ [നോ പഹീയേഥ (ക.)].

‘‘തം കിസ്സ ഹേതു? സക്കോ ഹി, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദോ അവീതരാഗോ അവീതദോസോ അവീതമോഹോ ഭീരു ഛമ്ഭീ ഉത്രാസീ പലായീതി.

‘‘അഹഞ്ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം വദാമി – ‘സചേ തുമ്ഹാകം, ഭിക്ഖവേ, അരഞ്ഞഗതാനം വാ രുക്ഖമൂലഗതാനം വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതാനം വാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, മമേവ തസ്മിം സമയേ അനുസ്സരേയ്യാഥ – ഇതിപി സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിജ്ജാചരണസമ്പന്നോ സുഗതോ ലോകവിദൂ അനുത്തരോ പുരിസദമ്മസാരഥി സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’തി. മമഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, അനുസ്സരതം യം ഭവിസ്സതി ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, സോ പഹീയിസ്സതി.

‘‘നോ ചേ മം അനുസ്സരേയ്യാഥ, അഥ ധമ്മം അനുസ്സരേയ്യാഥ – ‘സ്വാക്ഖാതോ ഭഗവതാ ധമ്മോ സന്ദിട്ഠികോ അകാലികോ ഏഹിപസ്സികോ ഓപനേയ്യികോ പച്ചത്തം വേദിതബ്ബോ വിഞ്ഞൂഹീ’തി. ധമ്മഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, അനുസ്സരതം യം ഭവിസ്സതി ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, സോ പഹീയിസ്സതി.

‘‘നോ ചേ ധമ്മം അനുസ്സരേയ്യാഥ, അഥ സങ്ഘം അനുസ്സരേയ്യാഥ – ‘സുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ ഉജുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ ഞായപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ സാമീചിപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ, യദിദം ചത്താരി പുരിസയുഗാനി അട്ഠ പുരിസപുഗ്ഗലാ ഏസ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ, ആഹുനേയ്യോ പാഹുനേയ്യോ ദക്ഖിണേയ്യോ അഞ്ജലികരണീയോ അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാ’തി. സങ്ഘഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, അനുസ്സരതം യം ഭവിസ്സതി ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ ലോമഹംസോ വാ, സോ പഹീയിസ്സതി.

‘‘തം കിസ്സ ഹേതു? തഥാഗതോ ഹി, ഭിക്ഖവേ, അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വീതരാഗോ വീതദോസോ വീതമോഹോ അഭീരു അച്ഛമ്ഭീ അനുത്രാസീ അപലായീ’’തി. ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ അഥാപരം ഏതദവോച സത്ഥാ –

‘‘അരഞ്ഞേ രുക്ഖമൂലേ വാ, സുഞ്ഞാഗാരേവ ഭിക്ഖവോ;

അനുസ്സരേഥ [അനുസ്സരേയ്യാഥ (ക.) പദസിദ്ധി പന ചിന്തേതബ്ബാ] സമ്ബുദ്ധം, ഭയം തുമ്ഹാക നോ സിയാ.

‘‘നോ ചേ ബുദ്ധം സരേയ്യാഥ, ലോകജേട്ഠം നരാസഭം;

അഥ ധമ്മം സരേയ്യാഥ, നിയ്യാനികം സുദേസിതം.

‘‘നോ ചേ ധമ്മം സരേയ്യാഥ, നിയ്യാനികം സുദേസിതം;

അഥ സങ്ഘം സരേയ്യാഥ, പുഞ്ഞക്ഖേത്തം അനുത്തരം.

‘‘ഏവം ബുദ്ധം സരന്താനം, ധമ്മം സങ്ഘഞ്ച ഭിക്ഖവോ;

ഭയം വാ ഛമ്ഭിതത്തം വാ, ലോമഹംസോ ന ഹേസ്സതീ’’തി.

൪. വേപചിത്തിസുത്തം

൨൫൦. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, ദേവാസുരസങ്ഗാമോ സമുപബ്യൂള്ഹോ അഹോസി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ അസുരേ ആമന്തേസി – ‘സചേ, മാരിസാ, ദേവാനം അസുരസങ്ഗാമേ സമുപബ്യൂള്ഹേ അസുരാ ജിനേയ്യും ദേവാ പരാജിനേയ്യും [പരാജേയ്യും (സീ. പീ.)], യേന നം സക്കം ദേവാനമിന്ദം കണ്ഠപഞ്ചമേഹി ബന്ധനേഹി ബന്ധിത്വാ മമ സന്തികേ ആനേയ്യാഥ അസുരപുര’ന്തി. സക്കോപി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനമിന്ദോ ദേവേ താവതിംസേ ആമന്തേസി – ‘സചേ, മാരിസാ, ദേവാനം അസുരസങ്ഗാമേ സമുപബ്യൂള്ഹേ ദേവാ ജിനേയ്യും അസുരാ പരാജിനേയ്യും, യേന നം വേപചിത്തിം അസുരിന്ദം കണ്ഠപഞ്ചമേഹി ബന്ധനേഹി ബന്ധിത്വാ മമ സന്തികേ ആനേയ്യാഥ സുധമ്മസഭ’’’ന്തി. തസ്മിം ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഗാമേ ദേവാ ജിനിംസു, അസുരാ പരാജിനിംസു [പരാജിംസു (സീ. പീ.)]. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാ താവതിംസാ വേപചിത്തിം അസുരിന്ദം കണ്ഠപഞ്ചമേഹി ബന്ധനേഹി ബന്ധിത്വാ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ സന്തികേ ആനേസും സുധമ്മസഭം. തത്ര സുദം, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ കണ്ഠപഞ്ചമേഹി ബന്ധനേഹി ബദ്ധോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം സുധമ്മസഭം പവിസന്തഞ്ച നിക്ഖമന്തഞ്ച അസബ്ഭാഹി ഫരുസാഹി വാചാഹി അക്കോസതി പരിഭാസതി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാതലി സങ്ഗാഹകോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഗാഥാഹി അജ്ഝഭാസി –

‘‘ഭയാ നു മഘവാ സക്ക, ദുബ്ബല്യാ നോ തിതിക്ഖസി;

സുണന്തോ ഫരുസം വാചം, സമ്മുഖാ വേപചിത്തിനോ’’തി.

‘‘നാഹം ഭയാ ന ദുബ്ബല്യാ, ഖമാമി വേപചിത്തിനോ;

കഥഞ്ഹി മാദിസോ വിഞ്ഞൂ, ബാലേന പടിസംയുജേ’’തി.

‘‘ഭിയ്യോ ബാലാ പഭിജ്ജേയ്യും, നോ ചസ്സ പടിസേധകോ;

തസ്മാ ഭുസേന ദണ്ഡേന, ധീരോ ബാലം നിസേധയേ’’തി.

‘‘ഏതദേവ അഹം മഞ്ഞേ, ബാലസ്സ പടിസേധനം;

പരം സങ്കുപിതം ഞത്വാ, യോ സതോ ഉപസമ്മതീ’’തി.

‘‘ഏതദേവ തിതിക്ഖായ, വജ്ജം പസ്സാമി വാസവ;

യദാ നം മഞ്ഞതി ബാലോ, ഭയാ മ്യായം തിതിക്ഖതി;

അജ്ഝാരുഹതി ദുമ്മേധോ, ഗോവ ഭിയ്യോ പലായിന’’ന്തി.

‘‘കാമം മഞ്ഞതു വാ മാ വാ, ഭയാ മ്യായം തിതിക്ഖതി;

സദത്ഥപരമാ അത്ഥാ, ഖന്ത്യാ ഭിയ്യോ ന വിജ്ജതി.

‘‘യോ ഹവേ ബലവാ സന്തോ, ദുബ്ബലസ്സ തിതിക്ഖതി;

തമാഹു പരമം ഖന്തിം, നിച്ചം ഖമതി ദുബ്ബലോ.

‘‘അബലം തം ബലം ആഹു, യസ്സ ബാലബലം ബലം;

ബലസ്സ ധമ്മഗുത്തസ്സ, പടിവത്താ ന വിജ്ജതി.

‘‘തസ്സേവ തേന പാപിയോ, യോ കുദ്ധം പടികുജ്ഝതി;

കുദ്ധം അപ്പടികുജ്ഝന്തോ, സങ്ഗാമം ജേതി ദുജ്ജയം.

‘‘ഉഭിന്നമത്ഥം ചരതി, അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

പരം സങ്കുപിതം ഞത്വാ, യോ സതോ ഉപസമ്മതി.

‘‘ഉഭിന്നം തികിച്ഛന്താനം, അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

ജനാ മഞ്ഞന്തി ബാലോതി, യേ ധമ്മസ്സ അകോവിദാ’’തി.

‘‘സോ ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ സകം പുഞ്ഞഫലം ഉപജീവമാനോ ദേവാനം താവതിംസാനം ഇസ്സരിയാധിപച്ചം രജ്ജം കാരേന്തോ ഖന്തിസോരച്ചസ്സ വണ്ണവാദീ ഭവിസ്സതി. ഇധ ഖോ തം, ഭിക്ഖവേ, സോഭേഥ യം തുമ്ഹേ ഏവം സ്വാക്ഖാതേ ധമ്മവിനയേ പബ്ബജിതാ സമാനാ ഖമാ ച ഭവേയ്യാഥ സോരതാ ചാ’’തി.

൫. സുഭാസിതജയസുത്തം

൨൫൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, ദേവാസുരസങ്ഗാമോ സമുപബ്യൂള്ഹോ അഹോസി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഏതദവോച – ‘ഹോതു, ദേവാനമിന്ദ, സുഭാസിതേന ജയോ’തി. ‘ഹോതു, വേപചിത്തി, സുഭാസിതേന ജയോ’തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാ ച അസുരാ ച പാരിസജ്ജേ ഠപേസും – ‘ഇമേ നോ സുഭാസിതദുബ്ഭാസിതം ആജാനിസ്സന്തീ’തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തിം അസുരിന്ദോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഏതദവോച – ‘ഭണ, ദേവാനമിന്ദ, ഗാഥ’ന്തി. ഏവം വുത്തേ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ വേപചിത്തി അസുരിന്ദം ഏതദവോച – ‘തുമ്ഹേ ഖ്വേത്ഥ, വേപചിത്തി, പുബ്ബദേവാ. ഭണ, വേപചിത്തി, ഗാഥ’ന്തി. ഏവം വുത്തേ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ഭിയ്യോ ബാലാ പഭിജ്ജേയ്യും, നോ ചസ്സ പടിസേധകോ;

തസ്മാ ഭുസേന ദണ്ഡേന, ധീരോ ബാലം നിസേധയേ’’തി.

‘‘ഭാസിതായ ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തിനാ അസുരിന്ദേന ഗാഥായ അസുരാ അനുമോദിംസു, ദേവാ തുണ്ഹീ അഹേസും. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഏതദവോച – ‘ഭണ, ദേവാനമിന്ദ, ഗാഥ’ന്തി. ഏവം വുത്തേ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ഏതദേവ അഹം മഞ്ഞേ, ബാലസ്സ പടിസേധനം;

പരം സങ്കുപിതം ഞത്വാ, യോ സതോ ഉപസമ്മതീ’’തി.

‘‘ഭാസിതായ ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സക്കേന ദേവാനമിന്ദേന ഗാഥായ, ദേവാ അനുമോദിംസു, അസുരാ തുണ്ഹീ അഹേസും. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ വേപചിത്തിം അസുരിന്ദം ഏതദവോച – ‘ഭണ, വേപചിത്തി, ഗാഥ’ന്തി. ഏവം വുത്തേ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ഏതദേവ തിതിക്ഖായ, വജ്ജം പസ്സാമി വാസവ;

യദാ നം മഞ്ഞതി ബാലോ, ഭയാ മ്യായം തിതിക്ഖതി;

അജ്ഝാരുഹതി ദുമ്മേധോ, ഗോവ ഭിയ്യോ പലായിന’’ന്തി.

‘‘ഭാസിതായ ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തിനാ അസുരിന്ദേന ഗാഥായ അസുരാ അനുമോദിംസു, ദേവാ തുണ്ഹീ അഹേസും. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഏതദവോച – ‘ഭണ, ദേവാനമിന്ദ, ഗാഥ’ന്തി. ഏവം വുത്തേ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

‘‘കാമം മഞ്ഞതു വാ മാ വാ, ഭയാ മ്യായം തിതിക്ഖതി;

സദത്ഥപരമാ അത്ഥാ, ഖന്ത്യാ ഭിയ്യോ ന വിജ്ജതി.

‘‘യോ ഹവേ ബലവാ സന്തോ, ദുബ്ബലസ്സ തിതിക്ഖതി;

തമാഹു പരമം ഖന്തിം, നിച്ചം ഖമതി ദുബ്ബലോ.

‘‘അബലം തം ബലം ആഹു, യസ്സ ബാലബലം ബലം;

ബലസ്സ ധമ്മഗുത്തസ്സ, പടിവത്താ ന വിജ്ജതി.

‘‘തസ്സേവ തേന പാപിയോ, യോ കുദ്ധം പടികുജ്ഝതി;

കുദ്ധം അപ്പടികുജ്ഝന്തോ, സങ്ഗാമം ജേതി ദുജ്ജയം.

‘‘ഉഭിന്നമത്ഥം ചരതി, അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

പരം സങ്കുപിതം ഞത്വാ, യോ സതോ ഉപസമ്മതി.

‘‘ഉഭിന്നം തികിച്ഛന്താനം, അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

ജനാ മഞ്ഞന്തി ബാലോതി, യേ ധമ്മസ്സ അകോവിദാ’’തി.

‘‘ഭാസിതാസു ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സക്കേന ദേവാനമിന്ദേന ഗാഥാസു, ദേവാ അനുമോദിംസു, അസുരാ തുണ്ഹീ അഹേസും. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനഞ്ച അസുരാനഞ്ച പാരിസജ്ജാ ഏതദവോചും – ‘ഭാസിതാ ഖോ വേപചിത്തിനാ അസുരിന്ദേന ഗാഥായോ. താ ച ഖോ സദണ്ഡാവചരാ സസത്ഥാവചരാ, ഇതി ഭണ്ഡനം ഇതി വിഗ്ഗഹോ ഇതി കലഹോ. ഭാസിതാ ഖോ [ഭാസിതാ ഖോ പന (സീ.)] സക്കേന ദേവാനമിന്ദേന ഗാഥായോ. താ ച ഖോ അദണ്ഡാവചരാ അസത്ഥാവചരാ, ഇതി അഭണ്ഡനം ഇതി അവിഗ്ഗഹോ ഇതി അകലഹോ. സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ സുഭാസിതേന ജയോ’തി. ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ സുഭാസിതേന ജയോ അഹോസീ’’തി.

൬. കുലാവകസുത്തം

൨൫൨. സാവത്ഥിയം. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, ദേവാസുരസങ്ഗാമോ സമുപബ്യൂള്ഹോ അഹോസി. തസ്മിം ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഗാമേ അസുരാ ജിനിംസു, ദേവാ പരാജിനിംസു. പരാജിതാ ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവാ അപായംസ്വേവ ഉത്തരേനമുഖാ, അഭിയംസ്വേവ നേ അസുരാ. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ മാതലി സങ്ഗാഹകം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘കുലാവകാ മാതലി സിമ്ബലിസ്മിം,

ഈസാമുഖേന പരിവജ്ജയസ്സു;

കാമം ചജാമ അസുരേസു പാണം,

മായിമേ ദിജാ വികുലാവകാ [വികുലാവാ (സ്യാ. കം. ക.)] അഹേസു’’ന്തി.

‘‘‘ഏവം ഭദ്ദന്തവാ’തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാതലി സങ്ഗാഹകോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ പടിസ്സുത്വാ സഹസ്സയുത്തം ആജഞ്ഞരഥം പച്ചുദാവത്തേസി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അസുരാനം ഏതദഹോസി – ‘പച്ചുദാവത്തോ ഖോ ദാനി സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ സഹസ്സയുത്തോ ആജഞ്ഞരഥോ. ദുതിയമ്പി ഖോ ദേവാ അസുരേഹി സങ്ഗാമേസ്സന്തീതി ഭീതാ അസുരപുരമേവ പാവിസിംസു. ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ ധമ്മേന ജയോ അഹോസീ’’’തി.

൭. നദുബ്ഭിയസുത്തം

൨൫൩. സാവത്ഥിയം. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘യോപി മേ അസ്സ സുപച്ചത്ഥികോ തസ്സപാഹം ന ദുബ്ഭേയ്യ’ന്തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ സക്കസ്സ ദേവാനമിന്ദസ്സ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ യേന സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ തേനുപസങ്കമി. അദ്ദസാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ വേപചിത്തിം അസുരിന്ദം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന വേപചിത്തിം അസുരിന്ദം ഏതദവോച – ‘തിട്ഠ, വേപചിത്തി, ഗഹിതോസീ’’’തി.

‘‘യദേവ തേ, മാരിസ, പുബ്ബേ ചിത്തം, തദേവ ത്വം മാ പജഹാസീ’’തി [തദേവ ത്വം മാരിസ പഹാസീതി (സീ. സ്യാ. കം.)].

‘‘സപസ്സു ച മേ, വേപചിത്തി, അദുബ്ഭായാ’’തി [അദ്രുബ്ഭായ (ക.)].

‘‘യം മുസാ ഭണതോ പാപം, യം പാപം അരിയൂപവാദിനോ;

മിത്തദ്ദുനോ ച യം പാപം, യം പാപം അകതഞ്ഞുനോ;

തമേവ പാപം ഫുസതു [ഫുസതി (സീ. പീ.)], യോ തേ ദുബ്ഭേ സുജമ്പതീ’’തി.

൮. വേരോചനഅസുരിന്ദസുത്തം

൨൫൪. സാവത്ഥിയം ജേതവനേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ ദിവാവിഹാരഗതോ ഹോതി പടിസല്ലീനോ. അഥ ഖോ സക്കോ ച ദേവാനമിന്ദോ വേരോചനോ ച അസുരിന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ പച്ചേകം ദ്വാരബാഹം നിസ്സായ അട്ഠംസു. അഥ ഖോ വേരോചനോ അസുരിന്ദോ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘വായമേഥേവ പുരിസോ, യാവ അത്ഥസ്സ നിപ്ഫദാ;

നിപ്ഫന്നസോഭനോ [സോഭിനോ (സീ.), സോഭണോ (പീ. ക.)] അത്ഥോ [അത്ഥാ (സീ.)], വേരോചനവചോ ഇദ’’ന്തി.

‘‘വായമേഥേവ പുരിസോ, യാവ അത്ഥസ്സ നിപ്ഫദാ;

നിപ്ഫന്നസോഭനോ അത്ഥോ [നിപ്ഫന്നസോഭിനോ അത്ഥാ (സീ. സ്യാ. കം.)], ഖന്ത്യാ ഭിയ്യോ ന വിജ്ജതീ’’തി.

‘‘സബ്ബേ സത്താ അത്ഥജാതാ, തത്ഥ തത്ഥ യഥാരഹം;

സംയോഗപരമാ ത്വേവ, സമ്ഭോഗാ സബ്ബപാണിനം;

നിപ്ഫന്നസോഭനോ അത്ഥോ, വേരോചനവചോ ഇദ’’ന്തി.

‘‘സബ്ബേ സത്താ അത്ഥജാതാ, തത്ഥ തത്ഥ യഥാരഹം;

സംയോഗപരമാ ത്വേവ, സമ്ഭോഗാ സബ്ബപാണിനം;

നിപ്ഫന്നസോഭനോ അത്ഥോ, ഖന്ത്യാ ഭിയ്യോ ന വിജ്ജതീ’’തി.

൯. അരഞ്ഞായതനഇസിസുത്തം

൨൫൫. സാവത്ഥിയം. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സമ്ബഹുലാ ഇസയോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ അരഞ്ഞായതനേ പണ്ണകുടീസു സമ്മന്തി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ച ദേവാനമിന്ദോ വേപചിത്തി ച അസുരിന്ദോ യേന തേ ഇസയോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ തേനുപസങ്കമിംസു. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപചിത്തി അസുരിന്ദോ പടലിയോ [അടലിയോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.), ആടലിയോ (ക.) മ. നി. ൨.൪൧൦] ഉപാഹനാ ആരോഹിത്വാ ഖഗ്ഗം ഓലഗ്ഗേത്വാ ഛത്തേന ധാരിയമാനേന അഗ്ഗദ്വാരേന അസ്സമം പവിസിത്വാ തേ ഇസയോ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ അപബ്യാമതോ കരിത്വാ അതിക്കമി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സക്കോ ദേവാനമിന്ദോ പടലിയോ ഉപാഹനാ ഓരോഹിത്വാ ഖഗ്ഗം അഞ്ഞേസം ദത്വാ ഛത്തം അപനാമേത്വാ ദ്വാരേനേവ അസ്സമം പവിസിത്വാ തേ ഇസയോ സീലവന്തേ കല്യാണധമ്മേ അനുവാതം പഞ്ജലികോ നമസ്സമാനോ അട്ഠാസി’’. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തേ ഇസയോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ സക്കം ദേവാനമിന്ദം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസിംസു –

‘‘ഗന്ധോ ഇസീനം ചിരദിക്ഖിതാനം,

കായാ ചുതോ ഗച്ഛതി മാലുതേന;

ഇതോ പടിക്കമ്മ സഹസ്സനേത്ത,

ഗന്ധോ ഇസീനം അസുചി ദേവരാജാ’’തി.

‘‘ഗന്ധോ ഇസീനം ചിരദിക്ഖിതാനം,

കായാ ചുതോ ഗച്ഛതു [ഗച്ഛതി (സീ. സ്യാ. കം.)] മാലുതേന,

സുചിത്രപുപ്ഫം സിരസ്മിംവ മാലം;

ഗന്ധം ഏതം പടികങ്ഖാമ ഭന്തേ,

ന ഹേത്ഥ ദേവാ പടികൂലസഞ്ഞിനോ’’തി.

൧൦. സമുദ്ദകസുത്തം

൨൫൬. സാവത്ഥിയം. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, സമ്ബഹുലാ ഇസയോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ സമുദ്ദതീരേ പണ്ണകുടീസു സമ്മന്തി. തേന ഖോ പന സമയേന ദേവാസുരസങ്ഗാമോ സമുപബ്യൂള്ഹോ അഹോസി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തേസം ഇസീനം സീലവന്താനം കല്യാണധമ്മാനം ഏതദഹോസി – ‘ധമ്മികാ ഖോ ദേവാ, അധമ്മികാ അസുരാ. സിയാപി നോ അസുരതോ ഭയം. യംനൂന മയം സമ്ബരം അസുരിന്ദം ഉപസങ്കമിത്വാ അഭയദക്ഖിണം യാചേയ്യാമാ’’’തി. ‘‘അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തേ ഇസയോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ ഏവമേവ – സമുദ്ദതീരേ പണ്ണകുടീസു അന്തരഹിതാ സമ്ബരസ്സ അസുരിന്ദസ്സ സമ്മുഖേ പാതുരഹേസും. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തേ ഇസയോ സീലവന്തോ കല്യാണധമ്മാ സമ്ബരം അസുരിന്ദം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസിംസു –

‘‘ഇസയോ സമ്ബരം പത്താ, യാചന്തി അഭയദക്ഖിണം;

കാമംകരോ ഹി തേ ദാതും, ഭയസ്സ അഭയസ്സ വാ’’തി.

‘‘ഇസീനം അഭയം നത്ഥി, ദുട്ഠാനം സക്കസേവിനം;

അഭയം യാചമാനാനം, ഭയമേവ ദദാമി വോ’’തി.

‘‘അഭയം യാചമാനാനം, ഭയമേവ ദദാസി നോ;

പടിഗ്ഗണ്ഹാമ തേ ഏതം, അക്ഖയം ഹോതു തേ ഭയം.

‘‘യാദിസം വപതേ ബീജം, താദിസം ഹരതേ ഫലം;

കല്യാണകാരീ കല്യാണം, പാപകാരീ ച പാപകം;