൮. ഛേത്വാവഗ്ഗോ

൧. ഛേത്വാസുത്തം

൭൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘കിംസു ഛേത്വാ [ഝത്വാ (സീ.), ഘത്വാ (സ്യാ. കം.) ഏവമുപരിപി] സുഖം സേതി, കിംസു ഛേത്വാ ന സോചതി;

കിസ്സസ്സു ഏകധമ്മസ്സ, വധം രോചേസി ഗോതമാ’’തി.

‘‘കോധം ഛേത്വാ സുഖം സേതി, കോധം ഛേത്വാ ന സോചതി;

കോധസ്സ വിസമൂലസ്സ, മധുരഗ്ഗസ്സ ദേവതേ;

വധം അരിയാ പസംസന്തി, തഞ്ഹി ഛേത്വാ ന സോചതീ’’തി.

൨. രഥസുത്തം

൭൨. ‘‘കിംസു രഥസ്സ പഞ്ഞാണം, കിംസു പഞ്ഞാണമഗ്ഗിനോ;

കിംസു രട്ഠസ്സ പഞ്ഞാണം, കിംസു പഞ്ഞാണമിത്ഥിയാ’’തി.

‘‘ധജോ രഥസ്സ പഞ്ഞാണം, ധൂമോ പഞ്ഞാണമഗ്ഗിനോ;

രാജാ രട്ഠസ്സ പഞ്ഞാണം, ഭത്താ പഞ്ഞാണമിത്ഥിയാ’’തി.

൩. വിത്തസുത്തം

൭൩. ‘‘കിംസൂധ വിത്തം പുരിസസ്സ സേട്ഠം, കിംസു സുചിണ്ണോ സുഖമാവഹതി;

കിംസു ഹവേ സാദുതരം [സാധുതരം (ക.)] രസാനം, കഥംജീവിം [കിംസുജീവിം (ക.)] ജീവിതമാഹു സേട്ഠ’’ന്തി.

‘‘സദ്ധീധ വിത്തം പുരിസസ്സ സേട്ഠം, ധമ്മോ സുചിണ്ണോ സുഖമാവഹതി;

സച്ചം ഹവേ സാദുതരം രസാനം, പഞ്ഞാജീവിം ജീവിതമാഹു സേട്ഠ’’ന്തി.

൪. വുട്ഠിസുത്തം

൭൪. ‘‘കിംസു ഉപ്പതതം സേട്ഠം, കിംസു നിപതതം വരം;

കിംസു പവജമാനാനം, കിംസു പവദതം വര’’ന്തി.

‘‘ബീജം ഉപ്പതതം സേട്ഠം, വുട്ഠി നിപതതം വരാ;

ഗാവോ പവജമാനാനം, പുത്തോ പവദതം വരോതി.

‘‘വിജ്ജാ ഉപ്പതതം സേട്ഠാ, അവിജ്ജാ നിപതതം വരാ;

സങ്ഘോ പവജമാനാനം, ബുദ്ധോ പവദതം വരോ’’തി.

൫. ഭീതാസുത്തം

൭൫. ‘‘കിംസൂധ ഭീതാ ജനതാ അനേകാ,

മഗ്ഗോ ചനേകായതനപ്പവുത്തോ;

പുച്ഛാമി തം ഗോതമ ഭൂരിപഞ്ഞ,

കിസ്മിം ഠിതോ പരലോകം ന ഭായേ’’തി.

‘‘വാചം മനഞ്ച പണിധായ സമ്മാ,

കായേന പാപാനി അകുബ്ബമാനോ;

ബവ്ഹന്നപാനം ഘരമാവസന്തോ,

സദ്ധോ മുദൂ സംവിഭാഗീ വദഞ്ഞൂ;

ഏതേസു ധമ്മേസു ഠിതോ ചതൂസു,

ധമ്മേ ഠിതോ പരലോകം ന ഭായേ’’തി.

൬. നജീരതിസുത്തം

൭൬. ‘‘കിം ജീരതി കിം ന ജീരതി, കിംസു ഉപ്പഥോതി വുച്ചതി;

കിംസു ധമ്മാനം പരിപന്ഥോ, കിംസു രത്തിന്ദിവക്ഖയോ;

കിം മലം ബ്രഹ്മചരിയസ്സ, കിം സിനാനമനോദകം.

‘‘കതി ലോകസ്മിം ഛിദ്ദാനി, യത്ഥ വിത്തം [ചിത്തം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ന തിട്ഠതി;

ഭഗവന്തം പുട്ഠുമാഗമ്മ, കഥം ജാനേമു തം മയ’’ന്തി.

‘‘രൂപം ജീരതി മച്ചാനം, നാമഗോത്തം ന ജീരതി;

രാഗോ ഉപ്പഥോതി വുച്ചതി.

‘‘ലോഭോ ധമ്മാനം പരിപന്ഥോ, വയോ രത്തിന്ദിവക്ഖയോ;

ഇത്ഥീ മലം ബ്രഹ്മചരിയസ്സ, ഏത്ഥായം സജ്ജതേ പജാ;

തപോ ച ബ്രഹ്മചരിയഞ്ച, തം സിനാനമനോദകം.

‘‘ഛ ലോകസ്മിം ഛിദ്ദാനി, യത്ഥ വിത്തം ന തിട്ഠതി;

ആലസ്യഞ്ച [ആലസ്സഞ്ച (സീ. പീ.)] പമാദോ ച, അനുട്ഠാനം അസംയമോ;

നിദ്ദാ തന്ദീ [തന്ദി (സീ.)] ച തേ ഛിദ്ദേ, സബ്ബസോ തം വിവജ്ജയേ’’തി.

൭. ഇസ്സരിയസുത്തം

൭൭. ‘‘കിംസു ഇസ്സരിയം ലോകേ, കിംസു ഭണ്ഡാനമുത്തമം;

കിംസു സത്ഥമലം ലോകേ, കിംസു ലോകസ്മിമബ്ബുദം.

‘‘കിംസു ഹരന്തം വാരേന്തി, ഹരന്തോ പന കോ പിയോ;

കിംസു പുനപ്പുനായന്തം, അഭിനന്ദന്തി പണ്ഡിതാ’’തി.

‘‘വസോ ഇസ്സരിയം ലോകേ, ഇത്ഥീ ഭണ്ഡാനമുത്തമം;

കോധോ സത്ഥമലം ലോകേ, ചോരാ ലോകസ്മിമബ്ബുദാ.

‘‘ചോരം ഹരന്തം വാരേന്തി, ഹരന്തോ സമണോ പിയോ;

സമണം പുനപ്പുനായന്തം, അഭിനന്ദന്തി പണ്ഡിതാ’’തി.

൮. കാമസുത്തം

൭൮. ‘‘കിമത്ഥകാമോ ന ദദേ, കിം മച്ചോ ന പരിച്ചജേ;

കിംസു മുഞ്ചേയ്യ കല്യാണം, പാപികം ന ച മോചയേ’’തി.

‘‘അത്താനം ന ദദേ പോസോ, അത്താനം ന പരിച്ചജേ;

വാചം മുഞ്ചേയ്യ കല്യാണം, പാപികഞ്ച ന മോചയേ’’തി.

൯. പാഥേയ്യസുത്തം

൭൯. ‘‘കിംസു ബന്ധതി പാഥേയ്യം, കിംസു ഭോഗാനമാസയോ;

കിംസു നരം പരികസ്സതി, കിംസു ലോകസ്മി ദുജ്ജഹം;

കിസ്മിം ബദ്ധാ പുഥൂ സത്താ, പാസേന സകുണീ യഥാ’’തി.

‘‘സദ്ധാ ബന്ധതി പാഥേയ്യം, സിരീ ഭോഗാനമാസയോ;

ഇച്ഛാ നരം പരികസ്സതി, ഇച്ഛാ ലോകസ്മി ദുജ്ജഹാ;

ഇച്ഛാബദ്ധാ പുഥൂ സത്താ, പാസേന സകുണീ യഥാ’’തി.

൧൦. പജ്ജോതസുത്തം

൮൦. ‘‘കിംസു ലോകസ്മി പജ്ജോതോ, കിംസു ലോകസ്മി ജാഗരോ;

കിംസു കമ്മേ സജീവാനം, കിമസ്സ ഇരിയാപഥോ.

‘‘കിംസു അലസം അനലസഞ്ച [കിം ആലസ്യാനാലസ്യഞ്ച (ക.)], മാതാ പുത്തംവ പോസതി;

കിം ഭൂതാ ഉപജീവന്തി, യേ പാണാ പഥവിസ്സിതാ’’തി.

‘‘പഞ്ഞാ ലോകസ്മി പജ്ജോതോ, സതി ലോകസ്മി ജാഗരോ;

ഗാവോ കമ്മേ സജീവാനം, സീതസ്സ ഇരിയാപഥോ.

‘‘വുട്ഠി അലസം അനലസഞ്ച, മാതാ പുത്തംവ പോസതി;

വുട്ഠിം ഭൂതാ ഉപജീവന്തി, യേ പാണാ പഥവിസ്സിതാ’’തി.

൧൧. അരണസുത്തം

൮൧. ‘‘കേസൂധ അരണാ ലോകേ, കേസം വുസിതം ന നസ്സതി;

കേധ ഇച്ഛം പരിജാനന്തി, കേസം ഭോജിസ്സിയം സദാ.

‘‘കിംസു മാതാ പിതാ ഭാതാ, വന്ദന്തി നം പതിട്ഠിതം;

കിംസു ഇധ ജാതിഹീനം, അഭിവാദേന്തി ഖത്തിയാ’’തി.

‘‘സമണീധ അരണാ ലോകേ, സമണാനം വുസിതം ന നസ്സതി;

സമണാ ഇച്ഛം പരിജാനന്തി, സമണാനം ഭോജിസ്സിയം സദാ.

‘‘സമണം മാതാ പിതാ ഭാതാ, വന്ദന്തി നം പതിട്ഠിതം;

സമണീധ ജാതിഹീനം, അഭിവാദേന്തി ഖത്തിയാ’’തി.

ഛേത്വാവഗ്ഗോ അട്ഠമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഛേത്വാ രഥഞ്ച ചിത്തഞ്ച, വുട്ഠി ഭീതാ നജീരതി;

ഇസ്സരം കാമം പാഥേയ്യം, പജ്ജോതോ അരണേന ചാതി.

ദേവതാസംയുത്തം സമത്തം.