൯. അരണവിഭങ്ഗസുത്തം

൩൨൩. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘അരണവിഭങ്ഗം വോ, ഭിക്ഖവേ, ദേസേസ്സാമി. തം സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ന കാമസുഖമനുയുഞ്ജേയ്യ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, ന ച അത്തകിലമഥാനുയോഗമനുയുഞ്ജേയ്യ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം. ഏതേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ [ഏതേ ഖോ (സീ.), ഏതേ തേ (സ്യാ. കം. പീ.)], ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝിമാ പടിപദാ തഥാഗതേന അഭിസമ്ബുദ്ധാ, ചക്ഖുകരണീ ഞാണകരണീ ഉപസമായ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. ഉസ്സാദനഞ്ച ജഞ്ഞാ, അപസാദനഞ്ച ജഞ്ഞാ; ഉസ്സാദനഞ്ച ഞത്വാ അപസാദനഞ്ച ഞത്വാ നേവുസ്സാദേയ്യ, ന അപസാദേയ്യ [നാപസാദേയ്യ (സീ.)], ധമ്മമേവ ദേസേയ്യ. സുഖവിനിച്ഛയം ജഞ്ഞാ; സുഖവിനിച്ഛയം ഞത്വാ അജ്ഝത്തം സുഖമനുയുഞ്ജേയ്യ. രഹോവാദം ന ഭാസേയ്യ, സമ്മുഖാ ന ഖീണം [നാതിഖീണം (സ്യാ. കം. ക.)] ഭണേ. അതരമാനോവ ഭാസേയ്യ, നോ തരമാനോ. ജനപദനിരുത്തിം നാഭിനിവേസേയ്യ, സമഞ്ഞം നാതിധാവേയ്യാതി – അയമുദ്ദേസോ അരണവിഭങ്ഗസ്സ.

൩൨൪. ‘‘‘ന കാമസുഖമനുയുഞ്ജേയ്യ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, ന ച അത്തകിലമഥാനുയോഗമനുയുഞ്ജേയ്യ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിത’ന്തി – ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം; കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? യോ കാമപടിസന്ധിസുഖിനോ സോമനസ്സാനുയോഗോ ഹീനോ ഗമ്മോ പോഥുജ്ജനികോ അനരിയോ അനത്ഥസംഹിതോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. യോ കാമപടിസന്ധിസുഖിനോ സോമനസ്സാനുയോഗം അനനുയോഗോ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. യോ അത്തകിലമഥാനുയോഗോ ദുക്ഖോ അനരിയോ അനത്ഥസംഹിതോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. യോ അത്തകിലമഥാനുയോഗം അനനുയോഗോ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. ‘ന കാമസുഖമനുയുഞ്ജേയ്യ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, ന ച അത്തകിലമഥാനുയോഗം അനുയുഞ്ജേയ്യ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിത’ന്തി – ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

൩൨൫. ‘‘‘ഏതേ ഖോ ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝിമാ പടിപദാ തഥാഗതേന അഭിസമ്ബുദ്ധാ, ചക്ഖുകരണീ ഞാണകരണീ ഉപസമായ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതീ’തി – ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാസങ്കപ്പോ, സമ്മാവാചാ, സമ്മാകമ്മന്തോ, സമ്മാആജീവോ, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി, സമ്മാസമാധി. ‘ഏതേ ഖോ ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝിമാ പടിപദാ തഥാഗതേന അഭിസമ്ബുദ്ധാ, ചക്ഖുകരണീ ഞാണകരണീ ഉപസമായ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതീ’തി – ഇതി യം തം വുത്തം, ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

൩൨൬. ‘‘‘ഉസ്സാദനഞ്ച ജഞ്ഞാ, അപസാദനഞ്ച ജഞ്ഞാ; ഉസ്സാദനഞ്ച ഞത്വാ അപസാദനഞ്ച ഞത്വാ നേവുസ്സാദേയ്യ, ന അപസാദേയ്യ, ധമ്മമേവ ദേസേയ്യാ’തി – ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഉസ്സാദനാ ച ഹോതി അപസാദനാ ച, നോ ച ധമ്മദേസനാ? ‘യേ കാമപടിസന്ധിസുഖിനോ സോമനസ്സാനുയോഗം അനുയുത്താ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, സബ്ബേ തേ സദുക്ഖാ സഉപഘാതാ സഉപായാസാ സപരിളാഹാ മിച്ഛാപടിപന്നാ’തി – ഇതി വദം [ഇതി പരം (ക.)] ഇത്ഥേകേ അപസാദേതി.

‘‘‘യേ കാമപടിസന്ധിസുഖിനോ സോമനസ്സാനുയോഗം അനനുയുത്താ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, സബ്ബേ തേ അദുക്ഖാ അനുപഘാതാ അനുപായാസാ അപരിളാഹാ സമ്മാപടിപന്നാ’തി – ഇതി വദം ഇത്ഥേകേ ഉസ്സാദേതി.

‘‘‘യേ അത്തകിലമഥാനുയോഗം അനുയുത്താ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, സബ്ബേ തേ സദുക്ഖാ സഉപഘാതാ സഉപായാസാ സപരിളാഹാ മിച്ഛാപടിപന്നാ’തി – ഇതി വദം ഇത്ഥേകേ അപസാദേതി.

‘‘‘യേ അത്തകിലമഥാനുയോഗം അനനുയുത്താ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, സബ്ബേ തേ അദുക്ഖാ അനുപഘാതാ അനുപായാസാ അപരിളാഹാ സമ്മാപടിപന്നാ’തി – ഇതി വദം ഇത്ഥേകേ ഉസ്സാദേതി.

‘‘‘യേസം കേസഞ്ചി ഭവസംയോജനം അപ്പഹീനം, സബ്ബേ തേ സദുക്ഖാ സഉപഘാതാ സഉപായാസാ സപരിളാഹാ മിച്ഛാപടിപന്നാ’തി – ഇതി വദം ഇത്ഥേകേ അപസാദേതി.

‘‘‘യേസം കേസഞ്ചി ഭവസംയോജനം പഹീനം, സബ്ബേ തേ അദുക്ഖാ അനുപഘാതാ അനുപായാസാ അപരിളാഹാ സമ്മാപടിപന്നാ’തി – ഇതി വദം ഇത്ഥേകേ ഉസ്സാദേതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഉസ്സാദനാ ച ഹോതി അപസാദനാ ച, നോ ച ധമ്മദേസനാ.

൩൨൭. ‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, നേവുസ്സാദനാ ഹോതി ന അപസാദനാ, ധമ്മദേസനാ ച [ധമ്മദേസനാവ (സ്യാ. കം.)]? ‘യേ കാമപടിസന്ധിസുഖിനോ സോമനസ്സാനുയോഗം അനുയുത്താ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, സബ്ബേ തേ സദുക്ഖാ സഉപഘാതാ സഉപായാസാ സപരിളാഹാ മിച്ഛാപടിപന്നാ’തി – ന ഏവമാഹ. ‘അനുയോഗോ ച ഖോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ’തി – ഇതി വദം ധമ്മമേവ ദേസേതി.

‘‘‘യേ കാമപടിസന്ധിസുഖിനോ സോമനസ്സാനുയോഗം അനനുയുത്താ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, സബ്ബേ തേ അദുക്ഖാ അനുപഘാതാ അനുപായാസാ അപരിളാഹാ സമ്മാപടിപന്നാ’തി – ന ഏവമാഹ. ‘അനനുയോഗോ ച ഖോ, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ’തി – ഇതി വദം ധമ്മമേവ ദേസേതി.

‘‘‘യേ അത്തകിലമഥാനുയോഗം അനുയുത്താ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, സബ്ബേ തേ സദുക്ഖാ സഉപഘാതാ സഉപായാസാ സപരിളാഹാ മിച്ഛാപടിപന്നാ’തി – ന ഏവമാഹ. ‘അനുയോഗോ ച ഖോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ’തി – ഇതി വദം ധമ്മമേവ ദേസേതി.

‘‘‘യേ അത്തകിലമഥാനുയോഗം അനനുയുത്താ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, സബ്ബേ തേ അദുക്ഖാ അനുപഘാതാ അനുപായാസാ അപരിളാഹാ സമ്മാപടിപന്നാ’തി – ന ഏവമാഹ. ‘അനനുയോഗോ ച ഖോ, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ’തി – ഇതി വദം ധമ്മമേവ ദേസേതി.

‘‘‘യേസം കേസഞ്ചി ഭവസംയോജനം അപ്പഹീനം, സബ്ബേ തേ സദുക്ഖാ സഉപഘാതാ സഉപായാസാ സപരിളാഹാ മിച്ഛാപടിപന്നാ’തി – ന ഏവമാഹ. ‘ഭവസംയോജനേ ച ഖോ അപ്പഹീനേ ഭവോപി അപ്പഹീനോ ഹോതീ’തി – ഇതി വദം ധമ്മമേവ ദേസേതി.

‘‘‘യേസം കേസഞ്ചി ഭവസംയോജനം പഹീനം, സബ്ബേ തേ അദുക്ഖാ അനുപഘാതാ അനുപായാസാ അപരിളാഹാ സമ്മാപടിപന്നാ’തി – ന ഏവമാഹ. ‘ഭവസംയോജനേ ച ഖോ പഹീനേ ഭവോപി പഹീനോ ഹോതീ’തി – ഇതി വദം ധമ്മമേവ ദേസേതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നേവുസ്സാദനാ ഹോതി ന അപസാദനാ, ധമ്മദേസനാ ച. ‘ഉസ്സാദനഞ്ച ജഞ്ഞാ, അപസാദനഞ്ച ജഞ്ഞാ; ഉസ്സാദനഞ്ച ഞത്വാ അപസാദനഞ്ച ഞത്വാ നേവുസ്സാദേയ്യ, ന അപസാദേയ്യ, ധമ്മമേവ ദേസേയ്യാ’തി – ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

൩൨൮. ‘‘‘സുഖവിനിച്ഛയം ജഞ്ഞാ; സുഖവിനിച്ഛയം ഞത്വാ അജ്ഝത്തം സുഖമനുയുഞ്ജേയ്യാ’തി – ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, കാമഗുണാ. കതമേ പഞ്ച? ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ, സോതവിഞ്ഞേയ്യാ സദ്ദാ… ഘാനവിഞ്ഞേയ്യാ ഗന്ധാ… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യാ രസാ… കായവിഞ്ഞേയ്യാ ഫോട്ഠബ്ബാ ഇട്ഠാ കന്താ മനാപാ പിയരൂപാ കാമൂപസംഹിതാ രജനീയാ – ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച കാമഗുണാ. യം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇമേ പഞ്ച കാമഗുണേ പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സുഖം സോമനസ്സം ഇദം വുച്ചതി കാമസുഖം മീള്ഹസുഖം പുഥുജ്ജനസുഖം അനരിയസുഖം. ‘ന ആസേവിതബ്ബം, ന ഭാവേതബ്ബം, ന ബഹുലീകാതബ്ബം, ഭായിതബ്ബം ഏതസ്സ സുഖസ്സാ’തി – വദാമി. ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ അജ്ഝത്തം സമ്പസാദനം ചേതസോ ഏകോദിഭാവം അവിതക്കം അവിചാരം സമാധിജം പീതിസുഖം ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. പീതിയാ ച വിരാഗാ ഉപേക്ഖകോ ച വിഹരതി…പേ… തതിയം ഝാനം… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ഇദം വുച്ചതി നേക്ഖമ്മസുഖം പവിവേകസുഖം ഉപസമസുഖം സമ്ബോധിസുഖം. ‘ആസേവിതബ്ബം, ഭാവേതബ്ബം, ബഹുലീകാതബ്ബം, ന ഭായിതബ്ബം ഏതസ്സ സുഖസ്സാ’തി – വദാമി. ‘സുഖവിനിച്ഛയം ജഞ്ഞാ; സുഖവിനിച്ഛയം ഞത്വാ അജ്ഝത്തം സുഖമനുയുഞ്ജേയ്യാ’തി – ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

൩൨൯. ‘‘‘രഹോവാദം ന ഭാസേയ്യ, സമ്മുഖാ ന ഖീണം ഭണേ’തി – ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യം ജഞ്ഞാ രഹോവാദം അഭൂതം അതച്ഛം അനത്ഥസംഹിതം സസക്കം [സമ്പത്തം (ക.)] തം രഹോവാദം ന ഭാസേയ്യ. യമ്പി ജഞ്ഞാ രഹോവാദം ഭൂതം തച്ഛം അനത്ഥസംഹിതം തസ്സപി സിക്ഖേയ്യ അവചനായ. യഞ്ച ഖോ ജഞ്ഞാ രഹോവാദം ഭൂതം തച്ഛം അത്ഥസംഹിതം തത്ര കാലഞ്ഞൂ അസ്സ തസ്സ രഹോവാദസ്സ വചനായ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യം ജഞ്ഞാ സമ്മുഖാ ഖീണവാദം അഭൂതം അതച്ഛം അനത്ഥസംഹിതം സസക്കം തം സമ്മുഖാ ഖീണവാദം ന ഭാസേയ്യ. യമ്പി ജഞ്ഞാ സമ്മുഖാ ഖീണവാദം ഭൂതം തച്ഛം അനത്ഥസംഹിതം തസ്സപി സിക്ഖേയ്യ അവചനായ. യഞ്ച ഖോ ജഞ്ഞാ സമ്മുഖാ ഖീണവാദം ഭൂതം തച്ഛം അത്ഥസംഹിതം തത്ര കാലഞ്ഞൂ അസ്സ തസ്സ സമ്മുഖാ ഖീണവാദസ്സ വചനായ. ‘രഹോവാദം ന ഭാസേയ്യ, സമ്മുഖാ ന ഖീണം ഭണേ’തി – ഇതി യം തം വുത്തം, ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

൩൩൦. ‘‘‘അതരമാനോവ ഭാസേയ്യ നോ തരമാനോ’തി – ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? തത്ര, ഭിക്ഖവേ, തരമാനസ്സ ഭാസതോ കായോപി കിലമതി, ചിത്തമ്പി ഉപഹഞ്ഞതി [ഊഹഞ്ഞതി (സീ.)], സരോപി ഉപഹഞ്ഞതി [ഊഹഞ്ഞതി (സീ.)], കണ്ഠോപി ആതുരീയതി, അവിസട്ഠമ്പി ഹോതി അവിഞ്ഞേയ്യം തരമാനസ്സ ഭാസിതം. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, അതരമാനസ്സ ഭാസതോ കായോപി ന കിലമതി, ചിത്തമ്പി ന ഉപഹഞ്ഞതി, സരോപി ന ഉപഹഞ്ഞതി, കണ്ഠോപി ന ആതുരീയതി, വിസട്ഠമ്പി ഹോതി വിഞ്ഞേയ്യം അതരമാനസ്സ ഭാസിതം. ‘അതരമാനോവ ഭാസേയ്യ, നോ തരമാനോ’തി – ഇതി യം തം വുത്തം, ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

൩൩൧. ‘‘‘ജനപദനിരുത്തിം നാഭിനിവേസേയ്യ, സമഞ്ഞം നാതിധാവേയ്യാ’തി – ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ജനപദനിരുത്തിയാ ച അഭിനിവേസോ ഹോതി സമഞ്ഞായ ച അതിസാരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, തദേവേകച്ചേസു ജനപദേസു ‘പാതീ’തി സഞ്ജാനന്തി, ‘പത്ത’ന്തി സഞ്ജാനന്തി, ‘വിത്ത’ന്തി [വിട്ഠന്തി (സ്യാ. കം.)] സഞ്ജാനന്തി, ‘സരാവ’ന്തി സഞ്ജാനന്തി ‘ധാരോപ’ന്തി [ഹരോസന്തി (സ്യാ. കം.)] സഞ്ജാനന്തി, ‘പോണ’ന്തി സഞ്ജാനന്തി, ‘പിസീലവ’ന്തി [പിസീലന്തി (സീ. പീ.), പിപിലന്തി (സ്യാ. കം.)] സഞ്ജാനന്തി. ഇതി യഥാ യഥാ നം തേസു തേസു ജനപദേസു സഞ്ജാനന്തി തഥാ തഥാ ഥാമസാ പരാമാസാ [പരാമസ്സ (സീ.)] അഭിനിവിസ്സ വോഹരതി – ‘ഇദമേവ സച്ചം, മോഘമഞ്ഞ’ന്തി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ജനപദനിരുത്തിയാ ച അഭിനിവേസോ ഹോതി സമഞ്ഞായ ച അതിസാരോ.

൩൩൨. ‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ജനപദനിരുത്തിയാ ച അനഭിനിവേസോ ഹോതി സമഞ്ഞായ ച അനതിസാരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, തദേവേകച്ചേസു ജനപദേസു ‘പാതീ’തി സഞ്ജാനന്തി, ‘പത്ത’ന്തി സഞ്ജാനന്തി, ‘വിത്ത’ന്തി സഞ്ജാനന്തി, ‘സരാവ’ന്തി സഞ്ജാനന്തി, ‘ധാരോപ’ന്തി സഞ്ജാനന്തി, ‘പോണ’ന്തി സഞ്ജാനന്തി, ‘പിസീലവ’ന്തി സഞ്ജാനന്തി. ഇതി യഥാ യഥാ നം തേസു തേസു ജനപദേസു സഞ്ജാനന്തി ‘ഇദം കിര മേ [ഇദം കിര തേ ച (ക.)] ആയസ്മന്തോ സന്ധായ വോഹരന്തീ’തി തഥാ തഥാ വോഹരതി അപരാമസം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ജനപദനിരുത്തിയാ ച അനഭിനിവേസോ ഹോതി, സമഞ്ഞായ ച അനതിസാരോ. ‘ജനപദനിരുത്തിം നാഭിനിവേസേയ്യ സമഞ്ഞം നാതിധാവേയ്യാ’തി – ഇതി യം തം വുത്തം, ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.

൩൩൩. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യോ കാമപടിസന്ധിസുഖിനോ സോമനസ്സാനുയോഗോ ഹീനോ ഗമ്മോ പോഥുജ്ജനികോ അനരിയോ അനത്ഥസംഹിതോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യോ കാമപടിസന്ധിസുഖിനോ സോമനസ്സാനുയോഗം അനനുയോഗോ ഹീനം ഗമ്മം പോഥുജ്ജനികം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

൩൩൪. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യോ അത്തകിലമഥാനുയോഗോ ദുക്ഖോ അനരിയോ അനത്ഥസംഹിതോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യോ അത്തകിലമഥാനുയോഗം അനനുയോഗോ ദുക്ഖം അനരിയം അനത്ഥസംഹിതം, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

൩൩൫. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യായം മജ്ഝിമാ പടിപദാ തഥാഗതേന അഭിസമ്ബുദ്ധാ, ചക്ഖുകരണീ ഞാണകരണീ ഉപസമായ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

൩൩൬. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യായം ഉസ്സാദനാ ച അപസാദനാ ച നോ ച ധമ്മദേസനാ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യായം നേവുസ്സാദനാ ച ന അപസാദനാ ച ധമ്മദേസനാ ച, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

൩൩൭. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യമിദം കാമസുഖം മീള്ഹസുഖം പോഥുജ്ജനസുഖം അനരിയസുഖം, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യമിദം നേക്ഖമ്മസുഖം പവിവേകസുഖം ഉപസമസുഖം സമ്ബോധിസുഖം, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

൩൩൮. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യ്വായം രഹോവാദോ അഭൂതോ അതച്ഛോ അനത്ഥസംഹിതോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യ്വായം രഹോവാദോ ഭൂതോ തച്ഛോ അനത്ഥസംഹിതോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യ്വായം രഹോവാദോ ഭൂതോ തച്ഛോ അത്ഥസംഹിതോ, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

൩൩൯. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യ്വായം സമ്മുഖാ ഖീണവാദോ അഭൂതോ അതച്ഛോ അനത്ഥസംഹിതോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യ്വായം സമ്മുഖാ ഖീണവാദോ ഭൂതോ തച്ഛോ അനത്ഥസംഹിതോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യ്വായം സമ്മുഖാ ഖീണവാദോ ഭൂതോ തച്ഛോ അത്ഥസംഹിതോ, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

൩൪൦. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യമിദം തരമാനസ്സ ഭാസിതം, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യമിദം അതരമാനസ്സ ഭാസിതം, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

൩൪൧. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യ്വായം ജനപദനിരുത്തിയാ ച അഭിനിവേസോ സമഞ്ഞായ ച അതിസാരോ, സദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ സഉപഘാതോ സഉപായാസോ സപരിളാഹോ; മിച്ഛാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ സരണോ. തത്ര ഭിക്ഖവേ, യ്വായം ജനപദനിരുത്തിയാ ച അനഭിനിവേസോ സമഞ്ഞായ ച അനതിസാരോ, അദുക്ഖോ ഏസോ ധമ്മോ അനുപഘാതോ അനുപായാസോ അപരിളാഹോ; സമ്മാപടിപദാ. തസ്മാ ഏസോ ധമ്മോ അരണോ.

‘‘തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ‘സരണഞ്ച ധമ്മം ജാനിസ്സാമ, അരണഞ്ച ധമ്മം ജാനിസ്സാമ; സരണഞ്ച ധമ്മം ഞത്വാ അരണഞ്ച ധമ്മം ഞത്വാ അരണപടിപദം പടിപജ്ജിസ്സാമാ’തി ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബം. സുഭൂതി ച പന, ഭിക്ഖവേ, കുലപുത്തോ അരണപടിപദം പടിപന്നോ’’തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി.

അരണവിഭങ്ഗസുത്തം നിട്ഠിതം നവമം.