൬. ഏസുകാരീസുത്തം

൪൩൬. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ഏസുകാരീ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ഏസുകാരീ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ബ്രാഹ്മണാ, ഭോ ഗോതമ, ചതസ്സോ പാരിചരിയാ പഞ്ഞപേന്തി – ബ്രാഹ്മണസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി, ഖത്തിയസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി, വേസ്സസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി, സുദ്ദസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി. തത്രിദം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ ബ്രാഹ്മണസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി – ‘ബ്രാഹ്മണോ വാ ബ്രാഹ്മണം പരിചരേയ്യ, ഖത്തിയോ വാ ബ്രാഹ്മണം പരിചരേയ്യ, വേസ്സോ വാ ബ്രാഹ്മണം പരിചരേയ്യ, സുദ്ദോ വാ ബ്രാഹ്മണം പരിചരേയ്യാ’തി. ഇദം ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ ബ്രാഹ്മണസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി. തത്രിദം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ ഖത്തിയസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി – ‘ഖത്തിയോ വാ ഖത്തിയം പരിചരേയ്യ, വേസ്സോ വാ ഖത്തിയം പരിചരേയ്യ, സുദ്ദോ വാ ഖത്തിയം പരിചരേയ്യാ’തി. ഇദം ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ ഖത്തിയസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി. തത്രിദം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ വേസ്സസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി – ‘വേസ്സോ വാ വേസ്സം പരിചരേയ്യ, സുദ്ദോ വാ വേസ്സം പരിചരേയ്യാ’തി. ഇദം ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ വേസ്സസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി. തത്രിദം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ സുദ്ദസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി – ‘സുദ്ദോവ സുദ്ദം പരിചരേയ്യ. കോ പനഞ്ഞോ സുദ്ദം പരിചരിസ്സതീ’തി? ഇദം ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ സുദ്ദസ്സ പാരിചരിയം പഞ്ഞപേന്തി. ബ്രാഹ്മണാ, ഭോ ഗോതമ, ഇമാ ചതസ്സോ പാരിചരിയാ പഞ്ഞപേന്തി. ഇധ ഭവം ഗോതമോ കിമാഹാ’’തി?

൪൩൭. ‘‘കിം പന, ബ്രാഹ്മണ, സബ്ബോ ലോകോ ബ്രാഹ്മണാനം ഏതദബ്ഭനുജാനാതി – ‘ഇമാ ചതസ്സോ പാരിചരിയാ പഞ്ഞപേന്തൂ’’’തി [പഞ്ഞപേന്തീതി (സീ. ക.)]? ‘‘നോ ഹിദം, ഭോ ഗോതമ’’. ‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, പുരിസോ ദലിദ്ദോ [ദളിദ്ദോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] അസ്സകോ അനാള്ഹിയോ. തസ്സ അകാമസ്സ ബിലം ഓലഗ്ഗേയ്യും – ‘ഇദം തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, മംസം ഖാദിതബ്ബം, മൂലഞ്ച അനുപ്പദാതബ്ബ’ന്തി. ഏവമേവ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ബ്രാഹ്മണാ അപ്പടിഞ്ഞായ തേസം സമണബ്രാഹ്മണാനം, അഥ ച പനിമാ ചതസ്സോ പാരിചരിയാ പഞ്ഞപേന്തി. നാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘സബ്ബം പരിചരിതബ്ബ’ന്തി വദാമി; നാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘സബ്ബം ന പരിചരിതബ്ബ’ന്തി വദാമി. യം ഹിസ്സ, ബ്രാഹ്മണ, പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു പാപിയോ അസ്സ ന സേയ്യോ, നാഹം തം ‘പരിചരിതബ്ബ’ന്തി വദാമി; യഞ്ച ഖ്വാസ്സ, ബ്രാഹ്മണ, പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു സേയ്യോ അസ്സ ന പാപിയോ തമഹം ‘പരിചരിതബ്ബ’ന്തി വദാമി. ഖത്തിയം ചേപി, ബ്രാഹ്മണ, ഏവം പുച്ഛേയ്യും – ‘യം വാ തേ പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു പാപിയോ അസ്സ ന സേയ്യോ, യം വാ തേ പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു സേയ്യോ അസ്സ ന പാപിയോ; കമേത്ഥ പരിചരേയ്യാസീ’തി, ഖത്തിയോപി ഹി, ബ്രാഹ്മണ, സമ്മാ ബ്യാകരമാനോ ഏവം ബ്യാകരേയ്യ – ‘യഞ്ഹി മേ പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു പാപിയോ അസ്സ ന സേയ്യോ, നാഹം തം പരിചരേയ്യം; യഞ്ച ഖോ മേ പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു സേയ്യോ അസ്സ ന പാപിയോ തമഹം പരിചരേയ്യ’ന്തി. ബ്രാഹ്മണം ചേപി, ബ്രാഹ്മണ…പേ… വേസ്സം ചേപി, ബ്രാഹ്മണ…പേ… സുദ്ദം ചേപി, ബ്രാഹ്മണ, ഏവം പുച്ഛേയ്യും – ‘യം വാ തേ പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു പാപിയോ അസ്സ ന സേയ്യോ, യം വാ തേ പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു സേയ്യോ അസ്സ ന പാപിയോ; കമേത്ഥ പരിചരേയ്യാസീ’തി, സുദ്ദോപി ഹി, ബ്രാഹ്മണ, സമ്മാ ബ്യാകരമാനോ ഏവം ബ്യാകരേയ്യ – ‘യഞ്ഹി മേ പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു പാപിയോ അസ്സ ന സേയ്യോ, നാഹം തം പരിചരേയ്യം; യഞ്ച ഖോ മേ പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു സേയ്യോ അസ്സ ന പാപിയോ തമഹം പരിചരേയ്യ’ന്തി. നാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘ഉച്ചാകുലീനതാ സേയ്യംസോ’തി വദാമി, ന പനാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘ഉച്ചാകുലീനതാ പാപിയംസോ’തി വദാമി; നാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘ഉളാരവണ്ണതാ സേയ്യംസോ’തി വദാമി, ന പനാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘ഉളാരവണ്ണതാ പാപിയംസോ’തി വദാമി; നാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘ഉളാരഭോഗതാ സേയ്യംസോ’തി വദാമി, ന പനാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘ഉളാരഭോഗതാ പാപിയംസോ’തി വദാമി.

൪൩൮. ‘‘ഉച്ചാകുലീനോപി ഹി, ബ്രാഹ്മണ, ഇധേകച്ചോ പാണാതിപാതീ ഹോതി, അദിന്നാദായീ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരീ ഹോതി, മുസാവാദീ ഹോതി, പിസുണാവാചോ ഹോതി, ഫരുസാവാചോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപീ ഹോതി, അഭിജ്ഝാലു ഹോതി, ബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, മിച്ഛാദിട്ഠി ഹോതി. തസ്മാ ‘ന ഉച്ചാകുലീനതാ സേയ്യംസോ’തി വദാമി. ഉച്ചാകുലീനോപി ഹി, ബ്രാഹ്മണ, ഇധേകച്ചോ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ ഹോതി, അനഭിജ്ഝാലു ഹോതി, അബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി. തസ്മാ ‘ന ഉച്ചാകുലീനതാ പാപിയംസോ’തി വദാമി.

൪൩൯. ‘‘ഉളാരവണ്ണോപി ഹി, ബ്രാഹ്മണ…പേ… ഉളാരഭോഗോപി ഹി, ബ്രാഹ്മണ, ഇധേകച്ചോ പാണാതിപാതീ ഹോതി…പേ… മിച്ഛാദിട്ഠി ഹോതി. തസ്മാ ‘ന ഉളാരഭോഗതാ സേയ്യംസോ’തി വദാമി. ഉളാരഭോഗോപി ഹി, ബ്രാഹ്മണ, ഇധേകച്ചോ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി. തസ്മാ ‘ന ഉളാരഭോഗതാ പാപിയംസോ’തി വദാമി. നാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘സബ്ബം പരിചരിതബ്ബ’ന്തി വദാമി, ന പനാഹം, ബ്രാഹ്മണ, ‘സബ്ബം ന പരിചരിതബ്ബ’ന്തി വദാമി. യം ഹിസ്സ, ബ്രാഹ്മണ, പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു സദ്ധാ വഡ്ഢതി, സീലം വഡ്ഢതി, സുതം വഡ്ഢതി, ചാഗോ വഡ്ഢതി, പഞ്ഞാ വഡ്ഢതി, തമഹം ‘പരിചരിതബ്ബ’ന്തി (വദാമി. യം ഹിസ്സ, ബ്രാഹ്മണ, പരിചരതോ പാരിചരിയാഹേതു ന സദ്ധാ വഡ്ഢതി, ന സീലം വഡ്ഢതി, ന സുതം വഡ്ഢതി, ന ചാഗോ വഡ്ഢതി, ന പഞ്ഞാ വഡ്ഢതി, നാഹം തം ‘പരിചരിതബ്ബ’ന്തി) [( ) ഏത്ഥന്തരേ പാഠോ സീ. സ്യാ. കം. പീ. പോത്ഥകേസു നത്ഥി] വദാമീ’’തി.

൪൪൦. ഏവം വുത്തേ, ഏസുകാരീ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ബ്രാഹ്മണാ, ഭോ ഗോതമ, ചത്താരി ധനാനി പഞ്ഞപേന്തി – ബ്രാഹ്മണസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി, ഖത്തിയസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി, വേസ്സസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി, സുദ്ദസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി. തത്രിദം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ ബ്രാഹ്മണസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി ഭിക്ഖാചരിയം; ഭിക്ഖാചരിയഞ്ച പന ബ്രാഹ്മണോ സന്ധനം അതിമഞ്ഞമാനോ അകിച്ചകാരീ ഹോതി ഗോപോവ അദിന്നം ആദിയമാനോതി. ഇദം ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ ബ്രാഹ്മണസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി. തത്രിദം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ ഖത്തിയസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി ധനുകലാപം; ധനുകലാപഞ്ച പന ഖത്തിയോ സന്ധനം അതിമഞ്ഞമാനോ അകിച്ചകാരീ ഹോതി ഗോപോവ അദിന്നം ആദിയമാനോതി. ഇദം ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ ഖത്തിയസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി. തത്രിദം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ വേസ്സസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി കസിഗോരക്ഖം; കസിഗോരക്ഖഞ്ച പന വേസ്സോ സന്ധനം അതിമഞ്ഞമാനോ അകിച്ചകാരീ ഹോതി ഗോപോവ അദിന്നം ആദിയമാനോതി. ഇദം ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ വേസ്സസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി. തത്രിദം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ സുദ്ദസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി അസിതബ്യാഭങ്ഗിം; അസിതബ്യാഭങ്ഗിഞ്ച പന സുദ്ദോ സന്ധനം അതിമഞ്ഞമാനോ അകിച്ചകാരീ ഹോതി ഗോപോവ അദിന്നം ആദിയമാനോതി. ഇദം ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ സുദ്ദസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേന്തി. ബ്രാഹ്മണാ, ഭോ ഗോതമ, ഇമാനി ചത്താരി ധനാനി പഞ്ഞപേന്തി. ഇധ ഭവം ഗോതമോ കിമാഹാ’’തി?

൪൪൧. ‘‘കിം പന, ബ്രാഹ്മണ, സബ്ബോ ലോകോ ബ്രാഹ്മണാനം ഏതദബ്ഭനുജാനാതി – ‘ഇമാനി ചത്താരി ധനാനി പഞ്ഞപേന്തൂ’’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ഭോ ഗോതമ’’. ‘‘സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, പുരിസോ ദലിദ്ദോ അസ്സകോ അനാള്ഹിയോ. തസ്സ അകാമസ്സ ബിലം ഓലഗ്ഗേയ്യും – ‘ഇദം തേ, അമ്ഭോ പുരിസ, മംസം ഖാദിതബ്ബം, മൂലഞ്ച അനുപ്പദാതബ്ബ’ന്തി. ഏവമേവ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ബ്രാഹ്മണാ അപ്പടിഞ്ഞായ തേസം സമണബ്രാഹ്മണാനം, അഥ ച പനിമാനി ചത്താരി ധനാനി പഞ്ഞപേന്തി. അരിയം ഖോ അഹം, ബ്രാഹ്മണ, ലോകുത്തരം ധമ്മം പുരിസസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേമി. പോരാണം ഖോ പനസ്സ മാതാപേത്തികം കുലവംസം അനുസ്സരതോ യത്ഥ യത്ഥേവ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി തേന തേനേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. ഖത്തിയകുലേ ചേ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി ‘ഖത്തിയോ’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; ബ്രാഹ്മണകുലേ ചേ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി ‘ബ്രാഹ്മണോ’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; വേസ്സകുലേ ചേ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി ‘വേസ്സോ’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; സുദ്ദകുലേ ചേ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി ‘സുദ്ദോ’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. സേയ്യഥാപി, ബ്രാഹ്മണ, യംയദേവ പച്ചയം പടിച്ച അഗ്ഗി ജലതി തേന തേനേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. കട്ഠഞ്ചേ പടിച്ച അഗ്ഗി ജലതി ‘കട്ഠഗ്ഗി’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; സകലികഞ്ചേ പടിച്ച അഗ്ഗി ജലതി ‘സകലികഗ്ഗി’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; തിണഞ്ചേ പടിച്ച അഗ്ഗി ജലതി ‘തിണഗ്ഗി’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; ഗോമയഞ്ചേ പടിച്ച അഗ്ഗി ജലതി ‘ഗോമയഗ്ഗി’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. ഏവമേവ ഖോ അഹം, ബ്രാഹ്മണ, അരിയം ലോകുത്തരം ധമ്മം പുരിസസ്സ സന്ധനം പഞ്ഞപേമി. പോരാണം ഖോ പനസ്സ മാതാപേത്തികം കുലവംസം അനുസ്സരതോ യത്ഥ യത്ഥേവ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി തേന തേനേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി.

‘‘ഖത്തിയകുലേ ചേ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി ‘ഖത്തിയോ’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; ബ്രാഹ്മണകുലേ ചേ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി ‘ബ്രാഹ്മണോ’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; വേസ്സകുലേ ചേ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി ‘വേസ്സോ’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി; സുദ്ദകുലേ ചേ അത്തഭാവസ്സ അഭിനിബ്ബത്തി ഹോതി ‘സുദ്ദോ’ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി.

‘‘ഖത്തിയകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, അബ്രഹ്മചരിയാ പടിവിരതോ ഹോതി, മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ ഹോതി, അനഭിജ്ഝാലു ഹോതി, അബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം.

‘‘ബ്രാഹ്മണകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം.

‘‘വേസ്സകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം.

‘‘സുദ്ദകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം.

൪൪൨. ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, ബ്രാഹ്മണോവ നു ഖോ പഹോതി അസ്മിം പദേസേ അവേരം അബ്യാബജ്ഝം മേത്തചിത്തം ഭാവേതും, നോ ഖത്തിയോ നോ വേസ്സോ നോ സുദ്ദോ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ഭോ ഗോതമ. ഖത്തിയോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ, പഹോതി അസ്മിം പദേസേ അവേരം അബ്യാബജ്ഝം മേത്തചിത്തം ഭാവേതും; ബ്രാഹ്മണോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ… വേസ്സോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ… സുദ്ദോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ… സബ്ബേപി ഹി, ഭോ ഗോതമ, ചത്താരോ വണ്ണാ പഹോന്തി അസ്മിം പദേസേ അവേരം അബ്യാബജ്ഝം മേത്തചിത്തം ഭാവേതു’’ന്തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഖത്തിയകുലാ ചേപി അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം.

‘‘ബ്രാഹ്മണകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ… വേസ്സകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ… സുദ്ദകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം.

൪൪൩. ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, ബ്രാഹ്മണോവ നു ഖോ പഹോതി സോത്തിസിനാനിം ആദായ നദിം ഗന്ത്വാ രജോജല്ലം പവാഹേതും, നോ ഖത്തിയോ നോ വേസ്സോ നോ സുദ്ദോ’’തി? ‘‘നോ ഹിദം, ഭോ ഗോതമ. ഖത്തിയോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ, പഹോതി സോത്തിസിനാനിം ആദായ നദിം ഗന്ത്വാ രജോജല്ലം പവാഹേതും; ബ്രാഹ്മണോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ… വേസ്സോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ … സുദ്ദോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ… സബ്ബേപി ഹി, ഭോ ഗോതമ, ചത്താരോ വണ്ണാ പഹോന്തി സോത്തിസിനാനിം ആദായ നദിം ഗന്ത്വാ രജോജല്ലം പവാഹേതു’’ന്തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഖത്തിയകുലാ ചേപി അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം.

൪൪൪. ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, ഇധ രാജാ ഖത്തിയോ മുദ്ധാവസിത്തോ നാനാജച്ചാനം പുരിസാനം പുരിസസതം സന്നിപാതേയ്യ – ‘ആയന്തു ഭോന്തോ യേ തത്ഥ ഖത്തിയകുലാ ബ്രാഹ്മണകുലാ രാജഞ്ഞകുലാ ഉപ്പന്നാ സാകസ്സ വാ സാലസ്സ വാ സലളസ്സ വാ ചന്ദനസ്സ വാ പദുമകസ്സ വാ ഉത്തരാരണിം ആദായ അഗ്ഗിം അഭിനിബ്ബത്തേന്തു, തേജോ പാതുകരോന്തു; ആയന്തു പന ഭോന്തോ യേ തത്ഥ ചണ്ഡാലകുലാ നേസാദകുലാ വേനകുലാ രഥകാരകുലാ പുക്കുസകുലാ ഉപ്പന്നാ സാപാനദോണിയാ വാ സൂകരദോണിയാ വാ രജകദോണിയാ വാ ഏരണ്ഡകട്ഠസ്സ വാ ഉത്തരാരണിം ആദായ അഗ്ഗിം അഭിനിബ്ബത്തേന്തു, തേജോ പാതുകരോന്തൂ’’’തി?

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, യോ ഏവം നു ഖോ സോ ഖത്തിയകുലാ ബ്രാഹ്മണകുലാ രാജഞ്ഞകുലാ ഉപ്പന്നേഹി സാകസ്സ വാ സാലസ്സ വാ സലളസ്സ വാ ചന്ദനസ്സ വാ പദുമകസ്സ വാ ഉത്തരാരണിം ആദായ അഗ്ഗി അഭിനിബ്ബത്തോ തേജോ പാതുകതോ സോ ഏവ നു ഖ്വാസ്സ അഗ്ഗി അച്ചിമാ ചേവ വണ്ണവാ ച പഭസ്സരോ ച തേന ച സക്കാ അഗ്ഗിനാ അഗ്ഗികരണീയം കാതും; യോ പന സോ ചണ്ഡാലകുലാ നേസാദകുലാ വേനകുലാ രഥകാരകുലാ പുക്കുസകുലാ ഉപ്പന്നേഹി സാപാനദോണിയാ വാ സൂകരദോണിയാ വാ രജകദോണിയാ വാ ഏരണ്ഡകട്ഠസ്സ വാ ഉത്തരാരണിം ആദായ അഗ്ഗി അഭിനിബ്ബത്തോ തേജോ പാതുകതോ സ്വാസ്സ അഗ്ഗി ന ചേവ അച്ചിമാ ന ച വണ്ണവാ ന ച പഭസ്സരോ ന ച തേന സക്കാ അഗ്ഗിനാ അഗ്ഗികരണീയം കാതു’’ന്തി? ‘‘നോ ഹിദം, ഭോ ഗോതമ. യോപി ഹി സോ, ഭോ ഗോതമ, ഖത്തിയകുലാ ബ്രാഹ്മണകുലാ രാജഞ്ഞകുലാ ഉപ്പന്നേഹി സാകസ്സ വാ സാലസ്സ വാ സലളസ്സ വാ ചന്ദനസ്സ വാ പദുമകസ്സ വാ ഉത്തരാരണിം ആദായ അഗ്ഗി അഭിനിബ്ബത്തോ തേജോ പാതുകതോ സ്വാസ്സ അഗ്ഗി അച്ചിമാ ചേവ വണ്ണവാ ച പഭസ്സരോ ച തേന ച സക്കാ അഗ്ഗിനാ അഗ്ഗികരണീയം കാതും; യോപി സോ ചണ്ഡാലകുലാ നേസാദകുലാ വേനകുലാ രഥകാരകുലാ പുക്കുസകുലാ ഉപ്പന്നേഹി സാപാനദോണിയാ വാ സൂകരദോണിയാ വാ രജകദോണിയാ വാ ഏരണ്ഡകട്ഠസ്സ വാ ഉത്തരാരണിം ആദായ അഗ്ഗി അഭിനിബ്ബത്തോ തേജോ പാതുകതോ സ്വാസ്സ അഗ്ഗി അച്ചിമാ ചേവ വണ്ണവാ ച പഭസ്സരോ ച തേന ച സക്കാ അഗ്ഗിനാ അഗ്ഗികരണീയം കാതും. സബ്ബോപി ഹി, ഭോ ഗോതമ, അഗ്ഗി അച്ചിമാ ചേവ വണ്ണവാ ച പഭസ്സരോ ച സബ്ബേനപി സക്കാ അഗ്ഗിനാ അഗ്ഗികരണീയം കാതു’’ന്തി.

‘‘ഏവമേവ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, ഖത്തിയകുലാ ചേപി അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി…പേ… സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസലം. ബ്രാഹ്മണകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ… വേസ്സകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ… സുദ്ദകുലാ ചേപി, ബ്രാഹ്മണ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, അബ്രഹ്മചരിയാ പടിവിരതോ ഹോതി, മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ ഹോതി, സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ ഹോതി, അനഭിജ്ഝാലു ഹോതി, അബ്യാപന്നചിത്തോ ഹോതി, സമ്മാദിട്ഠി ഹോതി, ആരാധകോ ഹോതി ഞായം ധമ്മം കുസല’’ന്തി.

ഏവം വുത്തേ, ഏസുകാരീ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി.

ഏസുകാരീസുത്തം നിട്ഠിതം ഛട്ഠം.