൮. സമണമുണ്ഡികസുത്തം

൨൬൦. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഉഗ്ഗാഹമാനോ പരിബ്ബാജകോ സമണമുണ്ഡികാപുത്തോ [സമണമണ്ഡികാപുത്തോ (സീ. പീ.)] സമയപ്പവാദകേ തിന്ദുകാചീരേ ഏകസാലകേ മല്ലികായ ആരാമേ പടിവസതി മഹതിയാ പരിബ്ബാജകപരിസായ സദ്ധിം പഞ്ചമത്തേഹി പരിബ്ബാജകസതേഹി. അഥ ഖോ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി സാവത്ഥിയാ നിക്ഖമി ദിവാ ദിവസ്സ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ. അഥ ഖോ പഞ്ചകങ്ഗസ്സ ഥപതിസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അകാലോ ഖോ താവ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ; പടിസല്ലീനോ ഭഗവാ. മനോഭാവനിയാനമ്പി ഭിക്ഖൂനം അസമയോ ദസ്സനായ; പടിസല്ലീനാ മനോഭാവനിയാ ഭിക്ഖൂ. യംനൂനാഹം യേന സമയപ്പവാദകോ തിന്ദുകാചീരോ ഏകസാലകോ മല്ലികായ ആരാമോ യേന ഉഗ്ഗാഹമാനോ പരിബ്ബാജകോ സമണമുണ്ഡികാപുത്തോ തേനുപസങ്കമേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി യേന സമയപ്പവാദകോ തിന്ദുകാചീരോ ഏകസാലകോ മല്ലികായ ആരാമോ യേന ഉഗ്ഗാഹമാനോ പരിബ്ബാജകോ സമണമുണ്ഡികാപുത്തോ തേനുപസങ്കമി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഉഗ്ഗാഹമാനോ പരിബ്ബാജകോ സമണമുണ്ഡികാപുത്തോ മഹതിയാ പരിബ്ബാജകപരിസായ സദ്ധിം നിസിന്നോ ഹോതി ഉന്നാദിനിയാ ഉച്ചാസദ്ദമഹാസദ്ദായ അനേകവിഹിതം തിരച്ഛാനകഥം കഥേന്തിയാ, സേയ്യഥിദം – രാജകഥം ചോരകഥം മഹാമത്തകഥം സേനാകഥം ഭയകഥം യുദ്ധകഥം അന്നകഥം പാനകഥം വത്ഥകഥം സയനകഥം മാലാകഥം ഗന്ധകഥം ഞാതികഥം യാനകഥം ഗാമകഥം നിഗമകഥം നഗരകഥം ജനപദകഥം ഇത്ഥികഥം സൂരകഥം വിസിഖാകഥം കുമ്ഭട്ഠാനകഥം പുബ്ബപേതകഥം നാനത്തകഥം ലോകക്ഖായികം സമുദ്ദക്ഖായികം ഇതിഭവാഭവകഥം ഇതി വാ.

അദ്ദസാ ഖോ ഉഗ്ഗാഹമാനോ പരിബ്ബാജകോ സമണമുണ്ഡികാപുത്തോ പഞ്ചകങ്ഗം ഥപതിം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന സകം പരിസം സണ്ഠാപേസി – ‘‘അപ്പസദ്ദാ ഭോന്തോ ഹോന്തു, മാ ഭോന്തോ സദ്ദമകത്ഥ; അയം സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സാവകോ ആഗച്ഛതി പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി. യാവതാ ഖോ പന സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സാവകാ ഗിഹീ ഓദാതവസനാ സാവത്ഥിയം പടിവസന്തി അയം തേസം അഞ്ഞതരോ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി. അപ്പസദ്ദകാമാ ഖോ പന തേ ആയസ്മന്തോ അപ്പസദ്ദവിനീതാ അപ്പസദ്ദസ്സ വണ്ണവാദിനോ; അപ്പേവ നാമ അപ്പസദ്ദം പരിസം വിദിത്വാ ഉപസങ്കമിതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാ’’തി. അഥ ഖോ തേ പരിബ്ബാജകാ തുണ്ഹീ അഹേസും.

൨൬൧. അഥ ഖോ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി യേന ഉഗ്ഗാഹമാനോ പരിബ്ബാജകോ സമണമുണ്ഡികാപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഉഗ്ഗാഹമാനേന പരിബ്ബാജകേന സമണമുണ്ഡികാപുത്തേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ പഞ്ചകങ്ഗം ഥപതിം ഉഗ്ഗാഹമാനോ പരിബ്ബാജകോ സമണമുണ്ഡികാപുത്തോ ഏതദവോച – ‘‘ചതൂഹി ഖോ അഹം, ഗഹപതി, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം പുരിസപുഗ്ഗലം പഞ്ഞപേമി സമ്പന്നകുസലം പരമകുസലം ഉത്തമപത്തിപത്തം സമണം അയോജ്ഝം. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഗഹപതി, ന കായേന പാപകമ്മം കരോതി, ന പാപകം വാചം ഭാസതി, ന പാപകം സങ്കപ്പം സങ്കപ്പേതി, ന പാപകം ആജീവം ആജീവതി – ഇമേഹി ഖോ അഹം, ഗഹപതി, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം പുരിസപുഗ്ഗലം പഞ്ഞപേമി സമ്പന്നകുസലം പരമകുസലം ഉത്തമപത്തിപത്തം സമണം അയോജ്ഝ’’ന്തി.

അഥ ഖോ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി ഉഗ്ഗാഹമാനസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ സമണമുണ്ഡികാപുത്തസ്സ ഭാസിതം നേവ അഭിനന്ദി നപ്പടിക്കോസി. അനഭിനന്ദിത്വാ അപ്പടിക്കോസിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി – ‘‘ഭഗവതോ സന്തികേ ഏതസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥം ആജാനിസ്സാമീ’’തി. അഥ ഖോ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി യാവതകോ അഹോസി ഉഗ്ഗാഹമാനേന പരിബ്ബാജകേന സമണമുണ്ഡികാപുത്തേന സദ്ധിം കഥാസല്ലാപോ തം സബ്ബം ഭഗവതോ ആരോചേസി.

൨൬൨. ഏവം വുത്തേ, ഭഗവാ പഞ്ചകങ്ഗം ഥപതിം ഏതദവോച – ‘‘ഏവം സന്തേ ഖോ, ഥപതി, ദഹരോ കുമാരോ മന്ദോ ഉത്താനസേയ്യകോ സമ്പന്നകുസലോ ഭവിസ്സതി പരമകുസലോ ഉത്തമപത്തിപത്തോ സമണോ അയോജ്ഝോ, യഥാ ഉഗ്ഗാഹമാനസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ സമണമുണ്ഡികാപുത്തസ്സ വചനം. ദഹരസ്സ ഹി, ഥപതി, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ കായോതിപി ന ഹോതി, കുതോ പന കായേന പാപകമ്മം കരിസ്സതി, അഞ്ഞത്ര ഫന്ദിതമത്താ! ദഹരസ്സ ഹി, ഥപതി, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ വാചാതിപി ന ഹോതി, കുതോ പന പാപകം വാചം ഭാസിസ്സതി, അഞ്ഞത്ര രോദിതമത്താ! ദഹരസ്സ ഹി, ഥപതി, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ സങ്കപ്പോതിപി ന ഹോതി, കുതോ പന പാപകം സങ്കപ്പം സങ്കപ്പിസ്സതി, അഞ്ഞത്ര വികൂജിതമത്താ [വികുജ്ജിതമത്താ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]! ദഹരസ്സ ഹി, ഥപതി, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ ആജീവോതിപി ന ഹോതി, കുതോ പന പാപകം ആജീവം ആജീവിസ്സതി, അഞ്ഞത്ര മാതുഥഞ്ഞാ! ഏവം സന്തേ ഖോ, ഥപതി, ദഹരോ കുമാരോ മന്ദോ ഉത്താനസേയ്യകോ സമ്പന്നകുസലോ ഭവിസ്സതി പരമകുസലോ ഉത്തമപത്തിപത്തോ സമണോ അയോജ്ഝോ, യഥാ ഉഗ്ഗാഹമാനസ്സ പരിബ്ബാജകസ്സ സമണമുണ്ഡികാപുത്തസ്സ വചനം.

൨൬൩. ‘‘ചതൂഹി ഖോ അഹം, ഥപതി, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം പുരിസപുഗ്ഗലം പഞ്ഞപേമി ന ചേവ സമ്പന്നകുസലം ന പരമകുസലം ന ഉത്തമപത്തിപത്തം സമണം അയോജ്ഝം, അപി ചിമം ദഹരം കുമാരം മന്ദം ഉത്താനസേയ്യകം സമധിഗയ്ഹ തിട്ഠതി. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഥപതി, ന കായേന പാപകമ്മം കരോതി, ന പാപകം വാചം ഭാസതി, ന പാപകം സങ്കപ്പം സങ്കപ്പേതി, ന പാപകം ആജീവം ആജീവതി – ഇമേഹി ഖോ അഹം, ഥപതി, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം പുരിസപുഗ്ഗലം പഞ്ഞപേമി ന ചേവ സമ്പന്നകുസലം ന പരമകുസലം ന ഉത്തമപത്തിപത്തം സമണം അയോജ്ഝം, അപി ചിമം ദഹരം കുമാരം മന്ദം ഉത്താനസേയ്യകം സമധിഗയ്ഹ തിട്ഠതി.

‘‘ദസഹി ഖോ അഹം, ഥപതി, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം പുരിസപുഗ്ഗലം പഞ്ഞപേമി സമ്പന്നകുസലം പരമകുസലം ഉത്തമപത്തിപത്തം സമണം അയോജ്ഝം. ഇമേ അകുസലാ സീലാ; തമഹം [കഹം (സീ.), തഹം (പീ.)], ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഇതോസമുട്ഠാനാ അകുസലാ സീലാ; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഇധ അകുസലാ സീലാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഏവം പടിപന്നോ അകുസലാനം സീലാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി.

‘‘ഇമേ കുസലാ സീലാ; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഇതോസമുട്ഠാനാ കുസലാ സീലാ; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഇധ കുസലാ സീലാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഏവം പടിപന്നോ കുസലാനം സീലാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി.

‘‘ഇമേ അകുസലാ സങ്കപ്പാ; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഇതോസമുട്ഠാനാ അകുസലാ സങ്കപ്പാ; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഇധ അകുസലാ സങ്കപ്പാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഏവം പടിപന്നോ അകുസലാനം സങ്കപ്പാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി.

‘‘ഇമേ കുസലാ സങ്കപ്പാ; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഇതോസമുട്ഠാനാ കുസലാ സങ്കപ്പാ; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഇധ കുസലാ സങ്കപ്പാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി. ഏവം പടിപന്നോ കുസലാനം സങ്കപ്പാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി; തമഹം, ഥപതി, വേദിതബ്ബന്തി വദാമി.

൨൬൪. ‘‘കതമേ ച, ഥപതി, അകുസലാ സീലാ? അകുസലം കായകമ്മം, അകുസലം വചീകമ്മം, പാപകോ ആജീവോ – ഇമേ വുച്ചന്തി, ഥപതി, അകുസലാ സീലാ.

‘‘ഇമേ ച, ഥപതി, അകുസലാ സീലാ കിംസമുട്ഠാനാ? സമുട്ഠാനമ്പി നേസം വുത്തം. ‘ചിത്തസമുട്ഠാനാ’തിസ്സ വചനീയം. കതമം ചിത്തം? ചിത്തമ്പി ഹി ബഹും അനേകവിധം നാനപ്പകാരകം. യം ചിത്തം സരാഗം സദോസം സമോഹം, ഇതോസമുട്ഠാനാ അകുസലാ സീലാ.

‘‘ഇമേ ച, ഥപതി, അകുസലാ സീലാ കുഹിം അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി? നിരോധോപി നേസം വുത്തോ. ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു കായദുച്ചരിതം പഹായ കായസുചരിതം ഭാവേതി, വചീദുച്ചരിതം പഹായ വചീസുചരിതം ഭാവേതി, മനോദുച്ചരിതം പഹായ മനോസുചരിതം ഭാവേതി, മിച്ഛാജീവം പഹായ സമ്മാജീവേന ജീവിതം കപ്പേതി – ഏത്ഥേതേ അകുസലാ സീലാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി.

‘‘കഥം പടിപന്നോ, ഥപതി, അകുസലാനം സീലാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി? ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു അനുപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പാദായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി; ഉപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി; അനുപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപ്പാദായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി; ഉപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഠിതിയാ അസമ്മോസായ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ ഭാവനായ പാരിപൂരിയാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി. ഏവം പടിപന്നോ ഖോ, ഥപതി, അകുസലാനം സീലാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി.

൨൬൫. ‘‘കതമേ ച, ഥപതി, കുസലാ സീലാ? കുസലം കായകമ്മം, കുസലം വചീകമ്മം, ആജീവപരിസുദ്ധമ്പി ഖോ അഹം, ഥപതി, സീലസ്മിം വദാമി. ഇമേ വുച്ചന്തി, ഥപതി, കുസലാ സീലാ.

‘‘ഇമേ ച, ഥപതി, കുസലാ സീലാ കിംസമുട്ഠാനാ? സമുട്ഠാനമ്പി നേസം വുത്തം. ‘ചിത്തസമുട്ഠാനാ’തിസ്സ വചനീയം. കതമം ചിത്തം? ചിത്തമ്പി ഹി ബഹും അനേകവിധം നാനപ്പകാരകം. യം ചിത്തം വീതരാഗം വീതദോസം വീതമോഹം, ഇതോസമുട്ഠാനാ കുസലാ സീലാ.

‘‘ഇമേ ച, ഥപതി, കുസലാ സീലാ കുഹിം അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി? നിരോധോപി നേസം വുത്തോ. ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു സീലവാ ഹോതി നോ ച സീലമയോ, തഞ്ച ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം യഥാഭൂതം പജാനാതി; യത്ഥസ്സ തേ കുസലാ സീലാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി.

‘‘കഥം പടിപന്നോ ച, ഥപതി, കുസലാനം സീലാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി? ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു അനുപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പാദായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി; ഉപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ…പേ… അനുപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപ്പാദായ…പേ… ഉപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഠിതിയാ അസമ്മോസായ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ ഭാവനായ പാരിപൂരിയാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി. ഏവം പടിപന്നോ ഖോ, ഥപതി, കുസലാനം സീലാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി.

൨൬൬. ‘‘കതമേ ച, ഥപതി, അകുസലാ സങ്കപ്പാ? കാമസങ്കപ്പോ, ബ്യാപാദസങ്കപ്പോ, വിഹിംസാസങ്കപ്പോ – ഇമേ വുച്ചന്തി, ഥപതി, അകുസലാ സങ്കപ്പാ.

‘‘ഇമേ ച, ഥപതി, അകുസലാ സങ്കപ്പാ കിംസമുട്ഠാനാ? സമുട്ഠാനമ്പി നേസം വുത്തം. ‘സഞ്ഞാസമുട്ഠാനാ’തിസ്സ വചനീയം. കതമാ സഞ്ഞാ? സഞ്ഞാപി ഹി ബഹൂ അനേകവിധാ നാനപ്പകാരകാ. കാമസഞ്ഞാ, ബ്യാപാദസഞ്ഞാ, വിഹിംസാസഞ്ഞാ – ഇതോസമുട്ഠാനാ അകുസലാ സങ്കപ്പാ.

‘‘ഇമേ ച, ഥപതി, അകുസലാ സങ്കപ്പാ കുഹിം അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി? നിരോധോപി നേസം വുത്തോ. ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു വിവിച്ചേവ കാമേഹി…പേ… പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; ഏത്ഥേതേ അകുസലാ സങ്കപ്പാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി.

‘‘കഥം പടിപന്നോ ച, ഥപതി, അകുസലാനം സങ്കപ്പാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി? ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു അനുപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പാദായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി; ഉപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ…പേ… അനുപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപ്പാദായ…പേ… ഉപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഠിതിയാ അസമ്മോസായ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ ഭാവനായ പാരിപൂരിയാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി. ഏവം പടിപന്നോ ഖോ, ഥപതി, അകുസലാനം സങ്കപ്പാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി.

൨൬൭. ‘‘കതമേ ച, ഥപതി, കുസലാ സങ്കപ്പാ? നേക്ഖമ്മസങ്കപ്പോ, അബ്യാപാദസങ്കപ്പോ, അവിഹിംസാസങ്കപ്പോ – ഇമേ വുച്ചന്തി, ഥപതി, കുസലാ സങ്കപ്പാ.

‘‘ഇമേ ച, ഥപതി, കുസലാ സങ്കപ്പാ കിംസമുട്ഠാനാ? സമുട്ഠാനമ്പി നേസം വുത്തം. ‘സഞ്ഞാസമുട്ഠാനാ’തിസ്സ വചനീയം. കതമാ സഞ്ഞാ? സഞ്ഞാപി ഹി ബഹൂ അനേകവിധാ നാനപ്പകാരകാ. നേക്ഖമ്മസഞ്ഞാ, അബ്യാപാദസഞ്ഞാ, അവിഹിംസാസഞ്ഞാ – ഇതോസമുട്ഠാനാ കുസലാ സങ്കപ്പാ.

‘‘ഇമേ ച, ഥപതി, കുസലാ സങ്കപ്പാ കുഹിം അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി? നിരോധോപി നേസം വുത്തോ. ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ…പേ… ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; ഏത്ഥേതേ കുസലാ സങ്കപ്പാ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി.

‘‘കഥം പടിപന്നോ ച, ഥപതി, കുസലാനം സങ്കപ്പാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി? ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു അനുപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പാദായ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി; ഉപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ…പേ… അനുപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപ്പാദായ…പേ… ഉപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഠിതിയാ അസമ്മോസായ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ ഭാവനായ പാരിപൂരിയാ ഛന്ദം ജനേതി വായമതി വീരിയം ആരഭതി ചിത്തം പഗ്ഗണ്ഹാതി പദഹതി. ഏവം പടിപന്നോ ഖോ, ഥപതി, കുസലാനം സങ്കപ്പാനം നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി.

൨൬൮. ‘‘കതമേഹി ചാഹം, ഥപതി, ദസഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം പുരിസപുഗ്ഗലം പഞ്ഞപേമി സമ്പന്നകുസലം പരമകുസലം ഉത്തമപത്തിപത്തം സമണം അയോജ്ഝം? ഇധ, ഥപതി, ഭിക്ഖു അസേഖായ സമ്മാദിട്ഠിയാ സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന സമ്മാസങ്കപ്പേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖായ സമ്മാവാചായ സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന സമ്മാകമ്മന്തേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന സമ്മാആജീവേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന സമ്മാവായാമേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖായ സമ്മാസതിയാ സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന സമ്മാസമാധിനാ സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖേന സമ്മാഞാണേന സമന്നാഗതോ ഹോതി, അസേഖായ സമ്മാവിമുത്തിയാ സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇമേഹി ഖോ അഹം, ഥപതി, ദസഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം പുരിസപുഗ്ഗലം പഞ്ഞപേമി സമ്പന്നകുസലം പരമകുസലം ഉത്തമപത്തിപത്തം സമണം അയോജ്ഝ’’ന്തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനോ പഞ്ചകങ്ഗോ ഥപതി ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദീതി.

സമണമുണ്ഡികസുത്തം നിട്ഠിതം അട്ഠമം.