൪. മഹാമാലുക്യസുത്തം

൧൨൯. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘ധാരേഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, മയാ ദേസിതാനി പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനീ’’തി?

ഏവം വുത്തേ, ആയസ്മാ മാലുക്യപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഹം ഖോ, ഭന്തേ, ധാരേമി ഭഗവതാ ദേസിതാനി പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനീ’’തി. ‘‘യഥാ കഥം പന ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ധാരേസി മയാ ദേസിതാനി പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനീ’’തി? ‘‘സക്കായദിട്ഠിം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം ദേസിതം ധാരേമി; വിചികിച്ഛം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം ദേസിതം ധാരേമി; സീലബ്ബതപരാമാസം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം ദേസിതം ധാരേമി; കാമച്ഛന്ദം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം ദേസിതം ധാരേമി; ബ്യാപാദം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം ദേസിതം ധാരേമി. ഏവം ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ധാരേമി ഭഗവതാ ദേസിതാനി പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനീ’’തി.

‘‘കസ്സ ഖോ നാമ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ഇമാനി ഏവം പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി ദേസിതാനി ധാരേസി? നനു, മാലുക്യപുത്ത, അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ ഇമിനാ തരുണൂപമേന ഉപാരമ്ഭേന ഉപാരമ്ഭിസ്സന്തി? ദഹരസ്സ ഹി, മാലുക്യപുത്ത, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ സക്കായോതിപി ന ഹോതി, കുതോ പനസ്സ ഉപ്പജ്ജിസ്സതി സക്കായദിട്ഠി? അനുസേത്വേവസ്സ [അനുസേതി ത്വേവസ്സ (സീ. പീ.)] സക്കായദിട്ഠാനുസയോ. ദഹരസ്സ ഹി, മാലുക്യപുത്ത, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ ധമ്മാതിപി ന ഹോതി, കുതോ പനസ്സ ഉപ്പജ്ജിസ്സതി ധമ്മേസു വിചികിച്ഛാ? അനുസേത്വേവസ്സ വിചികിച്ഛാനുസയോ. ദഹരസ്സ ഹി, മാലുക്യപുത്ത, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ സീലാതിപി ന ഹോതി, കുതോ പനസ്സ ഉപ്പജ്ജിസ്സതി സീലേസു സീലബ്ബതപരാമാസോ? അനുസേത്വേവസ്സ സീലബ്ബതപരാമാസാനുസയോ. ദഹരസ്സ ഹി, മാലുക്യപുത്ത, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ കാമാതിപി ന ഹോതി, കുതോ പനസ്സ ഉപ്പജ്ജിസ്സതി കാമേസു കാമച്ഛന്ദോ? അനുസേത്വേവസ്സ കാമരാഗാനുസയോ. ദഹരസ്സ ഹി, മാലുക്യപുത്ത, കുമാരസ്സ മന്ദസ്സ ഉത്താനസേയ്യകസ്സ സത്താതിപി ന ഹോതി, കുതോ പനസ്സ ഉപ്പജ്ജിസ്സതി സത്തേസു ബ്യാപാദോ? അനുസേത്വേവസ്സ ബ്യാപാദാനുസയോ. നനു, മാലുക്യപുത്ത, അഞ്ഞതിത്ഥിയാ പരിബ്ബാജകാ ഇമിനാ തരുണൂപമേന ഉപാരമ്ഭേന ഉപാരമ്ഭിസ്സന്തീ’’തി? ഏവം വുത്തേ, ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഏതസ്സ, ഭഗവാ, കാലോ, ഏതസ്സ, സുഗത, കാലോ യം ഭഗവാ പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി ദേസേയ്യ. ഭഗവതോ സുത്വാ ഭിക്ഖൂ ധാരേസ്സന്തീ’’തി. ‘‘തേന ഹാനന്ദ, സുണാഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. ഭഗവാ ഏതദവോച –

൧൩൦. ‘‘ഇധാനന്ദ, അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ അരിയാനം അദസ്സാവീ അരിയധമ്മസ്സ അകോവിദോ അരിയധമ്മേ അവിനീതോ, സപ്പുരിസാനം അദസ്സാവീ സപ്പുരിസധമ്മസ്സ അകോവിദോ സപ്പുരിസധമ്മേ അവിനീതോ സക്കായദിട്ഠിപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി സക്കായദിട്ഠിപരേതേന; ഉപ്പന്നായ ച സക്കായദിട്ഠിയാ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. തസ്സ സാ സക്കായദിട്ഠി ഥാമഗതാ അപ്പടിവിനീതാ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം. വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി വിചികിച്ഛാപരേതേന; ഉപ്പന്നായ ച വിചികിച്ഛായ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. തസ്സ സാ വിചികിച്ഛാ ഥാമഗതാ അപ്പടിവിനീതാ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം. സീലബ്ബതപരാമാസപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി സീലബ്ബതപരാമാസപരേതേന; ഉപ്പന്നസ്സ ച സീലബ്ബതപരാമാസസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. തസ്സ സോ സീലബ്ബതപരാമാസോ ഥാമഗതോ അപ്പടിവിനീതോ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം. കാമരാഗപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി കാമരാഗപരേതേന; ഉപ്പന്നസ്സ ച കാമരാഗസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. തസ്സ സോ കാമരാഗോ ഥാമഗതോ അപ്പടിവിനീതോ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം. ബ്യാപാദപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ബ്യാപാദപരേതേന; ഉപ്പന്നസ്സ ച ബ്യാപാദസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം നപ്പജാനാതി. തസ്സ സോ ബ്യാപാദോ ഥാമഗതോ അപ്പടിവിനീതോ ഓരമ്ഭാഗിയം സംയോജനം.

൧൩൧. ‘‘സുതവാ ച ഖോ, ആനന്ദ, അരിയസാവകോ അരിയാനം ദസ്സാവീ അരിയധമ്മസ്സ കോവിദോ അരിയധമ്മേ സുവിനീതോ, സപ്പുരിസാനം ദസ്സാവീ സപ്പുരിസധമ്മസ്സ കോവിദോ സപ്പുരിസധമ്മേ സുവിനീതോ ന സക്കായദിട്ഠിപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ന സക്കായദിട്ഠിപരേതേന; ഉപ്പന്നായ ച സക്കായദിട്ഠിയാ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം പജാനാതി. തസ്സ സാ സക്കായദിട്ഠി സാനുസയാ പഹീയതി. ന വിചികിച്ഛാപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ന വിചികിച്ഛാപരേതേന; ഉപ്പന്നായ ച വിചികിച്ഛായ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം പജാനാതി. തസ്സ സാ വിചികിച്ഛാ സാനുസയാ പഹീയതി. ന സീലബ്ബതപരാമാസപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ന സീലബ്ബതപരാമാസപരേതേന; ഉപ്പന്നസ്സ ച സീലബ്ബതപരാമാസസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം പജാനാതി. തസ്സ സോ സീലബ്ബതപരാമാസോ സാനുസയോ പഹീയതി. ന കാമരാഗപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ന കാമരാഗപരേതേന; ഉപ്പന്നസ്സ ച കാമരാഗസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം പജാനാതി. തസ്സ സോ കാമരാഗോ സാനുസയോ പഹീയതി. ന ബ്യാപാദപരിയുട്ഠിതേന ചേതസാ വിഹരതി ന ബ്യാപാദപരേതേന; ഉപ്പന്നസ്സ ച ബ്യാപാദസ്സ നിസ്സരണം യഥാഭൂതം പജാനാതി. തസ്സ സോ ബ്യാപാദോ സാനുസയോ പഹീയതി.

൧൩൨. ‘‘യോ, ആനന്ദ, മഗ്ഗോ യാ പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ തം മഗ്ഗം തം പടിപദം അനാഗമ്മ പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി ഞസ്സതി വാ ദക്ഖതി വാ പജഹിസ്സതി വാതി – നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, മഹതോ രുക്ഖസ്സ തിട്ഠതോ സാരവതോ തചം അച്ഛേത്വാ ഫേഗ്ഗും അച്ഛേത്വാ സാരച്ഛേദോ ഭവിസ്സതീതി – നേതം ഠാനം വിജ്ജതി; ഏവമേവ ഖോ, ആനന്ദ, യോ മഗ്ഗോ യാ പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ തം മഗ്ഗം തം പടിപദം അനാഗമ്മ പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി ഞസ്സതി വാ ദക്ഖതി വാ പജഹിസ്സതി വാതി – നേതം ഠാനം വിജ്ജതി.

‘‘യോ ച ഖോ, ആനന്ദ, മഗ്ഗോ യാ പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ തം മഗ്ഗം തം പടിപദം ആഗമ്മ പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി ഞസ്സതി വാ ദക്ഖതി വാ പജഹിസ്സതി വാതി – ഠാനമേതം വിജ്ജതി. സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, മഹതോ രുക്ഖസ്സ തിട്ഠതോ സാരവതോ തചം ഛേത്വാ ഫേഗ്ഗും ഛേത്വാ സാരച്ഛേദോ ഭവിസ്സതീതി – ഠാനമേതം വിജ്ജതി; ഏവമേവ ഖോ, ആനന്ദ, യോ മഗ്ഗോ യാ പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ തം മഗ്ഗം തം പടിപദം ആഗമ്മ പഞ്ചോരമ്ഭാഗിയാനി സംയോജനാനി ഞസ്സതി വാ ദക്ഖതി വാ പജഹിസ്സതി വാതി – ഠാനമേതം വിജ്ജതി. സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, ഗങ്ഗാ നദീ പൂരാ ഉദകസ്സ സമതിത്തികാ കാകപേയ്യാ. അഥ ദുബ്ബലകോ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ – ‘അഹം ഇമിസ്സാ ഗങ്ഗായ നദിയാ തിരിയം ബാഹായ സോതം ഛേത്വാ സോത്ഥിനാ പാരം ഗച്ഛിസ്സാമീ’തി [ഗച്ഛാമീതി (സീ. പീ.)]; സോ ന സക്കുണേയ്യ ഗങ്ഗായ നദിയാ തിരിയം ബാഹായ സോതം ഛേത്വാ സോത്ഥിനാ പാരം ഗന്തും. ഏവമേവ ഖോ, ആനന്ദ, യേസം കേസഞ്ചി [യസ്സ കസ്സചി (സബ്ബത്ഥ)] സക്കായനിരോധായ ധമ്മേ ദേസിയമാനേ ചിത്തം ന പക്ഖന്ദതി നപ്പസീദതി ന സന്തിട്ഠതി ന വിമുച്ചതി; സേയ്യഥാപി സോ ദുബ്ബലകോ പുരിസോ ഏവമേതേ ദട്ഠബ്ബാ. സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, ഗങ്ഗാ നദീ പൂരാ ഉദകസ്സ സമതിത്തികാ കാകപേയ്യാ. അഥ ബലവാ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ – ‘അഹം ഇമിസ്സാ ഗങ്ഗായ നദിയാ തിരിയം ബാഹായ സോതം ഛേത്വാ സോത്ഥിനാ പാരം ഗച്ഛിസ്സാമീ’തി; സോ സക്കുണേയ്യ ഗങ്ഗായ നദിയാ തിരിയം ബാഹായ സോതം ഛേത്വാ സോത്ഥിനാ പാരം ഗന്തും. ഏവമേവ ഖോ, ആനന്ദ, യേസം കേസഞ്ചി സക്കായനിരോധായ ധമ്മേ ദേസിയമാനേ ചിത്തം പക്ഖന്ദതി പസീദതി സന്തിട്ഠതി വിമുച്ചതി; സേയ്യഥാപി സോ ബലവാ പുരിസോ ഏവമേതേ ദട്ഠബ്ബാ.

൧൩൩. ‘‘കതമോ ചാനന്ദ, മഗ്ഗോ, കതമാ പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ? ഇധാനന്ദ, ഭിക്ഖു ഉപധിവിവേകാ അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനാ സബ്ബസോ കായദുട്ഠുല്ലാനം പടിപ്പസ്സദ്ധിയാ വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. സോ യദേവ തത്ഥ ഹോതി രൂപഗതം വേദനാഗതം സഞ്ഞാഗതം സങ്ഖാരഗതം വിഞ്ഞാണഗതം തേ ധമ്മേ അനിച്ചതോ ദുക്ഖതോ രോഗതോ ഗണ്ഡതോ സല്ലതോ അഘതോ ആബാധതോ പരതോ പലോകതോ സുഞ്ഞതോ അനത്തതോ സമനുപസ്സതി. സോ തേഹി ധമ്മേഹി ചിത്തം പടിവാപേതി [പടിപാപേതി (സ്യാ.), പതിട്ഠാപേതി (ക.)]. സോ തേഹി ധമ്മേഹി ചിത്തം പടിവാപേത്വാ അമതായ ധാതുയാ ചിത്തം ഉപസംഹരതി – ‘ഏതം സന്തം ഏതം പണീതം യദിദം സബ്ബസങ്ഖാരസമഥോ സബ്ബൂപധിപടിനിസ്സഗ്ഗോ തണ്ഹാക്ഖയോ വിരാഗോ നിരോധോ നിബ്ബാന’ന്തി. സോ തത്ഥ ഠിതോ ആസവാനം ഖയം പാപുണാതി; നോ ചേ ആസവാനം ഖയം പാപുണാതി തേനേവ ധമ്മരാഗേന തായ ധമ്മനന്ദിയാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പരിക്ഖയാ ഓപപാതികോ ഹോതി, തത്ഥ പരിനിബ്ബായീ, അനാവത്തിധമ്മോ തസ്മാ ലോകാ. അയമ്പി ഖോ, ആനന്ദ, മഗ്ഗോ അയം പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ.

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ…പേ… ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി… തതിയം ഝാനം… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. സോ യദേവ തത്ഥ ഹോതി രൂപഗതം വേദനാഗതം സഞ്ഞാഗതം സങ്ഖാരഗതം വിഞ്ഞാണഗതം… അനാവത്തിധമ്മോ തസ്മാ ലോകാ. അയമ്പി ഖോ, ആനന്ദ, മഗ്ഗോ അയം പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ.

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ രൂപസഞ്ഞാനം സമതിക്കമാ പടിഘസഞ്ഞാനം അത്ഥങ്ഗമാ നാനത്തസഞ്ഞാനം അമനസികാരാ ‘അനന്തോ ആകാസോ’തി ആകാസാനഞ്ചായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. സോ യദേവ തത്ഥ ഹോതി വേദനാഗതം സഞ്ഞാഗതം സങ്ഖാരഗതം വിഞ്ഞാണഗതം…പേ… അനാവത്തിധമ്മോ തസ്മാ ലോകാ. അയമ്പി ഖോ, ആനന്ദ, മഗ്ഗോ അയം പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ.

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ ആകാസാനഞ്ചായതനം സമതിക്കമ്മ ‘അനന്തം വിഞ്ഞാണ’ന്തി വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. സോ യദേവ തത്ഥ ഹോതി വേദനാഗതം സഞ്ഞാഗതം സങ്ഖാരഗതം വിഞ്ഞാണഗതം…പേ… അനാവത്തിധമ്മോ തസ്മാ ലോകാ. അയമ്പി ഖോ, ആനന്ദ, മഗ്ഗോ അയം പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ.

‘‘പുന ചപരം, ആനന്ദ, ഭിക്ഖു സബ്ബസോ വിഞ്ഞാണഞ്ചായതനം സമതിക്കമ്മ ‘നത്ഥി കിഞ്ചീ’തി ആകിഞ്ചഞ്ഞായതനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. സോ യദേവ തത്ഥ ഹോതി വേദനാഗതം സഞ്ഞാഗതം സങ്ഖാരഗതം വിഞ്ഞാണഗതം…പേ… അനാവത്തിധമ്മോ തസ്മാ ലോകാ. അയമ്പി ഖോ, ആനന്ദ, മഗ്ഗോ അയം പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായാ’’തി.

‘‘ഏസോ ചേ, ഭന്തേ, മഗ്ഗോ ഏസാ പടിപദാ പഞ്ചന്നം ഓരമ്ഭാഗിയാനം സംയോജനാനം പഹാനായ, അഥ കിഞ്ചരഹി ഇധേകച്ചേ ഭിക്ഖൂ ചേതോവിമുത്തിനോ ഏകച്ചേ ഭിക്ഖൂ പഞ്ഞാവിമുത്തിനോ’’തി? ‘‘ഏത്ഥ ഖോ പനേസാഹം [ഏത്ഥ ഖോ തേസാഹം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)], ആനന്ദ, ഇന്ദ്രിയവേമത്തതം വദാമീ’’തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദീതി.

മഹാമാലുക്യസുത്തം നിട്ഠിതം ചതുത്ഥം.