൨. മഹാരാഹുലോവാദസുത്തം

൧൧൩. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ പാവിസി. ആയസ്മാപി ഖോ രാഹുലോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ഭഗവന്തം പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധി. അഥ ഖോ ഭഗവാ അപലോകേത്വാ ആയസ്മന്തം രാഹുലം ആമന്തേസി – ‘‘യം കിഞ്ചി, രാഹുല, രൂപം – അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം അജ്ഝത്തം വാ ബഹിദ്ധാ വാ ഓളാരികം വാ സുഖുമം വാ ഹീനം വാ പണീതം വാ യം ദൂരേ സന്തികേ വാ – സബ്ബം രൂപം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബ’’ന്തി. ‘‘രൂപമേവ നു ഖോ, ഭഗവാ, രൂപമേവ നു ഖോ, സുഗതാ’’തി? ‘‘രൂപമ്പി, രാഹുല, വേദനാപി, രാഹുല, സഞ്ഞാപി, രാഹുല, സങ്ഖാരാപി, രാഹുല, വിഞ്ഞാണമ്പി, രാഹുലാ’’തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ രാഹുലോ ‘‘കോ നജ്ജ [കോ നുജ്ജ (സ്യാ. കം.)] ഭഗവതാ സമ്മുഖാ ഓവാദേന ഓവദിതോ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിസിസ്സതീ’’തി തതോ പടിനിവത്തിത്വാ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ നിസീദി പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ ഉജും കായം പണിധായ പരിമുഖം സതിം ഉപട്ഠപേത്വാ. അദ്ദസാ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ആയസ്മന്തം രാഹുലം അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ നിസിന്നം പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ ഉജും കായം പണിധായ പരിമുഖം സതിം ഉപട്ഠപേത്വാ. ദിസ്വാന ആയസ്മന്തം രാഹുലം ആമന്തേസി – ‘‘ആനാപാനസ്സതിം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. ആനാപാനസ്സതി, രാഹുല, ഭാവനാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ മഹപ്ഫലാ ഹോതി മഹാനിസംസാ’’തി.

൧൧൪. അഥ ഖോ ആയസ്മാ രാഹുലോ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ രാഹുലോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കഥം ഭാവിതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ആനാപാനസ്സതി, കഥം ബഹുലീകതാ മഹപ്ഫലാ ഹോതി മഹാനിസംസാ’’തി? ‘‘യം കിഞ്ചി, രാഹുല, അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം കക്ഖളം ഖരിഗതം ഉപാദിന്നം, സേയ്യഥിദം – കേസാ ലോമാ നഖാ ദന്താ തചോ മംസം ന്ഹാരു [നഹാരു (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] അട്ഠി അട്ഠിമിഞ്ജം വക്കം ഹദയം യകനം കിലോമകം പിഹകം പപ്ഫാസം അന്തം അന്തഗുണം ഉദരിയം കരീസം, യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം കക്ഖളം ഖരിഗതം ഉപാദിന്നം – അയം വുച്ചതി, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ പഥവീധാതു [പഠവീധാതു (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]. യാ ചേവ ഖോ പന അജ്ഝത്തികാ പഥവീധാതു യാ ച ബാഹിരാ പഥവീധാതു, പഥവീധാതുരേവേസാ. തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി – ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദിസ്വാ പഥവീധാതുയാ നിബ്ബിന്ദതി, പഥവീധാതുയാ ചിത്തം വിരാജേതി’’.

൧൧൫. ‘‘കതമാ ച, രാഹുല, ആപോധാതു? ആപോധാതു സിയാ അജ്ഝത്തികാ, സിയാ ബാഹിരാ. കതമാ ച, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ ആപോധാതു? യം അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം ആപോ ആപോഗതം ഉപാദിന്നം, സേയ്യഥിദം – പിത്തം സേമ്ഹം പുബ്ബോ ലോഹിതം സേദോ മേദോ അസ്സു വസാ ഖേളോ സിങ്ഘാണികാ ലസികാ മുത്തം, യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം ആപോ ആപോഗതം ഉപാദിന്നം – അയം വുച്ചതി, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ ആപോധാതു. യാ ചേവ ഖോ പന അജ്ഝത്തികാ ആപോധാതു യാ ച ബാഹിരാ ആപോധാതു ആപോധാതുരേവേസാ. തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി – ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദിസ്വാ ആപോധാതുയാ നിബ്ബിന്ദതി, ആപോധാതുയാ ചിത്തം വിരാജേതി.

൧൧൬. ‘‘കതമാ ച, രാഹുല, തേജോധാതു? തേജോധാതു സിയാ അജ്ഝത്തികാ, സിയാ ബാഹിരാ. കതമാ ച, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ തേജോധാതു? യം അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം തേജോ തേജോഗതം ഉപാദിന്നം, സേയ്യഥിദം – യേന ച സന്തപ്പതി യേന ച ജീരീയതി യേന ച പരിഡയ്ഹതി യേന ച അസിതപീതഖായിതസായിതം സമ്മാ പരിണാമം ഗച്ഛതി, യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം തേജോ തേജോഗതം ഉപാദിന്നം – അയം വുച്ചതി, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ തേജോധാതു. യാ ചേവ ഖോ പന അജ്ഝത്തികാ തേജോധാതു യാ ച ബാഹിരാ തേജോധാതു തേജോധാതുരേവേസാ. തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി – ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദിസ്വാ തേജോധാതുയാ നിബ്ബിന്ദതി, തേജോധാതുയാ ചിത്തം വിരാജേതി.

൧൧൭. ‘‘കതമാ ച, രാഹുല, വായോധാതു? വായോധാതു സിയാ അജ്ഝത്തികാ, സിയാ ബാഹിരാ. കതമാ ച, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ വായോധാതു? യം അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം വായോ വായോഗതം ഉപാദിന്നം, സേയ്യഥിദം – ഉദ്ധങ്ഗമാ വാതാ, അധോഗമാ വാതാ, കുച്ഛിസയാ വാതാ, കോട്ഠാസയാ [കോട്ഠസയാ (സീ. പീ.)] വാതാ, അങ്ഗമങ്ഗാനുസാരിനോ വാതാ, അസ്സാസോ പസ്സാസോ, ഇതി യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം വായോ വായോഗതം ഉപാദിന്നം – അയം വുച്ചതി, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ വായോധാതു. യാ ചേവ ഖോ പന അജ്ഝത്തികാ വായോധാതു യാ ച ബാഹിരാ വായോധാതു വായോധാതുരേവേസാ. തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി – ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദിസ്വാ വായോധാതുയാ നിബ്ബിന്ദതി, വായോധാതുയാ ചിത്തം വിരാജേതി.

൧൧൮. ‘‘കതമാ ച, രാഹുല, ആകാസധാതു? ആകാസധാതു സിയാ അജ്ഝത്തികാ, സിയാ ബാഹിരാ. കതമാ ച, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ ആകാസധാതു? യം അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം ആകാസം ആകാസഗതം ഉപാദിന്നം, സേയ്യഥിദം – കണ്ണച്ഛിദ്ദം നാസച്ഛിദ്ദം മുഖദ്വാരം, യേന ച അസിതപീതഖായിതസായിതം അജ്ഝോഹരതി, യത്ഥ ച അസിതപീതഖായിതസായിതം സന്തിട്ഠതി, യേന ച അസിതപീതഖായിതസായിതം അധോഭാഗം [അധോഭാഗാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] നിക്ഖമതി, യം വാ പനഞ്ഞമ്പി കിഞ്ചി അജ്ഝത്തം പച്ചത്തം ആകാസം ആകാസഗതം, അഘം അഘഗതം, വിവരം വിവരഗതം, അസമ്ഫുട്ഠം, മംസലോഹിതേഹി ഉപാദിന്നം [ആകാസഗതം ഉപാദിന്നം (സീ. പീ.)] – അയം വുച്ചതി, രാഹുല, അജ്ഝത്തികാ ആകാസധാതു. യാ ചേവ ഖോ പന അജ്ഝത്തികാ ആകാസധാതു യാ ച ബാഹിരാ ആകാസധാതു ആകാസധാതുരേവേസാ. തം ‘നേതം മമ, നേസോഹമസ്മി, ന മേസോ അത്താ’തി – ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദട്ഠബ്ബം. ഏവമേതം യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ ദിസ്വാ ആകാസധാതുയാ ചിത്തം നിബ്ബിന്ദതി, ആകാസധാതുയാ ചിത്തം വിരാജേതി.

൧൧൯. ‘‘പഥവീസമം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. പഥവീസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി. സേയ്യഥാപി, രാഹുല, പഥവിയാ സുചിമ്പി നിക്ഖിപന്തി, അസുചിമ്പി നിക്ഖിപന്തി, ഗൂഥഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി, മുത്തഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി, ഖേളഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി, പുബ്ബഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി, ലോഹിതഗതമ്പി നിക്ഖിപന്തി, ന ച തേന പഥവീ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവ ഖോ ത്വം, രാഹുല, പഥവീസമം ഭാവനം ഭാവേഹി. പഥവീസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി.

‘‘ആപോസമം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. ആപോസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി. സേയ്യഥാപി, രാഹുല, ആപസ്മിം സുചിമ്പി ധോവന്തി, അസുചിമ്പി ധോവന്തി, ഗൂഥഗതമ്പി ധോവന്തി, മുത്തഗതമ്പി ധോവന്തി, ഖേളഗതമ്പി ധോവന്തി, പുബ്ബഗതമ്പി ധോവന്തി, ലോഹിതഗതമ്പി ധോവന്തി, ന ച തേന ആപോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവ ഖോ ത്വം, രാഹുല, ആപോസമം ഭാവനം ഭാവേഹി. ആപോസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി.

‘‘തേജോസമം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. തേജോസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി. സേയ്യഥാപി, രാഹുല, തേജോ സുചിമ്പി ദഹതി, അസുചിമ്പി ദഹതി, ഗൂഥഗതമ്പി ദഹതി, മുത്തഗതമ്പി ദഹതി, ഖേളഗതമ്പി ദഹതി, പുബ്ബഗതമ്പി ദഹതി, ലോഹിതഗതമ്പി ദഹതി, ന ച തേന തേജോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവ ഖോ ത്വം, രാഹുല, തേജോസമം ഭാവനം ഭാവേഹി. തേജോസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി.

‘‘വായോസമം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. വായോസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി. സേയ്യഥാപി, രാഹുല, വായോ സുചിമ്പി ഉപവായതി, അസുചിമ്പി ഉപവായതി, ഗൂഥഗതമ്പി ഉപവായതി, മുത്തഗതമ്പി ഉപവായതി, ഖേളഗതമ്പി ഉപവായതി, പുബ്ബഗതമ്പി ഉപവായതി, ലോഹിതഗതമ്പി ഉപവായതി, ന ച തേന വായോ അട്ടീയതി വാ ഹരായതി വാ ജിഗുച്ഛതി വാ; ഏവമേവ ഖോ ത്വം, രാഹുല, വായോസമം ഭാവനം ഭാവേഹി. വായോസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി.

‘‘ആകാസസമം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. ആകാസസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി. സേയ്യഥാപി, രാഹുല, ആകാസോ ന കത്ഥചി പതിട്ഠിതോ; ഏവമേവ ഖോ ത്വം, രാഹുല, ആകാസസമം ഭാവനം ഭാവേഹി. ആകാസസമഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ ഉപ്പന്നാ മനാപാമനാപാ ഫസ്സാ ചിത്തം ന പരിയാദായ ഠസ്സന്തി.

൧൨൦. ‘‘മേത്തം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. മേത്തഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ യോ ബ്യാപാദോ സോ പഹീയിസ്സതി. കരുണം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. കരുണഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ യാ വിഹേസാ സാ പഹീയിസ്സതി. മുദിതം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. മുദിതഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ യാ അരതി സാ പഹീയിസ്സതി. ഉപേക്ഖം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. ഉപേക്ഖഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ യോ പടിഘോ സോ പഹീയിസ്സതി. അസുഭം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. അസുഭഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ യോ രാഗോ സോ പഹീയിസ്സതി. അനിച്ചസഞ്ഞം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. അനിച്ചസഞ്ഞഞ്ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവയതോ യോ അസ്മിമാനോ സോ പഹീയിസ്സതി.

൧൨൧. ‘‘ആനാപാനസ്സതിം, രാഹുല, ഭാവനം ഭാവേഹി. ആനാപാനസ്സതി ഹി തേ, രാഹുല, ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ മഹപ്ഫലാ ഹോതി മഹാനിസംസാ. കഥം ഭാവിതാ ച, രാഹുല, ആനാപാനസ്സതി, കഥം ബഹുലീകതാ മഹപ്ഫലാ ഹോതി മഹാനിസംസാ? ഇധ, രാഹുല, ഭിക്ഖു അരഞ്ഞഗതോ വാ രുക്ഖമൂലഗതോ വാ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ വാ നിസീദതി പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ ഉജും കായം പണിധായ പരിമുഖം സതിം ഉപട്ഠപേത്വാ. സോ സതോവ അസ്സസതി സതോവ [സതോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] പസ്സസതി.

‘‘ദീഘം വാ അസ്സസന്തോ ‘ദീഘം അസ്സസാമീ’തി പജാനാതി, ദീഘം വാ പസ്സസന്തോ ‘ദീഘം പസ്സസാമീ’തി പജാനാതി; രസ്സം വാ അസ്സസന്തോ ‘രസ്സം അസ്സസാമീ’തി പജാനാതി, രസ്സം വാ പസ്സസന്തോ ‘രസ്സം പസ്സസാമീ’തി പജാനാതി. ‘സബ്ബകായപ്പടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘സബ്ബകായപ്പടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘പസ്സമ്ഭയം കായസങ്ഖാരം അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘പസ്സമ്ഭയം കായസങ്ഖാരം പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി.

‘‘‘പീതിപ്പടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘പീതിപ്പടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘സുഖപ്പടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘സുഖപ്പടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘ചിത്തസങ്ഖാരപ്പടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘ചിത്തസങ്ഖാരപ്പടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘പസ്സമ്ഭയം ചിത്തസങ്ഖാരം അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘പസ്സമ്ഭയം ചിത്തസങ്ഖാരം പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി.

‘‘‘ചിത്തപ്പടിസംവേദീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘ചിത്തപ്പടിസംവേദീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘അഭിപ്പമോദയം ചിത്തം അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘അഭിപ്പമോദയം ചിത്തം പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘സമാദഹം ചിത്തം അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘സമാദഹം ചിത്തം പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘വിമോചയം ചിത്തം അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘വിമോചയം ചിത്തം പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി.

‘‘‘അനിച്ചാനുപസ്സീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘അനിച്ചാനുപസ്സീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘വിരാഗാനുപസ്സീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘വിരാഗാനുപസ്സീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘നിരോധാനുപസ്സീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘നിരോധാനുപസ്സീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ അസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി; ‘പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ പസ്സസിസ്സാമീ’തി സിക്ഖതി.

‘‘ഏവം ഭാവിതാ ഖോ, രാഹുല, ആനാപാനസ്സതി, ഏവം ബഹുലീകതാ മഹപ്ഫലാ ഹോതി മഹാനിസംസാ. ഏവം ഭാവിതായ, രാഹുല, ആനാപാനസ്സതിയാ, ഏവം ബഹുലീകതായ യേപി തേ ചരിമകാ അസ്സാസാ തേപി വിദിതാവ നിരുജ്ഝന്തി നോ അവിദിതാ’’തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനോ ആയസ്മാ രാഹുലോ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദീതി.

മഹാരാഹുലോവാദസുത്തം നിട്ഠിതം ദുതിയം.