൭. കുക്കുരവതികസുത്തം

൭൮. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ കോലിയേസു വിഹരതി ഹലിദ്ദവസനം നാമ കോലിയാനം നിഗമോ. അഥ ഖോ പുണ്ണോ ച കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ അചേലോ ച സേനിയോ കുക്കുരവതികോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. അചേലോ പന സേനിയോ കുക്കുരവതികോ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ കുക്കുരോവ പലികുജ്ജിത്വാ [പലികുണ്ഠിത്വാ (സ്യാ. കം.), പലിഗുണ്ഠിത്വാ (ക.)] ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അയം, ഭന്തേ, അചേലോ സേനിയോ കുക്കുരവതികോ ദുക്കരകാരകോ ഛമാനിക്ഖിത്തം ഭോജനം ഭുഞ്ജതി. തസ്സ തം കുക്കുരവതം ദീഘരത്തം സമത്തം സമാദിന്നം. തസ്സ കാ ഗതി, കോ അഭിസമ്പരായോ’’തി? ‘‘അലം, പുണ്ണ, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അയം, ഭന്തേ, അചേലോ സേനിയോ കുക്കുരവതികോ ദുക്കരകാരകോ ഛമാനിക്ഖിത്തം ഭോജനം ഭുഞ്ജതി. തസ്സ തം കുക്കുരവതം ദീഘരത്തം സമത്തം സമാദിന്നം. തസ്സ കാ ഗതി, കോ അഭിസമ്പരായോ’’തി?

൭൯. ‘‘അദ്ധാ ഖോ തേ അഹം, പുണ്ണ, ന ലഭാമി. അലം, പുണ്ണ, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീതി; അപി ച ത്യാഹം ബ്യാകരിസ്സാമി. ഇധ, പുണ്ണ, ഏകച്ചോ കുക്കുരവതം ഭാവേതി പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, കുക്കുരസീലം ഭാവേതി പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, കുക്കുരചിത്തം ഭാവേതി പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, കുക്കുരാകപ്പം ഭാവേതി പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം. സോ കുക്കുരവതം ഭാവേത്വാ പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, കുക്കുരസീലം ഭാവേത്വാ പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, കുക്കുരചിത്തം ഭാവേത്വാ പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, കുക്കുരാകപ്പം ഭാവേത്വാ പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ കുക്കുരാനം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. സചേ ഖോ പനസ്സ ഏവംദിട്ഠി ഹോതി – ‘ഇമിനാഹം സീലേന വാ വതേന വാ തപേന വാ ബ്രഹ്മചരിയേന വാ ദേവോ വാ ഭവിസ്സാമി ദേവഞ്ഞതരോ വാ’തി, സാസ്സ [സായം (ക.)] ഹോതി മിച്ഛാദിട്ഠി. മിച്ഛാദിട്ഠിസ്സ [മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ (സീ.)] ഖോ അഹം, പുണ്ണ, ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം വദാമി – നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ. ഇതി ഖോ, പുണ്ണ, സമ്പജ്ജമാനം കുക്കുരവതം കുക്കുരാനം സഹബ്യതം ഉപനേതി, വിപജ്ജമാനം നിരയ’’ന്തി. ഏവം വുത്തേ, അചേലോ സേനിയോ കുക്കുരവതികോ പരോദി, അസ്സൂനി പവത്തേസി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ പുണ്ണം കോലിയപുത്തം ഗോവതികം ഏതദവോച – ‘‘ഏതം ഖോ തേ അഹം, പുണ്ണ, നാലത്ഥം. അലം, പുണ്ണ, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’തി. ‘‘നാഹം, ഭന്തേ, ഏതം രോദാമി യം മം ഭഗവാ ഏവമാഹ; അപി ച മേ ഇദം, ഭന്തേ, കുക്കുരവതം ദീഘരത്തം സമത്തം സമാദിന്നം. അയം, ഭന്തേ, പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ. തസ്സ തം ഗോവതം ദീഘരത്തം സമത്തം സമാദിന്നം. തസ്സ കാ ഗതി, കോ അഭിസമ്പരായോ’’തി? ‘‘അലം, സേനിയ, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ അചേലോ സേനിയോ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ അചേലോ സേനിയോ കുക്കുരവതികോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അയം, ഭന്തേ, പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ. തസ്സ തം ഗോവതം ദീഘരത്തം സമത്തം സമാദിന്നം. തസ്സ കാ ഗതി, കോ അഭിസമ്പരായോ’’തി?

൮൦. ‘‘അദ്ധാ ഖോ തേ അഹം, സേനിയ, ന ലഭാമി. അലം, സേനിയ, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീതി; അപി ച ത്യാഹം ബ്യാകരിസ്സാമി. ഇധ, സേനിയ, ഏകച്ചോ ഗോവതം ഭാവേതി പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, ഗോസീലം ഭാവേതി പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, ഗോചിത്തം ഭാവേതി പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, ഗവാകപ്പം [ഗ്വാകപ്പം (ക.)] ഭാവേതി പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം. സോ ഗോവതം ഭാവേത്വാ പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, ഗോസീലം ഭാവേത്വാ പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, ഗോചിത്തം ഭാവേത്വാ പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം, ഗവാകപ്പം ഭാവേത്വാ പരിപുണ്ണം അബ്ബോകിണ്ണം കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ ഗുന്നം സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതി. സചേ ഖോ പനസ്സ ഏവംദിട്ഠി ഹോതി – ‘ഇമിനാഹം സീലേന വാ വതേന വാ തപേന വാ ബ്രഹ്മചരിയേന വാ ദേവോ വാ ഭവിസ്സാമി ദേവഞ്ഞതരോ വാ’തി, സാസ്സ ഹോതി മിച്ഛാദിട്ഠി. മിച്ഛാദിട്ഠിസ്സ ഖോ അഹം, സേനിയ, ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം വദാമി – നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ. ഇതി ഖോ, സേനിയ, സമ്പജ്ജമാനം ഗോവതം ഗുന്നം സഹബ്യതം ഉപനേതി, വിപജ്ജമാനം നിരയ’’ന്തി. ഏവം വുത്തേ, പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ പരോദി, അസ്സൂനി പവത്തേസി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ അചേലം സേനിയം കുക്കുരവതികം ഏതദവോച – ‘‘ഏതം ഖോ തേ അഹം, സേനിയ, നാലത്ഥം. അലം, സേനിയ, തിട്ഠതേതം; മാ മം ഏതം പുച്ഛീ’’തി. ‘‘നാഹം, ഭന്തേ, ഏതം രോദാമി യം മം ഭഗവാ ഏവമാഹ; അപി ച മേ ഇദം, ഭന്തേ, ഗോവതം ദീഘരത്തം സമത്തം സമാദിന്നം. ഏവം പസന്നോ അഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതി; പഹോതി ഭഗവാ തഥാ ധമ്മം ദേസേതും യഥാ അഹം ചേവിമം ഗോവതം പജഹേയ്യം, അയഞ്ചേവ അചേലോ സേനിയോ കുക്കുരവതികോ തം കുക്കുരവതം പജഹേയ്യാ’’തി. ‘‘തേന ഹി, പുണ്ണ, സുണാഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി, ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. ഭഗവാ ഏതദവോച –

൮൧. ‘‘ചത്താരിമാനി, പുണ്ണ, കമ്മാനി മയാ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ പവേദിതാനി. കതമാനി ചത്താരി? അത്ഥി, പുണ്ണ, കമ്മം കണ്ഹം കണ്ഹവിപാകം; അത്ഥി, പുണ്ണ, കമ്മം സുക്കം സുക്കവിപാകം; അത്ഥി, പുണ്ണ, കമ്മം കണ്ഹസുക്കം കണ്ഹസുക്കവിപാകം; അത്ഥി, പുണ്ണ, കമ്മം അകണ്ഹം അസുക്കം അകണ്ഹഅസുക്കവിപാകം, കമ്മക്ഖയായ സംവത്തതി.

‘‘കതമഞ്ച, പുണ്ണ, കമ്മം കണ്ഹം കണ്ഹവിപാകം? ഇധ, പുണ്ണ, ഏകച്ചോ സബ്യാബജ്ഝം [സബ്യാപജ്ഝം (സീ. സ്യാ. കം.)] കായസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി, സബ്യാബജ്ഝം വചീസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി, സബ്യാബജ്ഝം മനോസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി. സോ സബ്യാബജ്ഝം കായസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ, സബ്യാബജ്ഝം വചീസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ, സബ്യാബജ്ഝം മനോസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ, സബ്യാബജ്ഝം ലോകം ഉപപജ്ജതി. തമേനം സബ്യാബജ്ഝം ലോകം ഉപപന്നം സമാനം സബ്യാബജ്ഝാ ഫസ്സാ ഫുസന്തി. സോ സബ്യാബജ്ഝേഹി ഫസ്സേഹി ഫുട്ഠോ സമാനോ സബ്യാബജ്ഝം വേദനം വേദേതി ഏകന്തദുക്ഖം, സേയ്യഥാപി സത്താ നേരയികാ. ഇതി ഖോ, പുണ്ണ, ഭൂതാ ഭൂതസ്സ ഉപപത്തി ഹോതി; യം കരോതി തേന ഉപപജ്ജതി, ഉപപന്നമേനം ഫസ്സാ ഫുസന്തി. ഏവംപാഹം, പുണ്ണ, ‘കമ്മദായാദാ സത്താ’തി വദാമി. ഇദം വുച്ചതി, പുണ്ണ, കമ്മം കണ്ഹം കണ്ഹവിപാകം.

‘‘കതമഞ്ച, പുണ്ണ, കമ്മം സുക്കം സുക്കവിപാകം? ഇധ, പുണ്ണ, ഏകച്ചോ അബ്യാബജ്ഝം കായസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി, അബ്യാബജ്ഝം വചീസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി, അബ്യാബജ്ഝം മനോസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി. സോ അബ്യാബജ്ഝം കായസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ, അബ്യാബജ്ഝം വചീസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ, അബ്യാബജ്ഝം മനോസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ അബ്യാബജ്ഝം ലോകം ഉപപജ്ജതി. തമേനം അബ്യാബജ്ഝം ലോകം ഉപപന്നം സമാനം അബ്യാബജ്ഝാ ഫസ്സാ ഫുസന്തി. സോ അബ്യാബജ്ഝേഹി ഫസ്സേഹി ഫുട്ഠോ സമാനോ അബ്യാബജ്ഝം വേദനം വേദേതി ഏകന്തസുഖം, സേയ്യഥാപി ദേവാ സുഭകിണ്ഹാ. ഇതി ഖോ, പുണ്ണ, ഭൂതാ ഭൂതസ്സ ഉപപത്തി ഹോതി; യം കരോതി തേന ഉപപജ്ജതി, ഉപപന്നമേനം ഫസ്സാ ഫുസന്തി. ഏവംപാഹം, പുണ്ണ, ‘കമ്മദായാദാ സത്താ’തി വദാമി. ഇദം വുച്ചതി, പുണ്ണ, കമ്മം സുക്കം സുക്കവിപാകം.

‘‘കതമഞ്ച, പുണ്ണ, കമ്മം കണ്ഹസുക്കം കണ്ഹസുക്കവിപാകം? ഇധ, പുണ്ണ, ഏകച്ചോ സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി കായസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി, സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി വചീസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി, സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി മനോസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരോതി. സോ സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി കായസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ, സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി വചീസങ്ഖാരം അഭിങ്ഖരിത്വാ, സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി മനോസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖരിത്വാ സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി ലോകം ഉപപജ്ജതി. തമേനം സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി ലോകം ഉപപന്നം സമാനം സബ്യാബജ്ഝാപി അബ്യാബജ്ഝാപി ഫസ്സാ ഫുസന്തി. സോ സബ്യാബജ്ഝേഹിപി അബ്യാബജ്ഝേഹിപി ഫസ്സേഹി ഫുട്ഠോ സമാനോ സബ്യാബജ്ഝമ്പി അബ്യാബജ്ഝമ്പി വേദനം വേദേതി വോകിണ്ണസുഖദുക്ഖം, സേയ്യഥാപി മനുസ്സാ ഏകച്ചേ ച ദേവാ ഏകച്ചേ ച വിനിപാതികാ. ഇതി ഖോ, പുണ്ണ, ഭൂതാ ഭൂതസ്സ ഉപപത്തി ഹോതി; യം കരോതി തേന ഉപപജ്ജതി. ഉപപന്നമേനം ഫസ്സാ ഫുസന്തി. ഏവംപാഹം, പുണ്ണ, ‘കമ്മദായാദാ സത്താ’തി വദാമി. ഇദം വുച്ചതി, പുണ്ണ, കമ്മം കണ്ഹസുക്കം കണ്ഹസുക്കവിപാകം.

‘‘കതമഞ്ച, പുണ്ണ, കമ്മം അകണ്ഹം അസുക്കം അകണ്ഹഅസുക്കവിപാകം, കമ്മക്ഖയായ സംവത്തതി? തത്ര, പുണ്ണ, യമിദം കമ്മം കണ്ഹം കണ്ഹവിപാകം തസ്സ പഹാനായ യാ ചേതനാ, യമിദം [യമ്പിദം (സീ. പീ.)] കമ്മം സുക്കം സുക്കവിപാകം തസ്സ പഹാനായ യാ ചേതനാ, യമിദം [യമ്പിദം (സീ. പീ.)] കമ്മം കണ്ഹസുക്കം കണ്ഹസുക്കവിപാകം തസ്സ പഹാനായ യാ ചേതനാ – ഇദം വുച്ചതി, പുണ്ണ, കമ്മം അകണ്ഹം അസുക്കം അകണ്ഹഅസുക്കവിപാകം, കമ്മക്ഖയായ സംവത്തതീതി. ഇമാനി ഖോ, പുണ്ണ, ചത്താരി കമ്മാനി മയാ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ പവേദിതാനീ’’തി.

൮൨. ഏവം വുത്തേ, പുണ്ണോ കോലിയപുത്തോ ഗോവതികോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ, അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ! സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ…പേ… ഉപാസകം മം ഭഗവാ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. അചേലോ പന സേനിയോ കുക്കുരവതികോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ, അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ! സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ…പേ… പകാസിതോ. ഏസാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവന്തം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ലഭേയ്യാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’’ന്തി. ‘‘യോ ഖോ, സേനിയ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ആകങ്ഖതി പബ്ബജ്ജം, ആകങ്ഖതി ഉപസമ്പദം സോ ചത്താരോ മാസേ പരിവസതി. ചതുന്നം മാസാനം അച്ചയേന ആരദ്ധചിത്താ ഭിക്ഖൂ പബ്ബാജേന്തി, ഉപസമ്പാദേന്തി ഭിക്ഖുഭാവായ. അപി ച മേത്ഥ പുഗ്ഗലവേമത്തതാ വിദിതാ’’തി.

‘‘സചേ, ഭന്തേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബാ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ആകങ്ഖന്താ പബ്ബജ്ജം ആകങ്ഖന്താ ഉപസമ്പദം തേ ചത്താരോ മാസേ പരിവസന്തി ചതുന്നം മാസാനം അച്ചയേന ആരദ്ധചിത്താ ഭിക്ഖൂ പബ്ബാജേന്തി ഉപസമ്പാദേന്തി ഭിക്ഖുഭാവായ, അഹം ചത്താരി വസ്സാനി പരിവസിസ്സാമി. ചതുന്നം വസ്സാനം അച്ചയേന ആരദ്ധചിത്താ ഭിക്ഖൂ പബ്ബാജേന്തു, ഉപസമ്പാദേന്തു ഭിക്ഖുഭാവായാ’’തി. അലത്ഥ ഖോ അചേലോ സേനിയോ കുക്കുരവതികോ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, അലത്ഥ ഉപസമ്പദം. അചിരൂപസമ്പന്നോ ഖോ പനായസ്മാ സേനിയോ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി തദനുത്തരം – ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ഖോ പനായസ്മാ സേനിയോ അരഹതം അഹോസീതി.

കുക്കുരവതികസുത്തം നിട്ഠിതം സത്തമം.