൧൦. ചൂളഅസ്സപുരസുത്തം

൪൩൫. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ അങ്ഗേസു വിഹരതി അസ്സപുരം നാമ അങ്ഗാനം നിഗമോ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘സമണാ സമണാതി വോ, ഭിക്ഖവേ, ജനോ സഞ്ജാനാതി. തുമ്ഹേ ച പന ‘കേ തുമ്ഹേ’തി പുട്ഠാ സമാനാ ‘സമണാമ്ഹാ’തി പടിജാനാഥ. തേസം വോ, ഭിക്ഖവേ, ഏവംസമഞ്ഞാനം സതം ഏവംപടിഞ്ഞാനം സതം – ‘യാ സമണസാമീചിപ്പടിപദാ തം പടിപജ്ജിസ്സാമ; ഏവം നോ അയം അമ്ഹാകം സമഞ്ഞാ ച സച്ചാ ഭവിസ്സതി പടിഞ്ഞാ ച ഭൂതാ; യേസഞ്ച മയം ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരം പരിഭുഞ്ജാമ, തേസം തേ കാരാ അമ്ഹേസു മഹപ്ഫലാ ഭവിസ്സന്തി മഹാനിസംസാ, അമ്ഹാകഞ്ചേവായം പബ്ബജ്ജാ അവഞ്ഝാ ഭവിസ്സതി സഫലാ സഉദ്രയാ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബം.

൪൩൬. ‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ന സമണസാമീചിപ്പടിപദം പടിപന്നോ ഹോതി? യസ്സ കസ്സചി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ അഭിജ്ഝാലുസ്സ അഭിജ്ഝാ അപ്പഹീനാ ഹോതി, ബ്യാപന്നചിത്തസ്സ ബ്യാപാദോ അപ്പഹീനോ ഹോതി, കോധനസ്സ കോധോ അപ്പഹീനോ ഹോതി, ഉപനാഹിസ്സ ഉപനാഹോ അപ്പഹീനോ ഹോതി, മക്ഖിസ്സ മക്ഖോ അപ്പഹീനോ ഹോതി, പളാസിസ്സ പളാസോ അപ്പഹീനോ ഹോതി, ഇസ്സുകിസ്സ ഇസ്സാ അപ്പഹീനാ ഹോതി, മച്ഛരിസ്സ മച്ഛരിയം അപ്പഹീനം ഹോതി, സഠസ്സ സാഠേയ്യം അപ്പഹീനം ഹോതി, മായാവിസ്സ മായാ അപ്പഹീനാ ഹോതി, പാപിച്ഛസ്സ പാപികാ ഇച്ഛാ അപ്പഹീനാ ഹോതി, മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ മിച്ഛാദിട്ഠി അപ്പഹീനാ ഹോതി – ഇമേസം ഖോ അഹം, ഭിക്ഖവേ, സമണമലാനം സമണദോസാനം സമണകസടാനം ആപായികാനം ഠാനാനം ദുഗ്ഗതിവേദനിയാനം അപ്പഹാനാ ‘ന സമണസാമീചിപ്പടിപദം പടിപന്നോ’തി വദാമി. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, മതജം നാമ ആവുധജാതം ഉഭതോധാരം പീതനിസിതം. തദസ്സ സങ്ഘാടിയാ സമ്പാരുതം സമ്പലിവേഠിതം. തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ പബ്ബജ്ജം വദാമി.

൪൩൭. ‘‘നാഹം, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഘാടികസ്സ സങ്ഘാടിധാരണമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അചേലകസ്സ അചേലകമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, രജോജല്ലികസ്സ രജോജല്ലികമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഉദകോരോഹകസ്സ ഉദകോരോഹണമത്തേന [ഉദകോരോഹകമത്തേന (സീ. പീ.)] സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, രുക്ഖമൂലികസ്സ രുക്ഖമൂലികമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, അബ്ഭോകാസികസ്സ അബ്ഭോകാസികമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഉബ്ഭട്ഠകസ്സ ഉബ്ഭട്ഠകമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, പരിയായഭത്തികസ്സ പരിയായഭത്തികമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, മന്തജ്ഝായകസ്സ മന്തജ്ഝായകമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി. നാഹം, ഭിക്ഖവേ, ജടിലകസ്സ ജടാധാരണമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി.

‘‘സങ്ഘാടികസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഘാടിധാരണമത്തേന അഭിജ്ഝാലുസ്സ അഭിജ്ഝാ പഹീയേഥ, ബ്യാപന്നചിത്തസ്സ ബ്യാപാദോ പഹീയേഥ, കോധനസ്സ കോധോ പഹീയേഥ, ഉപനാഹിസ്സ ഉപനാഹോ പഹീയേഥ, മക്ഖിസ്സ മക്ഖോ പഹീയേഥ, പളാസിസ്സ പളാസോ പഹീയേഥ, ഇസ്സുകിസ്സ ഇസ്സാ പഹീയേഥ, മച്ഛരിസ്സ മച്ഛരിയം പഹീയേഥ, സഠസ്സ സാഠേയ്യം പഹീയേഥ, മായാവിസ്സ മായാ പഹീയേഥ, പാപിച്ഛസ്സ പാപികാ ഇച്ഛാ പഹീയേഥ, മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ മിച്ഛാദിട്ഠി പഹീയേഥ, തമേനം മിത്താമച്ചാ ഞാതിസാലോഹിതാ ജാതമേവ നം സങ്ഘാടികം കരേയ്യും, സങ്ഘാടികത്തമേവ [സംഘാടീകത്തേ ചേവ (ക.)] സമാദപേയ്യും – ‘ഏഹി ത്വം, ഭദ്രമുഖ, സങ്ഘാടികോ ഹോഹി, സങ്ഘാടികസ്സ തേ സതോ സങ്ഘാടിധാരണമത്തേന അഭിജ്ഝാലുസ്സ അഭിജ്ഝാ പഹീയിസ്സതി, ബ്യാപന്നചിത്തസ്സ ബ്യാപാദോ പഹീയിസ്സതി, കോധനസ്സ കോധോ പഹീയിസ്സതി, ഉപനാഹിസ്സ ഉപനാഹോ പഹീയിസ്സതി, മക്ഖിസ്സ മക്ഖോ പഹീയിസ്സതി, പളാസിസ്സ പളാസോ പഹീയിസ്സതി, ഇസ്സുകിസ്സ ഇസ്സാ പഹീയിസ്സതി, മച്ഛരിസ്സ മച്ഛരിയം പഹീയിസ്സതി, സഠസ്സ സാഠേയ്യം പഹീയിസ്സതി, മായാവിസ്സ മായാ പഹീയിസ്സതി, പാപിച്ഛസ്സ പാപികാ ഇച്ഛാ പഹീയിസ്സതി, മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ മിച്ഛാദിട്ഠി പഹീയിസ്സതീ’തി. യസ്മാ ച ഖോ അഹം, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഘാടികമ്പി ഇധേകച്ചം പസ്സാമി അഭിജ്ഝാലും ബ്യാപന്നചിത്തം കോധനം ഉപനാഹിം മക്ഖിം പളാസിം ഇസ്സുകിം മച്ഛരിം സഠം മായാവിം പാപിച്ഛം മിച്ഛാദിട്ഠികം, തസ്മാ ന സങ്ഘാടികസ്സ സങ്ഘാടിധാരണമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി.

‘‘അചേലകസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… രജോജല്ലികസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ഉദകോരോഹകസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… രുക്ഖമൂലികസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… അബ്ഭോകാസികസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ഉബ്ഭട്ഠകസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… പരിയായഭത്തികസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… മന്തജ്ഝായകസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ജടിലകസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ജടാധാരണമത്തേന അഭിജ്ഝാലുസ്സ അഭിജ്ഝാ പഹീയേഥ, ബ്യാപന്നചിത്തസ്സ ബ്യാപാദോ പഹീയേഥ, കോധനസ്സ കോധോ പഹീയേഥ, ഉപനാഹിസ്സ ഉപനാഹോ പഹീയേഥ, മക്ഖിസ്സ മക്ഖോ പഹീയേഥ, പളാസിസ്സ പളാസോ പഹീയേഥ, ഇസ്സുകിസ്സ ഇസ്സാ പഹീയേഥ, മച്ഛരിസ്സ മച്ഛരിയം പഹീയേഥ, സഠസ്സ സാഠേയ്യം പഹീയേഥ, മായാവിസ്സ മായാ പഹീയേഥ, പാപിച്ഛസ്സ പാപികാ ഇച്ഛാ പഹീയേഥ, മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ മിച്ഛാദിട്ഠി പഹീയേഥ, തമേനം മിത്താമച്ചാ ഞാതിസാലോഹിതാ ജാതമേവ നം ജടിലകം കരേയ്യും, ജടിലകത്തമേവ [ജടിലകത്തേ ചേവ (ക.)] സമാദപേയ്യും – ‘ഏഹി ത്വം, ഭദ്രമുഖ, ജടിലകോ ഹോഹി, ജടിലകസ്സ തേ സതോ ജടാധാരണമത്തേന അഭിജ്ഝാലുസ്സ അഭിജ്ഝാ പഹീയിസ്സതി ബ്യാപന്നചിത്തസ്സ ബ്യാപാദോ പഹീയിസ്സതി, കോധനസ്സ കോധോ പഹീയിസ്സതി…പേ… പാപിച്ഛസ്സ പാപികാ ഇച്ഛാ പഹീയിസ്സതി മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ മിച്ഛാദിട്ഠി പഹീയിസ്സതീ’തി. യസ്മാ ച ഖോ അഹം, ഭിക്ഖവേ, ജടിലകമ്പി ഇധേകച്ചം പസ്സാമി അഭിജ്ഝാലും ബ്യാപന്നചിത്തം കോധനം ഉപനാഹിം മക്ഖിം പലാസിം ഇസ്സുകിം മച്ഛരിം സഠം മായാവിം പാപിച്ഛം മിച്ഛാദിട്ഠിം, തസ്മാ ന ജടിലകസ്സ ജടാധാരണമത്തേന സാമഞ്ഞം വദാമി.

൪൩൮. ‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമണസാമീചിപ്പടിപദം പടിപന്നോ ഹോതി? യസ്സ കസ്സചി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ അഭിജ്ഝാലുസ്സ അഭിജ്ഝാ പഹീനാ ഹോതി, ബ്യാപന്നചിത്തസ്സ ബ്യാപാദോ പഹീനോ ഹോതി, കോധനസ്സ കോധോ പഹീനോ ഹോതി, ഉപനാഹിസ്സ ഉപനാഹോ പഹീനോ ഹോതി, മക്ഖിസ്സ മക്ഖോ പഹീനോ ഹോതി, പളാസിസ്സ പളാസോ പഹീനോ ഹോതി, ഇസ്സുകിസ്സ ഇസ്സാ പഹീനാ ഹോതി, മച്ഛരിസ്സ മച്ഛരിയം പഹീനം ഹോതി, സഠസ്സ സാഠേയ്യം പഹീനം ഹോതി, മായാവിസ്സ മായാ പഹീനാ ഹോതി, പാപിച്ഛസ്സ പാപികാ ഇച്ഛാ പഹീനാ ഹോതി, മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ മിച്ഛാദിട്ഠി പഹീനാ ഹോതി – ഇമേസം ഖോ അഹം, ഭിക്ഖവേ, സമണമലാനം സമണദോസാനം സമണകസടാനം ആപായികാനം ഠാനാനം ദുഗ്ഗതിവേദനിയാനം പഹാനാ ‘സമണസാമീചിപ്പടിപദം പടിപന്നോ’തി വദാമി. സോ സബ്ബേഹി ഇമേഹി പാപകേഹി അകുസലേഹി ധമ്മേഹി വിസുദ്ധമത്താനം സമനുപസ്സതി ( ) [(വിമുത്തമത്താനം സമനുപസ്സതി) (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]. തസ്സ സബ്ബേഹി ഇമേഹി പാപകേഹി അകുസലേഹി ധമ്മേഹി വിസുദ്ധമത്താനം സമനുപസ്സതോ ( ) [(വിമുത്തമത്താനം സമനുപസ്സതോ) (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] പാമോജ്ജം ജായതി, പമുദിതസ്സ പീതി ജായതി, പീതിമനസ്സ കായോ പസ്സമ്ഭതി, പസ്സദ്ധകായോ സുഖം വേദേതി, സുഖിനോ ചിത്തം സമാധിയതി.

‘‘സോ മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരതി, തഥാ ദുതിയം, തഥാ തതിയം, തഥാ ചതുത്ഥം. ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം മേത്താസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാബജ്ഝേന ഫരിത്വാ വിഹരതി. കരുണാസഹഗതേന ചേതസാ…പേ… മുദിതാസഹഗതേന ചേതസാ…പേ… ഉപേക്ഖാസഹഗതേന ചേതസാ ഏകം ദിസം ഫരിത്വാ വിഹരതി, തഥാ ദുതിയം, തഥാ തതിയം, തഥാ ചതുത്ഥം. ഇതി ഉദ്ധമധോ തിരിയം സബ്ബധി സബ്ബത്തതായ സബ്ബാവന്തം ലോകം ഉപേക്ഖാസഹഗതേന ചേതസാ വിപുലേന മഹഗ്ഗതേന അപ്പമാണേന അവേരേന അബ്യാബജ്ഝേന ഫരിത്വാ വിഹരതി. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പോക്ഖരണീ അച്ഛോദകാ സാതോദകാ സീതോദകാ സേതകാ സുപതിത്ഥാ രമണീയാ. പുരത്ഥിമായ ചേപി ദിസായ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ ഘമ്മാഭിതത്തോ ഘമ്മപരേതോ കിലന്തോ തസിതോ പിപാസിതോ. സോ തം പോക്ഖരണിം ആഗമ്മ വിനേയ്യ ഉദകപിപാസം വിനേയ്യ ഘമ്മപരിളാഹം…പേ… പച്ഛിമായ ചേപി ദിസായ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ…പേ… ഉത്തരായ ചേപി ദിസായ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ…പേ… ദക്ഖിണായ ചേപി ദിസായ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ. യതോ കുതോ ചേപി നം പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ ഘമ്മാഭിതത്തോ ഘമ്മപരേതോ, കിലന്തോ തസിതോ പിപാസിതോ. സോ തം പോക്ഖരണിം ആഗമ്മ വിനേയ്യ ഉദകപിപാസം, വിനേയ്യ ഘമ്മപരിളാഹം. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഖത്തിയകുലാ ചേപി അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ, ഏവം മേത്തം കരുണം മുദിതം ഉപേക്ഖം ഭാവേത്വാ ലഭതി അജ്ഝത്തം [തമഹം (ക.)] വൂപസമം [തമഹം (ക.)]. അജ്ഝത്തം വൂപസമാ ‘സമണസാമീചിപ്പടിപദം പടിപന്നോ’തി വദാമി. ബ്രാഹ്മണകുലാ ചേപി…പേ… വേസ്സകുലാ ചേപി…പേ… സുദ്ദകുലാ ചേപി…പേ… യസ്മാ കസ്മാ ചേപി കുലാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച തഥാഗതപ്പവേദിതം ധമ്മവിനയം ആഗമ്മ, ഏവം മേത്തം കരുണം മുദിതം ഉപേക്ഖം ഭാവേത്വാ ലഭതി അജ്ഝത്തം വൂപസമം. അജ്ഝത്തം വൂപസമാ ‘സമണസാമീചിപ്പടിപദം പടിപന്നോ’തി വദാമി.

‘‘ഖത്തിയകുലാ ചേപി അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി. സോ ച ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ആസവാനം ഖയാ സമണോ ഹോതി. ബ്രാഹ്മണകുലാ ചേപി…പേ… വേസ്സകുലാ ചേപി… സുദ്ദകുലാ ചേപി… യസ്മാ കസ്മാ ചേപി കുലാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ ച ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ആസവാനം ഖയാ സമണോ ഹോതീ’’തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി.

ചൂളഅസ്സപുരസുത്തം നിട്ഠിതം ദസമം.

മഹായമകവഗ്ഗോ നിട്ഠിതോ ചതുത്ഥോ.