൮. സുപ്പവാസാസുത്തം

൧൮. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ കുണ്ഡികായം [കുണ്ഡിയായം (സീ. സ്യാ. പീ.)] വിഹരതി കുണ്ഡധാനവനേ [കുണ്ഡിട്ഠാനവനേ (സ്യാ. പീ.)]. തേന ഖോ പന സമയേന സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സത്ത വസ്സാനി ഗബ്ഭം ധാരേതി. സത്താഹം മൂള്ഹഗബ്ഭാ സാ ദുക്ഖാഹി തിബ്ബാഹി ഖരാഹി കടുകാഹി വേദനാഹി ഫുട്ഠാ തീഹി വിതക്കേഹി അധിവാസേതി – ‘‘സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വത സോ ഭഗവാ യോ ഇമസ്സ ഏവരൂപസ്സ ദുക്ഖസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേതി; സുപ്പടിപന്നോ വത തസ്സ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ യോ ഇമസ്സ ഏവരൂപസ്സ ദുക്ഖസ്സ പഹാനായ പടിപന്നോ; സുസുഖം വത തം നിബ്ബാനം യത്ഥിദം ഏവരൂപം ദുക്ഖം ന സംവിജ്ജതീ’’തി.

അഥ ഖോ സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സാമികം ആമന്തേസി – ‘‘ഏഹി ത്വം, അയ്യപുത്ത, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമ; ഉപസങ്കമിത്വാ മമ വചനേന ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദാഹി; അപ്പാബാധം അപ്പാതങ്കം ലഹുട്ഠാനം ബലം ഫാസുവിഹാരം പുച്ഛ – ‘സുപ്പവാസാ, ഭന്തേ, കോലിയധീതാ ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദതി; അപ്പാബാധം അപ്പാതങ്കം ലഹുട്ഠാനം ബലം ഫാസുവിഹാരം പുച്ഛതീ’തി. ഏവഞ്ച വദേഹി – ‘സുപ്പവാസാ, ഭന്തേ, കോലിയധീതാ സത്ത വസ്സാനി ഗബ്ഭം ധാരേതി. സത്താഹം മൂള്ഹഗബ്ഭാ സാ ദുക്ഖാഹി തിബ്ബാഹി ഖരാഹി കടുകാഹി വേദനാഹി ഫുട്ഠാ തീഹി വിതക്കേഹി അധിവാസേതി – സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വത സോ ഭഗവാ യോ ഇമസ്സ ഏവരൂപസ്സ ദുക്ഖസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേതി; സുപ്പടിപന്നോ വത തസ്സ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ യോ ഇമസ്സ ഏവരൂപസ്സ ദുക്ഖസ്സ പഹാനായ പടിപന്നോ; സുസുഖം വത തം നിബ്ബാനം യത്ഥിദം ഏവരൂപം ദുക്ഖം ന സംവിജ്ജതീ’’’തി.

‘‘പരമ’’ന്തി ഖോ സോ കോലിയപുത്തോ സുപ്പവാസായ കോലിയധീതായ പടിസ്സുത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ കോലിയപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സുപ്പവാസാ, ഭന്തേ, കോലിയധീതാ ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദതി, അപ്പാബാധം അപ്പാതങ്കം ലഹുട്ഠാനം ബലം ഫാസുവിഹാരം പുച്ഛതി; ഏവഞ്ച വദേതി – ‘സുപ്പവാസാ, ഭന്തേ, കോലിയധീതാ സത്ത വസ്സാനി ഗബ്ഭം ധാരേതി. സത്താഹം മൂള്ഹഗബ്ഭാ സാ ദുക്ഖാഹി തിബ്ബാഹി ഖരാഹി കടുകാഹി വേദനാഹി ഫുട്ഠാ തീഹി വിതക്കേഹി അധിവാസേതി – സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വത സോ ഭഗവാ യോ ഇമസ്സ ഏവരൂപസ്സ ദുക്ഖസ്സ പഹാനായ ധമ്മം ദേസേതി; സുപ്പടിപന്നോ വത തസ്സ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ യോ ഇമസ്സ ഏവരൂപസ്സ ദുക്ഖസ്സ പഹാനായ പടിപന്നോ; സുസുഖം വത നിബ്ബാനം യത്ഥിദം ഏവരൂപം ദുക്ഖം ന സംവിജ്ജതീ’’’തി.

‘‘സുഖിനീ ഹോതു സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ; അരോഗാ അരോഗം പുത്തം വിജായതൂ’’തി. സഹ വചനാ ച പന ഭഗവതോ സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സുഖിനീ അരോഗാ അരോഗം പുത്തം വിജായി.

‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ സോ കോലിയപുത്തോ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ യേന സകം ഘരം തേന പച്ചായാസി. അദ്ദസാ ഖോ സോ കോലിയപുത്തോ സുപ്പവാസം കോലിയധീതരം സുഖിനിം അരോഗം അരോഗം പുത്തം വിജാതം. ദിസ്വാനസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അച്ഛരിയം വത, ഭോ, അബ്ഭുതം വത, ഭോ, തഥാഗതസ്സ മഹിദ്ധികതാ മഹാനുഭാവതാ, യത്ര ഹി നാമായം സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സഹ വചനാ ച പന [സഹ വചനാ പന (പീ.), സഹ വചനാ (?)] ഭഗവതോ സുഖിനീ അരോഗാ അരോഗം പുത്തം വിജായിസ്സതീ’’തി! അത്തമനോ പമുദിതോ പീതിസോമനസ്സജാതോ അഹോസി.

അഥ ഖോ സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സാമികം ആമന്തേസി – ‘‘ഏഹി ത്വം, അയ്യപുത്ത, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമ; ഉപസങ്കമിത്വാ മമ വചനേന ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദാഹി – ‘സുപ്പവാസാ, ഭന്തേ, കോലിയധീതാ ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദതീ’തി; ഏവഞ്ച വദേഹി – ‘സുപ്പവാസാ, ഭന്തേ, കോലിയധീതാ സത്ത വസ്സാനി ഗബ്ഭം ധാരേതി. സത്താഹം മൂള്ഹഗബ്ഭാ സാ ഏതരഹി സുഖിനീ അരോഗാ അരോഗം പുത്തം വിജാതാ. സാ സത്താഹം ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഭത്തേന നിമന്തേതി. അധിവാസേതു കിര, ഭന്തേ, ഭഗവാ സുപ്പവാസായ കോലിയധീതായ സത്ത ഭത്താനി സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേനാ’’’തി.

‘‘പരമ’’ന്തി ഖോ സോ കോലിയപുത്തോ സുപ്പവാസായ കോലിയധീതായ പടിസ്സുത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ കോലിയപുത്തോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘സുപ്പവാസാ, ഭന്തേ, കോലിയധീതാ ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദതി; ഏവഞ്ച വദേതി – ‘സുപ്പവാസാ, ഭന്തേ, കോലിയധീതാ സത്ത വസ്സാനി ഗബ്ഭം ധാരേതി. സത്താഹം മൂള്ഹഗബ്ഭാ സാ ഏതരഹി സുഖിനീ അരോഗാ അരോഗം പുത്തം വിജാതാ. സാ സത്താഹം ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഭത്തേന നിമന്തേതി. അധിവാസേതു കിര, ഭന്തേ, ഭഗവാ സുപ്പവാസായ കോലിയധീതായ സത്ത ഭത്താനി സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേനാ’’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരേന ഉപാസകേന ബുദ്ധപ്പമുഖോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ സ്വാതനായ ഭത്തേന നിമന്തിതോ ഹോതി. സോ ച ഉപാസകോ ആയസ്മതോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ [മഹാമോഗ്ഗലാനസ്സ (ക.)] ഉപട്ഠാകോ ഹോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം ആമന്തേസി – ‘‘ഏഹി ത്വം, മോഗ്ഗല്ലാന, യേന സോ ഉപാസകോ തേനുപസങ്കമ; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഉപാസകം ഏവം വദേഹി – ‘സുപ്പവാസാ, ആവുസോ, കോലിയധീതാ സത്ത വസ്സാനി ഗബ്ഭം ധാരേസി. സത്താഹം മൂള്ഹഗബ്ഭാ സാ ഏതരഹി സുഖിനീ അരോഗാ അരോഗം പുത്തം വിജാതാ. സാ സത്താഹം ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഭത്തേന നിമന്തേതി. കരോതു സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സത്ത ഭത്താനി, പച്ഛാ ത്വം കരിസ്സസീ’തി [കരിസ്സസീതി സഞ്ഞാപേഹി (ക.)]. തുയ്ഹേസോ ഉപട്ഠാകോ’’തി.

‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഭഗവതോ പടിസ്സുത്വാ യേന സോ ഉപാസകോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം ഉപാസകം ഏതദവോച – ‘‘സുപ്പവാസാ, ആവുസോ, കോലിയധീതാ സത്ത വസ്സാനി ഗബ്ഭം ധാരേതി. സത്താഹം മൂള്ഹഗബ്ഭാ സാ ഏതരഹി സുഖിനീ അരോഗാ അരോഗം പുത്തം വിജാതാ. സാ സത്താഹം ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം ഭത്തേന നിമന്തേതി. കരോതു സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സത്ത ഭത്താനി, പച്ഛാ ത്വം കരിസ്സസീ’’തി.

‘‘സചേ മേ, ഭന്തേ, അയ്യോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തിണ്ണം ധമ്മാനം പാടിഭോഗോ – ഭോഗാനഞ്ച ജീവിതസ്സ ച സദ്ധായ ച, കരോതു സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സത്ത ഭത്താനി, പച്ഛാഹം കരിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ദ്വിന്നം ഖോ തേ അഹം [ദ്വിന്നം ഖോ തേസം (പീ.), ദ്വിന്നം ഖോ നേസം (ക.)], ആവുസോ, ധമ്മാനം പാടിഭോഗോ – ഭോഗാനഞ്ച ജീവിതസ്സ ച. സദ്ധായ പന ത്വംയേവ പാടിഭോഗോ’’തി.

‘‘സചേ മേ, ഭന്തേ, അയ്യോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ദ്വിന്നം ധമ്മാനം പാടിഭോഗോ – ഭോഗാനഞ്ച ജീവിതസ്സ ച, കരോതു സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സത്ത ഭത്താനി, പച്ഛാഹം കരിസ്സാമീ’’തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തം ഉപാസകം സഞ്ഞാപേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സഞ്ഞത്തോ [സഞ്ഞാതോ (സ്യാ.)], ഭന്തേ, സോ ഉപാസകോ മയാ; കരോതു സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സത്ത ഭത്താനി, പച്ഛാ സോ കരിസ്സതീ’’തി.

അഥ ഖോ സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ സത്താഹം ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേസി സമ്പവാരേസി, തഞ്ച ദാരകം ഭഗവന്തം വന്ദാപേസി സബ്ബഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘം.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ തം ദാരകം ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി തേ, ദാരക, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയം, കച്ചി ന കിഞ്ചി ദുക്ഖ’’ന്തി? ‘‘കുതോ മേ, ഭന്തേ സാരിപുത്ത, ഖമനീയം, കുതോ യാപനീയം! സത്ത മേ വസ്സാനി ലോഹിതകുമ്ഭിയം വുത്താനീ’’തി.

അഥ ഖോ സുപ്പവാസാ കോലിയധീതാ – ‘‘പുത്തോ മേ ധമ്മസേനാപതിനാ സദ്ധിം മന്തേതീ’’തി അത്തമനാ പമുദിതാ പീതിസോമനസ്സജാതാ അഹോസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ (സുപ്പവാസം കോലീയധീതരം അത്തമനം പമുദിതം പീതിസോമനസ്സജാതം വിദിത്വാ [ദിസ്വാ (സീ.)]) [( ) നത്ഥി ഇങ്ഗലിസപോത്ഥകേ] സുപ്പവാസം കോലിയധീതരം ഏതദവോച – ‘‘ഇച്ഛേയ്യാസി ത്വം, സുപ്പവാസേ, അഞ്ഞമ്പി ഏവരൂപം പുത്ത’’ന്തി? ‘‘ഇച്ഛേയ്യാമഹം, ഭഗവാ, അഞ്ഞാനിപി ഏവരൂപാനി സത്ത പുത്താനീ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതമത്ഥം വിദിത്വാ തായം വേലായം ഇമം ഉദാനം ഉദാനേസി –

‘‘അസാതം സാതരൂപേന, പിയരൂപേന അപ്പിയം;

ദുക്ഖം സുഖസ്സ രൂപേന, പമത്തമതിവത്തതീ’’തി. അട്ഠമം;