൫. പഞ്ചകനിപാതോ

൧. രാജദത്തത്ഥേരഗാഥാ

൩൧൫. ‘‘ഭിക്ഖു സിവഥികം [സീവഥികം (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഗന്ത്വാ, അദ്ദസ ഇത്ഥിമുജ്ഝിതം;

അപവിദ്ധം സുസാനസ്മിം, ഖജ്ജന്തിം കിമിഹീ ഫുടം.

൩൧൬. ‘‘യഞ്ഹി ഏകേ ജിഗുച്ഛന്തി, മതം ദിസ്വാന പാപകം;

കാമരാഗോ പാതുരഹു, അന്ധോവ സവതീ [വസതീ (സീ.)] അഹും.

൩൧൭. ‘‘ഓരം ഓദനപാകമ്ഹാ, തമ്ഹാ ഠാനാ അപക്കമിം;

സതിമാ സമ്പജാനോഹം, ഏകമന്തം ഉപാവിസിം.

൩൧൮. ‘‘തതോ മേ മനസീകാരോ, യോനിസോ ഉദപജ്ജഥ;

ആദീനവോ പാതുരഹു, നിബ്ബിദാ സമതിട്ഠഥ.

൩൧൯. ‘‘തതോ ചിത്തം വിമുച്ചി മേ, പസ്സ ധമ്മസുധമ്മതം;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

… രാജദത്തോ ഥേരോ….

൨. സുഭൂതത്ഥേരഗാഥാ

൩൨൦. ‘‘അയോഗേ യുഞ്ജമത്താനം, പുരിസോ കിച്ചമിച്ഛകോ [കിച്ചമിച്ഛതോ (സീ.), കിച്ചമിച്ഛയം (കത്ഥചി)];

ചരം ചേ നാധിഗച്ഛേയ്യ, ‘തം മേ ദുബ്ഭഗലക്ഖണം’.

൩൨൧. ‘‘അബ്ബൂള്ഹം അഘഗതം വിജിതം, ഏകഞ്ചേ ഓസ്സജേയ്യ കലീവ സിയാ;

സബ്ബാനിപി ചേ ഓസ്സജേയ്യ അന്ധോവ സിയാ, സമവിസമസ്സ അദസ്സനതോ.

൩൨൨. ‘‘യഞ്ഹി കയിരാ തഞ്ഹി വദേ, യം ന കയിരാ ന തം വദേ;

അകരോന്തം ഭാസമാനം, പരിജാനന്തി പണ്ഡിതാ.

൩൨൩. [ധ. പ. ൫൧ ധമ്മപദേപി] ‘‘യഥാപി രുചിരം പുപ്ഫം, വണ്ണവന്തം അഗന്ധകം;

ഏവം സുഭാസിതാ വാചാ, അഫലാ ഹോതി അകുബ്ബതോ.

൩൨൪. [ധ. പ. ൫൨] ‘‘യഥാപി രുചിരം പുപ്ഫം, വണ്ണവന്തം സുഗന്ധകം [സഗന്ധകം (സീ. സ്യാ. പീ.)];

ഏവം സുഭാസിതാ വാചാ, സഫലാ ഹോതി കുബ്ബതോ’’തി [സകുബ്ബതോ (സീ. പീ.), സുകുബ്ബതോ (സ്യാ.)].

… സുഭൂതോ ഥേരോ….

൩. ഗിരിമാനന്ദത്ഥേരഗാഥാ

൩൨൫. ‘‘വസ്സതി ദേവോ യഥാ സുഗീതം, ഛന്നാ മേ കുടികാ സുഖാ നിവാതാ;

തസ്സം വിഹരാമി വൂപസന്തോ, അഥ ചേ പത്ഥയസീ പവസ്സ ദേവ.

൩൨൬. ‘‘വസ്സതി ദേവോ യഥാ സുഗീതം, ഛന്നാ മേ കുടികാ സുഖാ നിവാതാ;

തസ്സം വിഹരാമി സന്തചിത്തോ, അഥ ചേ പത്ഥയസീ പവസ്സ ദേവ.

൩൨൭. ‘‘വസ്സതി ദേവോ…പേ… തസ്സം വിഹരാമി വീതരാഗോ…പേ….

൩൨൮. ‘‘വസ്സതി ദേവോ…പേ… തസ്സം വിഹരാമി വീതദോസോ…പേ….

൩൨൯. ‘‘വസ്സതി ദേവോ…പേ… തസ്സം വിഹരാമി വീതമോഹോ;

അഥ ചേ പത്ഥയസീ പവസ്സ ദേവാ’’തി.

… ഗിരിമാനന്ദോ ഥേരോ….

൪. സുമനത്ഥേരഗാഥാ

൩൩൦. ‘‘യം പത്ഥയാനോ ധമ്മേസു, ഉപജ്ഝായോ അനുഗ്ഗഹി;

അമതം അഭികങ്ഖന്തം, കതം കത്തബ്ബകം മയാ.

൩൩൧. ‘‘അനുപ്പത്തോ സച്ഛികതോ, സയം ധമ്മോ അനീതിഹോ;

വിസുദ്ധിഞാണോ നിക്കങ്ഖോ, ബ്യാകരോമി തവന്തികേ.

൩൩൨. ‘‘പുബ്ബേനിവാസം ജാനാമി, ദിബ്ബചക്ഖു വിസോധിതം;

സദത്ഥോ മേ അനുപ്പത്തോ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൩൩൩. ‘‘അപ്പമത്തസ്സ മേ സിക്ഖാ, സുസ്സുതാ തവ സാസനേ;

സബ്ബേ മേ ആസവാ ഖീണാ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ.

൩൩൪. ‘‘അനുസാസി മം അരിയവതാ, അനുകമ്പി അനുഗ്ഗഹി;

അമോഘോ തുയ്ഹമോവാദോ, അന്തേവാസിമ്ഹി സിക്ഖിതോ’’തി.

… സുമനോ ഥേരോ….

൫. വഡ്ഢത്ഥേരഗാഥാ

൩൩൫. ‘‘സാധൂ ഹി കിര മേ മാതാ, പതോദം ഉപദംസയി;

യസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, അനുസിട്ഠോ ജനേത്തിയാ;

ആരദ്ധവീരിയോ പഹിതത്തോ, പത്തോ സമ്ബോധിമുത്തമം.

൩൩൬. ‘‘അരഹാ ദക്ഖിണേയ്യോമ്ഹി, തേവിജ്ജോ അമതദ്ദസോ;

ജേത്വാ നമുചിനോ സേനം, വിഹരാമി അനാസവോ.

൩൩൭. ‘‘അജ്ഝത്തഞ്ച ബഹിദ്ധാ ച, യേ മേ വിജ്ജിംസു ആസവാ;

സബ്ബേ അസേസാ ഉച്ഛിന്നാ, ന ച ഉപ്പജ്ജരേ പുന.

൩൩൮. ‘‘വിസാരദാ ഖോ ഭഗിനീ, ഏതമത്ഥം അഭാസയി;

‘അപിഹാ നൂന മയിപി, വനഥോ തേ ന വിജ്ജതി’.

൩൩൯. ‘‘പരിയന്തകതം ദുക്ഖം, അന്തിമോയം സമുസ്സയോ;

ജാതിമരണസംസാരോ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’തി.

… വഡ്ഢോ ഥേരോ….

൬. നദീകസ്സപത്ഥേരഗാഥാ

൩൪൦. ‘‘അത്ഥായ വത മേ ബുദ്ധോ, നദിം നേരഞ്ജരം അഗാ;

യസ്സാഹം ധമ്മം സുത്വാന, മിച്ഛാദിട്ഠിം വിവജ്ജയിം.

൩൪൧. ‘‘യജിം ഉച്ചാവചേ യഞ്ഞേ, അഗ്ഗിഹുത്തം ജുഹിം അഹം;

‘ഏസാ സുദ്ധീ’തി മഞ്ഞന്തോ, അന്ധഭൂതോ [അന്ധീഭൂതോ (ക.)] പുഥുജ്ജനോ.

൩൪൨. ‘‘ദിട്ഠിഗഹനപക്ഖന്ദോ [പക്ഖന്തോ (സീ.), പക്ഖന്നോ (സ്യാ. പീ.)], പരാമാസേന മോഹിതോ;

അസുദ്ധിം മഞ്ഞിസം സുദ്ധിം, അന്ധഭൂതോ അവിദ്ദസു.

൩൪൩. ‘‘മിച്ഛാദിട്ഠി പഹീനാ മേ, ഭവാ സബ്ബേ പദാലിതാ [വിദാലിതാ (ക.)];

ജുഹാമി ദക്ഖിണേയ്യഗ്ഗിം, നമസ്സാമി തഥാഗതം.

൩൪൪. ‘‘മോഹാ സബ്ബേ പഹീനാ മേ, ഭവതണ്ഹാ പദാലിതാ;

വിക്ഖീണോ ജാതിസംസാരോ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’തി.

… നദീകസ്സപോ ഥേരോ….

൭. ഗയാകസ്സപത്ഥേരഗാഥാ

൩൪൫. ‘‘പാതോ മജ്ഝന്ഹികം സായം, തിക്ഖത്തും ദിവസസ്സഹം;

ഓതരിം ഉദകം സോഹം, ഗയായ ഗയഫഗ്ഗുയാ.

൩൪൬. ‘‘‘യം മയാ പകതം പാപം, പുബ്ബേ അഞ്ഞാസു ജാതിസു;

തം ദാനീധ പവാഹേമി’, ഏവംദിട്ഠി പുരേ അഹും.

൩൪൭. ‘‘സുത്വാ സുഭാസിതം വാചം, ധമ്മത്ഥസഹിതം പദം;

തഥം യാഥാവകം അത്ഥം, യോനിസോ പച്ചവേക്ഖിസം;

൩൪൮. ‘‘നിന്ഹാതസബ്ബപാപോമ്ഹി, നിമ്മലോ പയതോ സുചി;

സുദ്ധോ സുദ്ധസ്സ ദായാദോ, പുത്തോ ബുദ്ധസ്സ ഓരസോ.

൩൪൯. ‘‘ഓഗയ്ഹട്ഠങ്ഗികം സോതം, സബ്ബപാപം പവാഹയിം;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അജ്ഝഗമിം, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

… ഗയാകസ്സപോ ഥേരോ….

൮. വക്കലിത്ഥേരഗാഥാ

൩൫൦. ‘‘വാതരോഗാഭിനീതോ ത്വം, വിഹരം കാനനേ വനേ;

പവിട്ഠഗോചരേ ലൂഖേ, കഥം ഭിക്ഖു കരിസ്സസി.

൩൫൧. ‘‘പീതിസുഖേന വിപുലേന, ഫരമാനോ സമുസ്സയം;

ലൂഖമ്പി അഭിസമ്ഭോന്തോ, വിഹരിസ്സാമി കാനനേ.

൩൫൨. ‘‘ഭാവേന്തോ സതിപട്ഠാനേ, ഇന്ദ്രിയാനി ബലാനി ച;

ബോജ്ഝങ്ഗാനി ച ഭാവേന്തോ, വിഹരിസ്സാമി കാനനേ.

൩൫൩. ‘‘ആരദ്ധവീരിയേ പഹിതത്തേ, നിച്ചം ദള്ഹപരക്കമേ [ആരദ്ധവീരിയോ പഹിതത്തോ, നിച്ചം ദള്ഹപരക്കമോ (സീ.)];

സമഗ്ഗേ സഹിതേ ദിസ്വാ, വിഹരിസ്സാമി കാനനേ.

൩൫൪. ‘‘അനുസ്സരന്തോ സമ്ബുദ്ധം, അഗ്ഗം ദന്തം സമാഹിതം;

അതന്ദിതോ രത്തിന്ദിവം, വിഹരിസ്സാമി കാനനേ’’തി.

… വക്കലിത്ഥേരോ….

൯. വിജിതസേനത്ഥേരഗാഥാ

൩൫൫. ‘‘ഓലഗ്ഗേസ്സാമി തേ ചിത്ത, ആണിദ്വാരേവ ഹത്ഥിനം;

ന തം പാപേ നിയോജേസ്സം, കാമജാല [കാമജാലം (സ്യാ.)] സരീരജ [സരീരജം (സ്യാ. ക.)].

൩൫൬. ‘‘ത്വം ഓലഗ്ഗോ ന ഗച്ഛസി [ന ഗഞ്ഛിസി (പീ)], ദ്വാരവിവരം ഗജോവ അലഭന്തോ;

ന ച ചിത്തകലി പുനപ്പുനം, പസക്ക [പസഹം (സീ. സ്യാ. പീ.)] പാപരതോ ചരിസ്സസി.

൩൫൭. ‘‘യഥാ കുഞ്ജരം അദന്തം, നവഗ്ഗഹമങ്കുസഗ്ഗഹോ;

ബലവാ ആവത്തേതി അകാമം, ഏവം ആവത്തയിസ്സം തം.

൩൫൮. ‘‘യഥാ വരഹയദമകുസലോ, സാരഥി പവരോ ദമേതി ആജഞ്ഞം;

ഏവം ദമയിസ്സം തം, പതിട്ഠിതോ പഞ്ചസു ബലേസു.

൩൫൯. ‘‘സതിയാ തം നിബന്ധിസ്സം, പയുത്തോ തേ ദമേസ്സാമി [പയതത്തോ വോദപേസ്സാമി (സീ.)];

വീരിയധുരനിഗ്ഗഹിതോ, ന യിതോ ദൂരം ഗമിസ്സസേ ചിത്താ’’തി.

… വിജിതസേനോ ഥേരോ….

൧൦. യസദത്തത്ഥേരഗാഥാ

൩൬൦. ‘‘ഉപാരമ്ഭചിത്തോ ദുമ്മേധോ, സുണാതി ജിനസാസനം;

ആരകാ ഹോതി സദ്ധമ്മാ, നഭസോ പഥവീ യഥാ.

൩൬൧. ‘‘ഉപാരമ്ഭചിത്തോ ദുമ്മേധോ, സുണാതി ജിനസാസനം;

പരിഹായതി സദ്ധമ്മാ, കാളപക്ഖേവ ചന്ദിമാ.

൩൬൨. ‘‘ഉപാരമ്ഭചിത്തോ ദുമ്മേധോ, സുണാതി ജിനസാസനം;

പരിസുസ്സതി സദ്ധമ്മേ, മച്ഛോ അപ്പോദകേ യഥാ.

൩൬൩. ‘‘ഉപാരമ്ഭചിത്തോ ദുമ്മേധോ, സുണാതി ജിനസാസനം;

ന വിരൂഹതി സദ്ധമ്മേ, ഖേത്തേ ബീജംവ പൂതികം.

൩൬൪. ‘‘യോ ച തുട്ഠേന ചിത്തേന, സുണാതി ജിനസാസനം;

ഖേപേത്വാ ആസവേ സബ്ബേ, സച്ഛികത്വാ അകുപ്പതം;

പപ്പുയ്യ പരമം സന്തിം, പരിനിബ്ബാതിനാസവോ’’തി.

… യസദത്തോ ഥേരോ….

൧൧. സോണകുടികണ്ണത്ഥേരഗാഥാ

൩൬൫. ‘‘ഉപസമ്പദാ ച മേ ലദ്ധാ, വിമുത്തോ ചമ്ഹി അനാസവോ;

സോ ച മേ ഭഗവാ ദിട്ഠോ, വിഹാരേ ച സഹാവസിം.

൩൬൬. ‘‘ബഹുദേവ രത്തിം ഭഗവാ, അബ്ഭോകാസേതിനാമയി;

വിഹാരകുസലോ സത്ഥാ, വിഹാരം പാവിസീ തദാ.

൩൬൭. ‘‘സന്ഥരിത്വാന സങ്ഘാടിം, സേയ്യം കപ്പേസി ഗോതമോ;

സീഹോ സേലഗുഹായംവ, പഹീനഭയഭേരവോ.

൩൬൮. ‘‘തതോ കല്യാണവാക്കരണോ, സമ്മാസമ്ബുദ്ധസാവകോ;

സോണോ അഭാസി സദ്ധമ്മം, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ സമ്മുഖാ.

൩൬൯. ‘‘പഞ്ചക്ഖന്ധേ പരിഞ്ഞായ, ഭാവയിത്വാന അഞ്ജസം;

പപ്പുയ്യ പരമം സന്തിം, പരിനിബ്ബിസ്സത്യനാസവോ’’തി.

… സോണോ കുടികണ്ണഥേരോ….

൧൨. കോസിയത്ഥേരഗാഥാ

൩൭൦. ‘‘യോ വേ ഗരൂനം വചനഞ്ഞു ധീരോ, വസേ ച തമ്ഹി ജനയേഥ പേമം;

സോ ഭത്തിമാ നാമ ച ഹോതി പണ്ഡിതോ, ഞത്വാ ച ധമ്മേസു വിസേസി അസ്സ.

൩൭൧. ‘‘യം ആപദാ ഉപ്പതിതാ ഉളാരാ, നക്ഖമ്ഭയന്തേ പടിസങ്ഖയന്തം;

സോ ഥാമവാ നാമ ച ഹോതി പണ്ഡിതോ, ഞത്വാ ച ധമ്മേസു വിസേസി അസ്സ.

൩൭൨. ‘‘യോ വേ സമുദ്ദോവ ഠിതോ അനേജോ, ഗമ്ഭീരപഞ്ഞോ നിപുണത്ഥദസ്സീ;

അസംഹാരിയോ നാമ ച ഹോതി പണ്ഡിതോ, ഞത്വാ ച ധമ്മേസു വിസേസി അസ്സ.

൩൭൩. ‘‘ബഹുസ്സുതോ ധമ്മധരോ ച ഹോതി, ധമ്മസ്സ ഹോതി അനുധമ്മചാരീ;

സോ താദിസോ നാമ ച ഹോതി പണ്ഡിതോ, ഞത്വാ ച ധമ്മേസു വിസേസി അസ്സ.

൩൭൪. ‘‘അത്ഥഞ്ച യോ ജാനാതി ഭാസിതസ്സ, അത്ഥഞ്ച ഞത്വാന തഥാ കരോതി;

അത്ഥന്തരോ നാമ സ ഹോതി പണ്ഡിതോ, ഞത്വാ ച ധമ്മേസു വിസേസി അസ്സാ’’തി.

… കോസിയോ ഥേരോ….

പഞ്ചകനിപാതോ നിട്ഠിതോ.