൧. വങ്ഗീസത്ഥേരഗാഥാ

൧൨൧൮. ‘‘നിക്ഖന്തം വത മം സന്തം, അഗാരസ്മാനഗാരിയം;

വിതക്കാ ഉപധാവന്തി, പഗബ്ഭാ കണ്ഹതോ ഇമേ.

൧൨൧൯. ‘‘ഉഗ്ഗപുത്താ മഹിസ്സാസാ, സിക്ഖിതാ ദള്ഹധമ്മിനോ [ദള്ഹധന്വിനോ (സീ. അട്ഠ.)];

സമന്താ പരികിരേയ്യും, സഹസ്സം അപലായിനം.

൧൨൨൦. ‘‘സചേപി ഏത്തകാ [ഏതതോ (സം. നി. ൧.൨൦൯)] ഭിയ്യോ, ആഗമിസ്സന്തി ഇത്ഥിയോ;

നേവ മം ബ്യാധയിസ്സന്തി [ബ്യാഥയിസ്സന്തി (?)], ധമ്മേ സമ്ഹി [ധമ്മേസ്വമ്ഹി (സ്യാ. ക.)] പതിട്ഠിതോ.

൧൨൨൧. ‘‘സക്ഖീ ഹി മേ സുതം ഏതം, ബുദ്ധസ്സാദിച്ചബന്ധുനോ;

നിബ്ബാനഗമനം മഗ്ഗം, തത്ഥ മേ നിരതോ മനോ.

൧൨൨൨. ‘‘ഏവം ചേ മം വിഹരന്തം, പാപിമ ഉപഗച്ഛസി;

തഥാ മച്ചു കരിസ്സാമി, ന മേ മഗ്ഗമ്പി ദക്ഖസി.

൧൨൨൩. ‘‘അരതിഞ്ച [അരതിം (ബഹൂസു)] രതിഞ്ച പഹായ, സബ്ബസോ ഗേഹസിതഞ്ച വിതക്കം;

വനഥം ന കരേയ്യ കുഹിഞ്ചി, നിബ്ബനഥോ അവനഥോ സ [നിബ്ബനഥോ അരതോ സ ഹി (സം. നി. ൧.൨൧൦)] ഭിക്ഖു.

൧൨൨൪. ‘‘യമിധ പഥവിഞ്ച വേഹാസം, രൂപഗതം ജഗതോഗധം കിഞ്ചി;

പരിജീയതി സബ്ബമനിച്ചം, ഏവം സമേച്ച ചരന്തി മുതത്താ.

൧൨൨൫. ‘‘ഉപധീസു ജനാ ഗധിതാസേ, ദിട്ഠസുതേ [ദിട്ഠേ സുതേ (സീ.)] പടിഘേ ച മുതേ ച;

ഏത്ഥ വിനോദയ ഛന്ദമനേജോ, യോ ഹേത്ഥ ന ലിമ്പതി മുനി തമാഹു [തം മുനിമാഹു (സം. നി. ൧.൨൧൦)].

൧൨൨൬. ‘‘അഥ സട്ഠിസിതാ സവിതക്കാ, പുഥുജ്ജനതായ [പുഥൂ ജനതായ (സം. നി. ൧.൨൧൦)] അധമ്മാ നിവിട്ഠാ;

ന ച വഗ്ഗഗതസ്സ കുഹിഞ്ചി, നോ പന ദുട്ഠുല്ലഗാഹീ [ദുട്ഠുല്ലഭാണീ (സം. നി. ൧.൨൧൦)] സ ഭിക്ഖു.

൧൨൨൭. ‘‘ദബ്ബോ ചിരരത്തസമാഹിതോ, അകുഹകോ നിപകോ അപിഹാലു;

സന്തം പദം അജ്ഝഗമാ മുനി, പടിച്ച പരിനിബ്ബുതോ കങ്ഖതി കാലം.

൧൨൨൮. ‘‘മാനം പജഹസ്സു ഗോതമ, മാനപഥഞ്ച ജഹസ്സു അസേസം;

മാനപഥമ്ഹി സ മുച്ഛിതോ, വിപ്പടിസാരീഹുവാ ചിരരത്തം.

൧൨൨൯. ‘‘മക്ഖേന മക്ഖിതാ പജാ, മാനഹതാ നിരയം പപതന്തി;

സോചന്തി ജനാ ചിരരത്തം, മാനഹതാ നിരയം ഉപപന്നാ.

൧൨൩൦. ‘‘ന ഹി സോചതി ഭിക്ഖു കദാചി, മഗ്ഗജിനോ സമ്മാ പടിപന്നോ;

കിത്തിഞ്ച സുഖഞ്ചാനുഭോതി, ധമ്മദസോതി തമാഹു തഥത്തം.

൧൨൩൧. ‘‘തസ്മാ അഖിലോ ഇധ [അഖിലോ (സീ.), അഖിലോധ (സം. നി. ൧.൨൧൧)] പധാനവാ, നീവരണാനി പഹായ വിസുദ്ധോ;

മാനഞ്ച പഹായ അസേസം, വിജ്ജായന്തകരോ സമിതാവീ.

൧൨൩൨. ‘‘കാമരാഗേന ഡയ്ഹാമി, ചിത്തം മേ പരിഡയ്ഹതി;

സാധു നിബ്ബാപനം ബ്രൂഹി, അനുകമ്പായ ഗോതമ.

൧൨൩൩. ‘‘സഞ്ഞായ വിപരിയേസാ, ചിത്തം തേ പരിഡയ്ഹതി;

നിമിത്തം പരിവജ്ജേഹി, സുഭം രാഗൂപസംഹിതം ( ) [(സങ്ഖാരേ പരതോ പസ്സ, ദുക്ഖതോ മാ ച അത്തതോ; നിബ്ബാപേഹി മഹാരാഗം, മാ ദയ്ഹിത്ഥോ പുനപ്പുനം;) (സീ. സം. നി. ൧.൨൧൨) ഉദ്ദാനഗാഥായം ഏകസത്തതീതിസങ്ഖ്യാ ച, ഥേരഗാഥാട്ഠകഥാ ച പസ്സിതബ്ബാ].

൧൨൩൪. ‘‘അസുഭായ ചിത്തം ഭാവേഹി, ഏകഗ്ഗം സുസമാഹിതം;

സതി കായഗതാ ത്യത്ഥു, നിബ്ബിദാബഹുലോ ഭവ.

൧൨൩൫. ‘‘അനിമിത്തഞ്ച ഭാവേഹി, മാനാനുസയമുജ്ജഹ;

തതോ മാനാഭിസമയാ, ഉപസന്തോ ചരിസ്സസി.

൧൨൩൬. ‘‘തമേവ വാചം ഭാസേയ്യ, യായത്താനം ന താപയേ;

പരേ ച ന വിഹിംസേയ്യ, സാ വേ വാചാ സുഭാസിതാ.

൧൨൩൭. ‘‘പിയവാചമേവ ഭാസേയ്യ, യാ വാചാ പടിനന്ദിതാ;

യം അനാദായ പാപാനി, പരേസം ഭാസതേ പിയം.

൧൨൩൮. ‘‘സച്ചം വേ അമതാ വാചാ, ഏസ ധമ്മോ സനന്തനോ;

സച്ചേ അത്ഥേ ച ധമ്മേ ച, ആഹു സന്തോ പതിട്ഠിതാ.

൧൨൩൯. ‘‘യം ബുദ്ധോ ഭാസതി വാചം, ഖേമം നിബ്ബാനപത്തിയാ;

ദുക്ഖസ്സന്തകിരിയായ, സാ വേ വാചാനമുത്തമാ.

൧൨൪൦. ‘‘ഗമ്ഭീരപഞ്ഞോ മേധാവീ, മഗ്ഗാമഗ്ഗസ്സ കോവിദോ;

സാരിപുത്തോ മഹാപഞ്ഞോ, ധമ്മം ദേസേതി ഭിക്ഖുനം.

൧൨൪൧. ‘‘സങ്ഖിത്തേനപി ദേസേതി, വിത്ഥാരേനപി ഭാസതി;

സാലികായിവ നിഗ്ഘോസോ, പടിഭാനം ഉദിയ്യതി [ഉദീരയി (സീ.), ഉദീയ്യതി (സ്യാ.), ഉദയ്യതി (?) ഉട്ഠഹതീതി തംസംവണ്ണനാ].

൧൨൪൨. ‘‘തസ്സ തം ദേസയന്തസ്സ, സുണന്തി മധുരം ഗിരം;

സരേന രജനീയേന, സവനീയേന വഗ്ഗുനാ;

ഉദഗ്ഗചിത്താ മുദിതാ, സോതം ഓധേന്തി ഭിക്ഖവോ.

൧൨൪൩. ‘‘അജ്ജ പന്നരസേ വിസുദ്ധിയാ, ഭിക്ഖൂ പഞ്ചസതാ സമാഗതാ;

സംയോജനബന്ധനച്ഛിദാ, അനീഘാ ഖീണപുനബ്ഭവാ ഇസീ.

൧൨൪൪. ‘‘ചക്കവത്തീ യഥാ രാജാ, അമച്ചപരിവാരിതോ;

സമന്താ അനുപരിയേതി, സാഗരന്തം മഹിം ഇമം.

൧൨൪൫. ‘‘ഏവം വിജിതസങ്ഗാമം, സത്ഥവാഹം അനുത്തരം;

സാവകാ പയിരുപാസന്തി, തേവിജ്ജാ മച്ചുഹായിനോ.

൧൨൪൬. ‘‘സബ്ബേ ഭഗവതോ പുത്താ, പലാപേത്ഥ ന വിജ്ജതി;

തണ്ഹാസല്ലസ്സ ഹന്താരം, വന്ദേ ആദിച്ചബന്ധുനം.

൧൨൪൭. ‘‘പരോസഹസ്സം ഭിക്ഖൂനം, സുഗതം പയിരുപാസതി;

ദേസേന്തം വിരജം ധമ്മം, നിബ്ബാനം അകുതോഭയം.

൧൨൪൮. ‘‘സുണന്തി ധമ്മം വിമലം, സമ്മാസമ്ബുദ്ധദേസിതം;

സോഭതി വത സമ്ബുദ്ധോ, ഭിക്ഖുസങ്ഘപുരക്ഖതോ.

൧൨൪൯. ‘‘‘നാഗനാമോ’സി ഭഗവാ, ഇസീനം ഇസിസത്തമോ;

മഹാമേഘോവ ഹുത്വാന, സാവകേ അഭിവസ്സസി.

൧൨൫൦. ‘‘ദിവാ വിഹാരാ നിക്ഖമ്മ, സത്ഥുദസ്സനകമ്യതാ;

സാവകോ തേ മഹാവീര, പാദേ വന്ദതി വങ്ഗിസോ.

൧൨൫൧. ‘‘ഉമ്മഗ്ഗപഥം മാരസ്സ, അഭിഭുയ്യ ചരതി പഭിജ്ജ ഖീലാനി;

തം പസ്സഥ ബന്ധപമുഞ്ചകരം, അസിതംവ ഭാഗസോ പവിഭജ്ജ.

൧൨൫൨. ‘‘ഓഘസ്സ ഹി നിതരണത്ഥം, അനേകവിഹിതം മഗ്ഗം അക്ഖാസി;

തസ്മിഞ്ച അമതേ അക്ഖാതേ, ധമ്മദസാ ഠിതാ അസംഹീരാ.

൧൨൫൩. ‘‘പജ്ജോതകരോ അതിവിജ്ഝ [അതിവിജ്ഝ ധമ്മം (സീ.)], സബ്ബഠിതീനം അതിക്കമമദ്ദസ [അതിക്കമമദ്ദ (സീ. ക.)];

ഞത്വാ ച സച്ഛികത്വാ ച, അഗ്ഗം സോ ദേസയി ദസദ്ധാനം.

൧൨൫൪. ‘‘ഏവം സുദേസിതേ ധമ്മേ, കോ പമാദോ വിജാനതം ധമ്മം;

തസ്മാ ഹി തസ്സ ഭഗവതോ സാസനേ, അപ്പമത്തോ സദാ നമസ്സമനുസിക്ഖേ.

൧൨൫൫. ‘‘ബുദ്ധാനുബുദ്ധോ യോ ഥേരോ, കോണ്ഡഞ്ഞോ തിബ്ബനിക്കമോ;

ലാഭീ സുഖവിഹാരാനം, വിവേകാനം അഭിണ്ഹസോ.

൧൨൫൬. ‘‘യം സാവകേന പത്തബ്ബം, സത്ഥു സാസനകാരിനാ;

സബ്ബസ്സ തം അനുപ്പത്തം, അപ്പമത്തസ്സ സിക്ഖതോ.

൧൨൫൭. ‘‘മഹാനുഭാവോ തേവിജ്ജോ, ചേതോപരിയകോവിദോ;

കോണ്ഡഞ്ഞോ ബുദ്ധദായാദോ, പാദേ വന്ദതി സത്ഥുനോ.

൧൨൫൮. ‘‘നഗസ്സ പസ്സേ ആസീനം, മുനിം ദുക്ഖസ്സ പാരഗും;

സാവകാ പയിരുപാസന്തി, തേവിജ്ജാ മച്ചുഹായിനോ.

൧൨൫൯. ‘‘ചേതസാ [തേ ചേതസാ (സം. നി. ൧.൨൧൮)] അനുപരിയേതി, മോഗ്ഗല്ലാനോ മഹിദ്ധികോ;

ചിത്തം നേസം സമന്വേസം [സമന്നേസം (സം. നി. ൧.൨൧൮)], വിപ്പമുത്തം നിരൂപധിം.

൧൨൬൦. ‘‘ഏവം സബ്ബങ്ഗസമ്പന്നം, മുനിം ദുക്ഖസ്സ പാരഗും;

അനേകാകാരസമ്പന്നം, പയിരുപാസന്തി ഗോതമം.

൧൨൬൧. ‘‘ചന്ദോ യഥാ വിഗതവലാഹകേ നഭേ, വിരോചതി വീതമലോവ ഭാണുമാ;

ഏവമ്പി അങ്ഗീരസ ത്വം മഹാമുനി, അതിരോചസി യസസാ സബ്ബലോകം.

൧൨൬൨. ‘‘കാവേയ്യമത്താ വിചരിമ്ഹ പുബ്ബേ, ഗാമാ ഗാമം പുരാ പുരം;

അഥദ്ദസാമ സമ്ബുദ്ധം, സബ്ബധമ്മാന പാരഗും.

൧൨൬൩. ‘‘സോ മേ ധമ്മമദേസേസി, മുനി ദുക്ഖസ്സ പാരഗൂ;

ധമ്മം സുത്വാ പസീദിമ്ഹ, സദ്ധാ [അദ്ധാ (സീ. അട്ഠ.)] നോ ഉദപജ്ജഥ.

൧൨൬൪. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, ഖന്ധേ ആയതനാനി ച;

ധാതുയോ ച വിദിത്വാന, പബ്ബജിം അനഗാരിയം.

൧൨൬൫. ‘‘ബഹൂനം വത അത്ഥായ, ഉപ്പജ്ജന്തി തഥാഗതാ;

ഇത്ഥീനം പുരിസാനഞ്ച, യേ തേ സാസനകാരകാ.

൧൨൬൬. ‘‘തേസം ഖോ വത അത്ഥായ, ബോധിമജ്ഝഗമാ മുനി;

ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീനഞ്ച, യേ നിരാമഗതദ്ദസാ.

൧൨൬൭. ‘‘സുദേസിതാ ചക്ഖുമതാ, ബുദ്ധേനാദിച്ചബന്ധുനാ;

ചത്താരി അരിയസച്ചാനി, അനുകമ്പായ പാണിനം.

൧൨൬൮. ‘‘ദുക്ഖം ദുക്ഖസമുപ്പാദം, ദുക്ഖസ്സ ച അതിക്കമം;

അരിയം ചട്ഠങ്ഗികം മഗ്ഗം, ദുക്ഖൂപസമഗാമിനം.

൧൨൬൯. ‘‘ഏവമേതേ തഥാ വുത്താ, ദിട്ഠാ മേ തേ യഥാ തഥാ;

സദത്ഥോ മേ അനുപ്പത്തോ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൨൭൦. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി, മമ ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ;

സുവിഭത്തേസു [സവിഭത്തേസു (സീ. ക.)] ധമ്മേസു, യം സേട്ഠം തദുപാഗമിം.

൧൨൭൧. ‘‘അഭിഞ്ഞാപാരമിപ്പത്തോ, സോതധാതു വിസോധിതാ;

തേവിജ്ജോ ഇദ്ധിപത്തോമ്ഹി, ചേതോപരിയകോവിദോ.

൧൨൭൨. ‘‘പുച്ഛാമി സത്ഥാരമനോമപഞ്ഞം, ദിട്ഠേവ ധമ്മേ യോ വിചികിച്ഛാനം ഛേത്താ;

അഗ്ഗാളവേ കാലമകാസി ഭിക്ഖു, ഞാതോ യസസ്സീ അഭിനിബ്ബുതത്തോ.

൧൨൭൩. ‘‘നിഗ്രോധകപ്പോ ഇതി തസ്സ നാമം, തയാ കതം ഭഗവാ ബ്രാഹ്മണസ്സ;

സോ തം നമസ്സം അചരി മുത്യപേഖോ, ആരദ്ധവീരിയോ ദള്ഹധമ്മദസ്സീ.

൧൨൭൪. ‘‘തം സാവകം സക്ക മയമ്പി സബ്ബേ, അഞ്ഞാതുമിച്ഛാമ സമന്തചക്ഖു;

സമവട്ഠിതാ നോ സവനായ സോതാ [ഹേതും (സീ. സ്യാ.) സുത്തനിപാതട്ഠകഥാ പസ്സിതബ്ബാ], തുവം നോ സത്ഥാ ത്വമനുത്തരോസി’’.

൧൨൭൫. ഛിന്ദ നോ വിചികിച്ഛം ബ്രൂഹി മേതം, പരിനിബ്ബുതം വേദയ ഭൂരിപഞ്ഞ;

മജ്ഝേവ നോ ഭാസ സമന്തചക്ഖു, സക്കോവ ദേവാന സഹസ്സനേത്തോ.

൧൨൭൬. ‘‘യേ കേചി ഗന്ഥാ ഇധ മോഹമഗ്ഗാ, അഞ്ഞാണപക്ഖാ വിചികിച്ഛഠാനാ;

തഥാഗതം പത്വാ ന തേ ഭവന്തി, ചക്ഖുഞ്ഹി ഏതം പരമം നരാനം.

൧൨൭൭. ‘‘നോ ചേ ഹി ജാതു പുരിസോ കിലേസേ, വാതോ യഥാ അബ്ഭഘനം വിഹാനേ;

തമോവസ്സ നിവുതോ സബ്ബലോകോ, ജോതിമന്തോപി ന പഭാസേയ്യും [ന ജോതിമന്തോപി നരാ തപേയ്യും (സു. നി. ൩൫൦)].

൧൨൭൮. ‘‘ധീരാ ച പജ്ജോതകരാ ഭവന്തി, തം തം അഹം വീര തഥേവ മഞ്ഞേ;

വിപസ്സിനം ജാനമുപാഗമിമ്ഹ, പരിസാസു നോ ആവികരോഹി കപ്പം.

൧൨൭൯. ‘‘ഖിപ്പം ഗിരം ഏരയ വഗ്ഗു വഗ്ഗും, ഹംസോവ പഗ്ഗയ്ഹ സണികം നികൂജ;

ബിന്ദുസ്സരേന സുവികപ്പിതേന, സബ്ബേവ തേ ഉജ്ജുഗതാ സുണോമ.

൧൨൮൦. ‘‘പഹീനജാതിമരണം അസേസം, നിഗ്ഗയ്ഹ ധോനം വദേസ്സാമി [പടിവേദിയാമി (സീ. ക.)] ധമ്മം;

ന കാമകാരോ ഹി [ഹോതി (സീ. ക.)] പുഥുജ്ജനാനം, സങ്ഖേയ്യകാരോ ച [വ (ബഹൂസു)] തഥാഗതാനം.

൧൨൮൧. ‘‘സമ്പന്നവേയ്യാകരണം തവേദം, സമുജ്ജുപഞ്ഞസ്സ സമുഗ്ഗഹീതം;

അയമഞ്ജലി പച്ഛിമോ സുപ്പണാമിതോ, മാ മോഹയീ ജാനമനോമപഞ്ഞ.

൧൨൮൨. ‘‘പരോപരം അരിയധമ്മം വിദിത്വാ, മാ മോഹയീ ജാനമനോമവീരിയ;

വാരിം യഥാ ഘമ്മനി ഘമ്മതത്തോ, വാചാഭികങ്ഖാമി സുതം പവസ്സ.

൧൨൮൩. ‘‘യദത്ഥികം ബ്രഹ്മചരിയം അചരീ, കപ്പായനോ കച്ചിസ്സതം അമോഘം;

നിബ്ബായി സോ ആദു സഉപാദിസേസോ [അനുപാദിസേസാ (സീ.), അനുപാദിസേസോ (ക.)], യഥാ വിമുത്തോ അഹു തം സുണോമ.

൧൨൮൪. ‘‘‘അച്ഛേച്ഛി തണ്ഹം ഇധ നാമരൂപേ,

(ഇതി ഭഗവാ) കണ്ഹസ്സ സോതം ദീഘരത്താനുസയിതം;

അതാരി ജാതിം മരണം അസേസം’, ഇച്ചബ്രവി ഭഗവാ പഞ്ചസേട്ഠോ.

൧൨൮൫. ‘‘ഏസ സുത്വാ പസീദാമി, വചോ തേ ഇസിസത്തമ;

അമോഘം കിര മേ പുട്ഠം, ന മം വഞ്ചേസി ബ്രാഹ്മണോ.

൧൨൮൬. ‘‘യഥാ വാദീ തഥാ കാരീ, അഹു ബുദ്ധസ്സ സാവകോ;

അച്ഛേച്ഛി മച്ചുനോ ജാലം, തതം മായാവിനോ ദള്ഹം.

൧൨൮൭. ‘‘അദ്ദസ ഭഗവാ ആദിം, ഉപാദാനസ്സ കപ്പിയോ;

അച്ചഗാ വത കപ്പാനോ, മച്ചുധേയ്യം സുദുത്തരം.

൧൨൮൮. ‘‘തം ദേവദേവം വന്ദാമി, പുത്തം തേ ദ്വിപദുത്തമ;

അനുജാതം മഹാവീരം, നാഗം നാഗസ്സ ഓരസ’’ന്തി.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ വങ്ഗീസോ ഥേരോ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

മഹാനിപാതോ നിട്ഠിതോ.