നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

ഖുദ്ദകനികായേ

ഥേരീഗാഥാപാളി

൧. ഏകകനിപാതോ

൧. അഞ്ഞതരാഥേരീഗാഥാ

൧. ‘‘സുഖം സുപാഹി ഥേരികേ, കത്വാ ചോളേന പാരുതാ;

ഉപസന്തോ ഹി തേ രാഗോ, സുക്ഖഡാകം വ കുമ്ഭിയ’’ന്തി.

ഇത്ഥം സുദം അഞ്ഞതരാ ഥേരീ അപഞ്ഞാതാ ഭിക്ഖുനീ ഗാഥം അഭാസിത്ഥാതി.

൨. മുത്താഥേരീഗാഥാ

൨. ‘‘മുത്തേ മുച്ചസ്സു യോഗേഹി, ചന്ദോ രാഹുഗ്ഗഹാ ഇവ;

വിപ്പമുത്തേന ചിത്തേന, അനണാ ഭുഞ്ജ പിണ്ഡക’’ന്തി.

ഇത്ഥം സുദം ഭഗവാ മുത്തം സിക്ഖമാനം ഇമായ ഗാഥായ അഭിണ്ഹം ഓവദതീതി.

൩. പുണ്ണാഥേരീഗാഥാ

൩. ‘‘പുണ്ണേ പൂരസ്സു ധമ്മേഹി, ചന്ദോ പന്നരസേരിവ;

പരിപുണ്ണായ പഞ്ഞായ, തമോഖന്ധം [തമോക്ഖന്ധം (സീ. സ്യാ.)] പദാലയാ’’തി.

ഇത്ഥം സുദം പുണ്ണാ ഥേരീ ഗാഥം അഭാസിത്ഥാതി.

൪. തിസ്സാഥേരീഗാഥാ

൪. ‘‘തിസ്സേ സിക്ഖസ്സു സിക്ഖായ, മാ തം യോഗാ ഉപച്ചഗും;

സബ്ബയോഗവിസംയുത്താ, ചര ലോകേ അനാസവാ’’തി.

… തിസ്സാ ഥേരീ….

൫. അഞ്ഞതരാതിസ്സാഥേരീഗാഥാ

൫. ‘‘തിസ്സേ യുഞ്ജസ്സു ധമ്മേഹി, ഖണോ തം മാ ഉപച്ചഗാ;

ഖണാതീതാ ഹി സോചന്തി, നിരയമ്ഹി സമപ്പിതാ’’തി.

… അഞ്ഞതരാ തിസ്സാ ഥേരീ….

൬. ധീരാഥേരീഗാഥാ

൬. ‘‘ധീരേ നിരോധം ഫുസേഹി [ഫുസ്സേഹി (സീ.)], സഞ്ഞാവൂപസമം സുഖം;

ആരാധയാഹി നിബ്ബാനം, യോഗക്ഖേമമനുത്തര’’ന്തി [യോഗക്ഖേമം അനുത്തരന്തി (സീ. സ്യാ.)].

… ധീരാ ഥേരീ….

൭. വീരാഥേരീഗാഥാ

൭. ‘‘വീരാ വീരേഹി [ധീരാ ധീരേഹി (ക.)] ധമ്മേഹി, ഭിക്ഖുനീ ഭാവിതിന്ദ്രിയാ;

ധാരേഹി അന്തിമം ദേഹം, ജേത്വാ മാരം സവാഹിനി’’ന്തി [സവാഹനന്തി (ക.)].

… വീരാ ഥേരീ….

൮. മിത്താഥേരീഗാഥാ

൮. ‘‘സദ്ധായ പബ്ബജിത്വാന, മിത്തേ മിത്തരതാ ഭവ;

ഭാവേഹി കുസലേ ധമ്മേ, യോഗക്ഖേമസ്സ പത്തിയാ’’തി.

… മിത്താ ഥേരീ….

൯. ഭദ്രാഥേരീഗാഥാ

൯. ‘‘സദ്ധായ പബ്ബജിത്വാന, ഭദ്രേ ഭദ്രരതാ ഭവ;

ഭാവേഹി കുസലേ ധമ്മേ, യോഗക്ഖേമമനുത്തര’’ന്തി.

… ഭദ്രാ ഥേരീ….

൧൦. ഉപസമാഥേരീഗാഥാ

൧൦. ‘‘ഉപസമേ തരേ ഓഘം, മച്ചുധേയ്യം സുദുത്തരം;

ധാരേഹി അന്തിമം ദേഹം, ജേത്വാ മാരം സവാഹന’’ന്തി.

… ഉപസമാ ഥേരീ….

൧൧. മുത്താഥേരീഗാഥാ

൧൧. ‘‘സുമുത്താ സാധുമുത്താമ്ഹി, തീഹി ഖുജ്ജേഹി മുത്തിയാ;

ഉദുക്ഖലേന മുസലേന, പതിനാ ഖുജ്ജകേന ച;

മുത്താമ്ഹി ജാതിമരണാ, ഭവനേത്തി സമൂഹതാ’’തി.

… മുത്താ ഥേരീ….

൧൨. ധമ്മദിന്നാഥേരീഗാഥാ

൧൨. ‘‘ഛന്ദജാതാ അവസായീ, മനസാ ച ഫുടാ [ഫുട്ഠാ (സ്യാ.), ഫുഠാ (സീ. അട്ഠ.)] സിയാ;

കാമേസു അപ്പടിബദ്ധചിത്താ [അപ്പടിബന്ധചിത്താ (ക.)], ഉദ്ധംസോതാതി വുച്ചതീ’’തി [ഉദ്ധംസോതാ വിമുച്ചതീതി (സീ. പീ.)].

… ധമ്മദിന്നാ ഥേരീ….

൧൩.വിസാഖാഥേരീഗാഥാ

൧൩. ‘‘കരോഥ ബുദ്ധസാസനം, യം കത്വാ നാനുതപ്പതി;

ഖിപ്പം പാദാനി ധോവിത്വാ, ഏകമന്തേ നിസീദഥാ’’തി.

… വിസാഖാ ഥേരീ….

൧൪.സുമനാഥേരീഗാഥാ

൧൪. ‘‘ധാതുയോ ദുക്ഖതോ ദിസ്വാ, മാ ജാതിം പുനരാഗമി;

ഭവേ ഛന്ദം വിരാജേത്വാ, ഉപസന്താ ചരിസ്സസീ’’തി.

… സുമനാ ഥേരീ….

൧൫. ഉത്തരാഥേരീഗാഥാ

൧൫. ‘‘കായേന സംവുതാ ആസിം, വാചായ ഉദ ചേതസാ;

സമൂലം തണ്ഹമബ്ബുയ്ഹ, സീതിഭൂതാമ്ഹി നിബ്ബുതാ’’തി.

… ഉത്തരാ ഥേരീ….

൧൬. വുഡ്ഢപബ്ബജിതസുമനാഥേരീഗാഥാ

൧൬. ‘‘സുഖം ത്വം വുഡ്ഢികേ സേഹി, കത്വാ ചോളേന പാരൂതാ;

ഉപസന്തോ ഹി തേ രാഗോ, സീതിഭൂതാസി നിബ്ബുതാ’’തി.

… സുമനാ വുഡ്ഢപബ്ബജിതാ ഥേരീ….

൧൭. ധമ്മാഥേരീഗാഥാ

൧൭. ‘‘പിണ്ഡപാതം ചരിത്വാന, ദണ്ഡമോലുബ്ഭ ദുബ്ബലാ;

വേധമാനേഹി ഗത്തേഹി, തത്ഥേവ നിപതിം ഛമാ;

ദിസ്വാ ആദീനവം കായേ, അഥ ചിത്തം വിമുച്ചി മേ’’തി.

… ധമ്മാ ഥേരീ….

൧൮. സങ്ഘാഥേരീഗാഥാ

൧൮. ‘‘ഹിത്വാ ഘരേ പബ്ബജിത്വാ [പബ്ബജിതാ (സീ. അട്ഠ.)], ഹിത്വാ പുത്തം പസും പിയം;

ഹിത്വാ രാഗഞ്ച ദോസഞ്ച, അവിജ്ജഞ്ച വിരാജിയ;

സമൂലം തണ്ഹമബ്ബുയ്ഹ, ഉപസന്താമ്ഹി നിബ്ബുതാ’’തി.

… സങ്ഘാ ഥേരീ….

ഏകകനിപാതോ നിട്ഠിതോ.

൨. ദുകനിപാതോ

൧. അഭിരൂപനന്ദാഥേരീഗാഥാ

൧൯. [അപ. ഥേരീ ൨.൪.൧൫൭ അപദാനേപി] ‘‘ആതുരം അസുചിം പൂതിം, പസ്സ നന്ദേ സമുസ്സയം;

അസുഭായ ചിത്തം ഭാവേഹി, ഏകഗ്ഗം സുസമാഹിതം.

൨൦. ‘‘അനിമിത്തഞ്ച ഭാവേഹി, മാനാനുസയമുജ്ജഹ;

തതോ മാനാഭിസമയാ, ഉപസന്താ ചരിസ്സസീ’’തി.

ഇത്ഥം സുദം ഭഗവാ അഭിരൂപനന്ദം സിക്ഖമാനം ഇമാഹി ഗാഥാഹി അഭിണ്ഹം ഓവദതീതി [ഇത്ഥം സുദം ഭഗവാ അഭിരൂപനന്ദം സിക്ഖമാനം ഇമാഹി ഗാഥാഹി അഭിണ്ഹം ഓവദതീതി (ക.)].

൨. ജേന്താഥേരീഗാഥാ

൨൧. ‘‘യേ ഇമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ, മഗ്ഗാ നിബ്ബാനപത്തിയാ;

ഭാവിതാ തേ മയാ സബ്ബേ, യഥാ ബുദ്ധേന ദേസിതാ.

൨൨. ‘‘ദിട്ഠോ ഹി മേ സോ ഭഗവാ, അന്തിമോയം സമുസ്സയോ;

വിക്ഖീണോ ജാതിസംസാരോ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’തി.

ഇത്ഥം സുദം ജേന്താ ഥേരീ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

൩. സുമങ്ഗലമാതാഥേരീഗാഥാ

൨൩. ‘‘സുമുത്തികാ സുമുത്തികാ [സുമുത്തികേ സുമുത്തികേ (സീ.), സുമുത്തികേ സുമുത്തികാ (സ്യാ. ക.)], സാധുമുത്തികാമ്ഹി മുസലസ്സ;

അഹിരികോ മേ ഛത്തകം വാപി, ഉക്ഖലികാ മേ ദേഡ്ഡുഭം വാതി.

൨൪. ‘‘രാഗഞ്ച അഹം ദോസഞ്ച, ചിച്ചിടി ചിച്ചിടീതി വിഹനാമി;

സാ രുക്ഖമൂലമുപഗമ്മ, അഹോ സുഖന്തി സുഖതോ ഝായാമീ’’തി.

… സുമങ്ഗലമാതാ ഥേരീ [അഞ്ഞതരാ ഥേരീ ഭിക്ഖുനീ അപഞ്ഞാതാ (സ്യാ. ക.)].

൪. അഡ്ഢകാസിഥേരീഗാഥാ

൨൫. ‘‘യാവ കാസിജനപദോ, സുങ്കോ മേ തത്ഥകോ അഹു;

തം കത്വാ നേഗമോ അഗ്ഘം, അഡ്ഢേനഗ്ഘം ഠപേസി മം.

൨൬. ‘‘അഥ നിബ്ബിന്ദഹം രൂപേ, നിബ്ബിന്ദഞ്ച വിരജ്ജഹം;

മാ പുന ജാതിസംസാരം, സന്ധാവേയ്യം പുനപ്പുനം;

തിസ്സോ വിജ്ജാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

… അഡ്ഢകാസി ഥേരീ….

൫. ചിത്താഥേരീഗാഥാ

൨൭. ‘‘കിഞ്ചാപി ഖോമ്ഹി കിസികാ, ഗിലാനാ ബാള്ഹദുബ്ബലാ;

ദണ്ഡമോലുബ്ഭ ഗച്ഛാമി, പബ്ബതം അഭിരൂഹിയ.

൨൮. ‘‘സങ്ഘാടിം നിക്ഖിപിത്വാന, പത്തകഞ്ച നികുജ്ജിയ;

സേലേ ഖമ്ഭേസിമത്താനം, തമോഖന്ധം പദാലിയാ’’തി.

… ചിത്താ ഥേരീ….

൬. മേത്തികാഥേരീഗാഥാ

൨൯. ‘‘കിഞ്ചാപി ഖോമ്ഹി ദുക്ഖിതാ, ദുബ്ബലാ ഗതയോബ്ബനാ;

ദണ്ഡമോലുബ്ഭ ഗച്ഛാമി, പബ്ബതം അഭിരൂഹിയ.

൩൦. ‘‘നിക്ഖിപിത്വാന സങ്ഘാടിം, പത്തകഞ്ച നികുജ്ജിയ;

നിസിന്നാ ചമ്ഹി സേലമ്ഹി, അഥ ചിത്തം വിമുച്ചി മേ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

… മേത്തികാ ഥേരീ….

൭. മിത്താഥേരീഗാഥാ

൩൧. ‘‘ചാതുദ്ദസിം പഞ്ചദസിം, യാ ച പക്ഖസ്സ അട്ഠമീ;

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ച, അട്ഠങ്ഗസുസമാഗതം.

൩൨. ‘‘ഉപോസഥം ഉപാഗച്ഛിം, ദേവകായാഭിനന്ദിനീ;

സാജ്ജ ഏകേന ഭത്തേന, മുണ്ഡാ സങ്ഘാടിപാരുതാ;

ദേവകായം ന പത്ഥേഹം, വിനേയ്യ ഹദയേ ദര’’ന്തി.

… മിത്താ ഥേരീ….

൮. അഭയമാതുഥേരീഗാഥാ

൩൩. ‘‘ഉദ്ധം പാദതലാ അമ്മ, അധോ വേ കേസമത്ഥകാ;

പച്ചവേക്ഖസ്സുമം കായം, അസുചിം പൂതിഗന്ധികം.

൩൪. ‘‘ഏവം വിഹരമാനായ, സബ്ബോ രാഗോ സമൂഹതോ;

പരിളാഹോ സമുച്ഛിന്നോ, സീതിഭൂതാമ്ഹി നിബ്ബുതാ’’തി.

… അഭയമാതു ഥേരീ….

൯. അഭയാഥേരീഗാഥാ

൩൫. ‘‘അഭയേ ഭിദുരോ കായോ, യത്ഥ സതാ പുഥുജ്ജനാ;

നിക്ഖിപിസ്സാമിമം ദേഹം, സമ്പജാനാ സതീമതീ.

൩൬. ‘‘ബഹൂഹി ദുക്ഖധമ്മേഹി, അപ്പമാദരതായ മേ;

തണ്ഹക്ഖയോ അനുപ്പത്തോ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

… അഭയാ ഥേരീ….

൧൦. സാമാഥേരീഗാഥാ

൩൭. ‘‘ചതുക്ഖത്തും പഞ്ചക്ഖത്തും, വിഹാരാ ഉപനിക്ഖമിം;

അലദ്ധാ ചേതസോ സന്തിം, ചിത്തേ അവസവത്തിനീ;

തസ്സാ മേ അട്ഠമീ രത്തി, യതോ തണ്ഹാ സമൂഹതാ.

൩൮. ‘‘ബഹൂഹി ദുക്ഖധമ്മേഹി, അപ്പമാദരതായ മേ;

തണ്ഹക്ഖയോ അനുപ്പത്തോ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

… സാമാ ഥേരീ….

ദുകനിപാതോ നിട്ഠിതോ.

൩. തികനിപാതോ

൧. അപരാസാമാഥേരീഗാഥാ

൩൯. ‘‘പണ്ണവീസതിവസ്സാനി, യതോ പബ്ബജിതായ മേ;

നാഭിജാനാമി ചിത്തസ്സ, സമം ലദ്ധം കുദാചനം.