൨. ദുകനിപാതോ

൧. പഠമവഗ്ഗോ

൧. ഉത്തരത്ഥേരഗാഥാ

൧൨൧. ‘‘നത്ഥി കോചി ഭവോ നിച്ചോ, സങ്ഖാരാ വാപി സസ്സതാ;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഖന്ധാ, ചവന്തി അപരാപരം.

൧൨൨. ‘‘ഏതമാദീനം ഞത്വാ, ഭവേനമ്ഹി അനത്ഥികോ;

നിസ്സടോ സബ്ബകാമേഹി, പത്തോ മേ ആസവക്ഖയോ’’തി.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഉത്തരോ ഥേരോ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

൨. പിണ്ഡോലഭാരദ്വാജത്ഥേരഗാഥാ

൧൨൩. ‘‘നയിദം അനയേന ജീവിതം, നാഹാരോ ഹദയസ്സ സന്തികോ;

ആഹാരട്ഠിതികോ സമുസ്സയോ, ഇതി ദിസ്വാന ചരാമി ഏസനം.

൧൨൪. ‘‘പങ്കോതി ഹി നം പവേദയും, യായം വന്ദനപൂജനാ കുലേസു;

സുഖുമം സല്ലം ദുരുബ്ബഹം, സക്കാരോ കാപുരിസേന ദുജ്ജഹോ’’തി.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പിണ്ഡോലഭാരദ്വാജോ ഥേരോ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

൩. വല്ലിയത്ഥേരഗാഥാ

൧൨൫. ‘‘മക്കടോ പഞ്ചദ്വാരായം, കുടികായം പസക്കിയ;

ദ്വാരേന അനുപരിയേതി, ഘട്ടയന്തോ മുഹും മുഹും.

൧൨൬. ‘‘തിട്ഠ മക്കട മാ ധാവി, ന ഹി തേ തം യഥാ പുരേ;

നിഗ്ഗഹീതോസി പഞ്ഞായ, നേവ ദൂരം ഗമിസ്സതീ’’തി.

… വല്ലിയോ ഥേരോ….

൪. ഗങ്ഗാതീരിയത്ഥേരഗാഥാ

൧൨൭. ‘‘തിണ്ണം മേ താലപത്താനം, ഗങ്ഗാതീരേ കുടീ കതാ;

ഛവസിത്തോവ മേ പത്തോ, പംസുകൂലഞ്ച ചീവരം.

൧൨൮. ‘‘ദ്വിന്നം അന്തരവസ്സാനം, ഏകാ വാചാ മേ ഭാസിതാ;

തതിയേ അന്തരവസ്സമ്ഹി, തമോഖന്ധോ [തമോക്ഖന്ധോ (സീ. സ്യാ.)] പദാലിതോ’’തി.

… ഗങ്ഗാതീരിയോ ഥേരോ….

൫. അജിനത്ഥേരഗാഥാ

൧൨൯. ‘‘അപി ചേ ഹോതി തേവിജ്ജോ, മച്ചുഹായീ അനാസവോ;

അപ്പഞ്ഞാതോതി നം ബാലാ, അവജാനന്തി അജാനതാ.

൧൩൦. ‘‘യോ ച ഖോ അന്നപാനസ്സ, ലാഭീ ഹോതീധ പുഗ്ഗലോ;

പാപധമ്മോപി ചേ ഹോതി, സോ നേസം ഹോതി സക്കതോ’’തി.

… അജിനോ ഥേരോ….

൬. മേളജിനത്ഥേരഗാഥാ

൧൩൧. ‘‘യദാഹം ധമ്മമസ്സോസിം, ഭാസമാനസ്സ സത്ഥുനോ;

ന കങ്ഖമഭിജാനാമി, സബ്ബഞ്ഞൂഅപരാജിതേ.

൧൩൨. ‘‘സത്ഥവാഹേ മഹാവീരേ, സാരഥീനം വരുത്തമേ;

മഗ്ഗേ പടിപദായം വാ, കങ്ഖാ മയ്ഹം ന വിജ്ജതീ’’തി.

… മേളജിനോ ഥേരോ….

൭. രാധത്ഥേരഗാഥാ

൧൩൩. [ധ. പ. ൧൩ ധമ്മപദേ] ‘‘യഥാ അഗാരം ദുച്ഛന്നം, വുട്ഠീ സമതിവിജ്ഝതി;

ഏവം അഭാവിതം ചിത്തം, രാഗോ സമതിവിജ്ഝതി.

൧൩൪. [ധ. പ. ൧൪ ധമ്മപദേ] ‘‘യഥാ അഗാരം സുച്ഛന്നം, വുഡ്ഢീ ന സമതിവിജ്ഝതി;

ഏവം സുഭാവിതം ചിത്തം, രാഗോ ന സമതിവിജ്ഝതീ’’തി.

… രാധോ ഥേരോ….

൮. സുരാധത്ഥേരഗാഥാ

൧൩൫. ‘‘ഖീണാ ഹി മയ്ഹം ജാതി, വുസിതം ജിനസാസനം;

പഹീനോ ജാലസങ്ഖാതോ, ഭവനേത്തി സമൂഹതാ.

൧൩൬. ‘‘യസ്സത്ഥായ പബ്ബജിതോ, അഗാരസ്മാനഗാരിയം;

സോ മേ അത്ഥോ അനുപ്പത്തോ, സബ്ബസംയോജനക്ഖയോ’’തി.

… സുരാധോ ഥേരോ….

൯. ഗോതമത്ഥേരഗാഥാ

൧൩൭. ‘‘സുഖം സുപന്തി മുനയോ, യേ ഇത്ഥീസു ന ബജ്ഝരേ;

സദാ വേ രക്ഖിതബ്ബാസു, യാസു സച്ചം സുദുല്ലഭം.

൧൩൮. ‘‘വധം ചരിമ്ഹ തേ കാമ, അനണാ ദാനി തേ മയം;

ഗച്ഛാമ ദാനി നിബ്ബാനം, യത്ഥ ഗന്ത്വാ ന സോചതീ’’തി.

… ഗോതമോ ഥേരോ….

൧൦. വസഭത്ഥേരഗാഥാ

൧൩൯. ‘‘പുബ്ബേ ഹനതി അത്താനം, പച്ഛാ ഹനതി സോ പരേ;

സുഹതം ഹന്തി അത്താനം, വീതംസേനേവ പക്ഖിമാ.

൧൪൦. ‘‘ന ബ്രാഹ്മണോ ബഹിവണ്ണോ, അന്തോ വണ്ണോ ഹി ബ്രാഹ്മണോ;

യസ്മിം പാപാനി കമ്മാനി, സ വേ കണ്ഹോ സുജമ്പതീ’’തി.

… വസഭോ ഥേരോ….

വഗ്ഗോ പഠമോ നിട്ഠിതോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഉത്തരോ ചേവ പിണ്ഡോലോ, വല്ലിയോ തീരിയോ ഇസി;

അജിനോ ച മേളജിനോ, രാധോ സുരാധോ ഗോതമോ;

വസഭേന ഇമേ ഹോന്തി, ദസ ഥേരാ മഹിദ്ധികാതി.

൨. ദുതിയവഗ്ഗോ

൧. മഹാചുന്ദത്ഥേരഗാഥാ

൧൪൧. ‘‘സുസ്സൂസാ സുതവദ്ധനീ, സുതം പഞ്ഞായ വദ്ധനം;

പഞ്ഞായ അത്ഥം ജാനാതി, ഞാതോ അത്ഥോ സുഖാവഹോ.

൧൪൨. ‘‘സേവേഥ പന്താനി സേനാസനാനി, ചരേയ്യ സംയോജനവിപ്പമോക്ഖം;

സചേ രതിം നാധിഗച്ഛേയ്യ തത്ഥ, സങ്ഘേ വസേ രക്ഖിതത്തോ സതിമാ’’തി.

… മഹാചുന്ദോ ഥേരോ….

൨. ജോതിദാസത്ഥേരഗാഥാ

൧൪൩. ‘‘യേ ഖോ തേ വേഠമിസ്സേന [വേഘമിസ്സേന (സീ. സ്യാ.), വേ ഗമിസ്സേന, വേഖമിസ്സേന (ക.)], നാനത്തേന ച കമ്മുനാ;

മനുസ്സേ ഉപരുന്ധന്തി, ഫരുസൂപക്കമാ ജനാ;

തേപി തത്ഥേവ കീരന്തി, ന ഹി കമ്മം പനസ്സതി.

൧൪൪. ‘‘യം കരോതി നരോ കമ്മം, കല്യാണം യദി പാപകം;

തസ്സ തസ്സേവ ദായാദോ, യം യം കമ്മം പകുബ്ബതീ’’തി.

… ജോതിദാസോ ഥേരോ….

൩. ഹേരഞ്ഞകാനിത്ഥേരഗാഥാ

൧൪൫. ‘‘അച്ചയന്തി അഹോരത്താ, ജീവിതം ഉപരുജ്ഝതി;

ആയു ഖീയതി മച്ചാനം, കുന്നദീനംവ ഓദകം.

൧൪൬. ‘‘അഥ പാപാനി കമ്മാനി, കരം ബാലോ ന ബുജ്ഝതി;

പച്ഛാസ്സ കടുകം ഹോതി, വിപാകോ ഹിസ്സ പാപകോ’’തി.

… ഹേരഞ്ഞകാനിത്ഥേരോ….

൪. സോമമിത്തത്ഥേരഗാഥാ

൧൪൭. ‘‘പരിത്തം ദാരുമാരുയ്ഹ, യഥാ സീദേ മഹണ്ണവേ;

ഏവം കുസീതമാഗമ്മ, സാധുജീവീപി സീദതി;

തസ്മാ തം പരിവജ്ജേയ്യ, കുസീതം ഹീനവീരിയം.

൧൪൮. ‘‘പവിവിത്തേഹി അരിയേഹി, പഹിതത്തേഹി ഝായിഭി;

നിച്ചം ആരദ്ധവീരിയേഹി, പണ്ഡിതേഹി സഹാവസേ’’തി.

… സോമമിത്തോ ഥേരോ….

൫. സബ്ബമിത്തത്ഥേരഗാഥാ

൧൪൯. ‘‘ജനോ ജനമ്ഹി സമ്ബദ്ധോ [സമ്ബദ്ധോ (സ്യാ. ക.)], ജനമേവസ്സിതോ ജനോ;

ജനോ ജനേന ഹേഠീയതി, ഹേഠേതി ച [ബോധിയതി, ബാധേതി ച (ക.)] ജനോ ജനം.

൧൫൦. ‘‘കോ ഹി തസ്സ ജനേനത്ഥോ, ജനേന ജനിതേന വാ;

ജനം ഓഹായ ഗച്ഛം തം, ഹേഠയിത്വാ [ബാധയിത്വാ (ക.)] ബഹും ജന’’ന്തി.

… സബ്ബമിത്തോ ഥേരോ….

൬. മഹാകാളത്ഥേരഗാഥാ

൧൫൧. ‘‘കാളീ ഇത്ഥീ ബ്രഹതീ ധങ്കരൂപാ, സത്ഥിഞ്ച ഭേത്വാ അപരഞ്ച സത്ഥിം;

ബാഹഞ്ച ഭേത്വാ അപരഞ്ച ബാഹം, സീസഞ്ച ഭേത്വാ ദധിഥാലകംവ;

ഏസാ നിസിന്നാ അഭിസന്ദഹിത്വാ.

൧൫൨. ‘‘യോ വേ അവിദ്വാ ഉപധിം കരോതി, പുനപ്പുനം ദുക്ഖമുപേതി മന്ദോ;

തസ്മാ പജാനം ഉപധിം ന കയിരാ, മാഹം പുന ഭിന്നസിരോ സയിസ്സ’’ന്തി [പസ്സിസ്സന്തി (ക.)].

… മഹാകാളോ ഥേരോ….

൭. തിസ്സത്ഥേരഗാഥാ

൧൫൩. ‘‘ബഹൂ സപത്തേ ലഭതി, മുണ്ഡോ സങ്ഘാടിപാരുതോ;

ലാഭീ അന്നസ്സ പാനസ്സ, വത്ഥസ്സ സയനസ്സ ച.

൧൫൪. ‘‘ഏതമാദീനവം ഞത്വാ, സക്കാരേസു മഹബ്ഭയം;

അപ്പലാഭോ അനവസ്സുതോ, സതോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബജേ’’തി.

… തിസ്സോ ഥേരോ….

൮. കിമിലത്ഥേരഗാഥാ

൧൫൫. ‘‘പാചീനവംസദായമ്ഹി, സക്യപുത്താ സഹായകാ;

പഹായാനപ്പകേ ഭോഗേ, ഉഞ്ഛാപത്താഗതേ രതാ.

൧൫൬. ‘‘ആരദ്ധവീരിയാ പഹിതത്താ, നിച്ചം ദള്ഹപരക്കമാ;

രമന്തി ധമ്മരതിയാ, ഹിത്വാന ലോകിയം രതി’’ന്തി.

… കിമിലോ [കിമ്ബിലോ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഥേരോ….

൯. നന്ദത്ഥേരഗാഥാ

൧൫൭. ‘‘അയോനിസോ മനസികാരാ, മണ്ഡനം അനുയുഞ്ജിസം;

ഉദ്ധതോ ചപലോ ചാസിം, കാമരാഗേന അട്ടിതോ.

൧൫൮. ‘‘ഉപായകുസലേനാഹം, ബുദ്ധേനാദിച്ചബന്ധുനാ;

യോനിസോ പടിപജ്ജിത്വാ, ഭവേ ചിത്തം ഉദബ്ബഹി’’ന്തി.

… നന്ദോ ഥേരോ….

൧൦. സിരിമത്ഥേരഗാഥാ

൧൫൯. ‘‘പരേ ച നം പസംസന്തി, അത്താ ചേ അസമാഹിതോ;

മോഘം പരേ പസംസന്തി, അത്താ ഹി അസമാഹിതോ.

൧൬൦. ‘‘പരേ ച നം ഗരഹന്തി, അത്താ ചേ സുസമാഹിതോ;

മോഘം പരേ ഗരഹന്തി, അത്താ ഹി സുസമാഹിതോ’’തി.

… സിരിമാ ഥേരോ….

വഗ്ഗോ ദുതിയോ നിട്ഠിതോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ചുന്ദോ ച ജോതിദാസോ ച, ഥേരോ ഹേരഞ്ഞകാനി ച;

സോമമിത്തോ സബ്ബമിത്തോ, കാലോ തിസ്സോ ച കിമിലോ [കിമ്ബിലോ (സീ. സ്യാ. പീ.), ഛന്ദലക്ഖണാനുലോമം];

നന്ദോ ച സിരിമാ ചേവ, ദസ ഥേരാ മഹിദ്ധികാതി.

൩. തതിയവഗ്ഗോ

൧. ഉത്തരത്ഥേരഗാഥാ

൧൬൧. ‘‘ഖന്ധാ മയാ പരിഞ്ഞാതാ, തണ്ഹാ മേ സുസമൂഹതാ;

ഭാവിതാ മമ ബോജ്ഝങ്ഗാ, പത്തോ മേ ആസവക്ഖയോ.

൧൬൨. ‘‘സോഹം ഖന്ധേ പരിഞ്ഞായ, അബ്ബഹിത്വാന [അബ്ബുഹിത്വാന (ക.)] ജാലിനിം;

ഭാവയിത്വാന ബോജ്ഝങ്ഗേ, നിബ്ബായിസ്സം അനാസവോ’’തി.

… ഉത്തരോ ഥേരോ….

൨. ഭദ്ദജിത്ഥേരഗാഥാ

൧൬൩. ‘‘പനാദോ നാമ സോ രാജാ, യസ്സ യൂപോ സുവണ്ണയോ;

തിരിയം സോളസുബ്ബേധോ [സോളസപബ്ബേധോ (സീ. അട്ഠ.), സോളസബ്ബാണോ (?)], ഉബ്ഭമാഹു [ഉദ്ധമാഹു (സീ.), ഉച്ചമാഹു (സ്യാ.)] സഹസ്സധാ.

൧൬൪. ‘‘സഹസ്സകണ്ഡോ സതഗേണ്ഡു, ധജാലു ഹരിതാമയോ;

അനച്ചും തത്ഥ ഗന്ധബ്ബാ, ഛസഹസ്സാനി സത്തധാ’’തി.

… ഭദ്ദജിത്ഥേരോ….

൩. സോഭിതത്ഥേരഗാഥാ