൫. മാഘസുത്തം

ഏവം മേ സുതം – ഏക സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ. അഥ ഖോ മാഘോ മാണവോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ മാഘോ മാണവോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘അഹഞ്ഹി, ഭോ ഗോതമ, ദായകോ ദാനപതി വദഞ്ഞൂ യാചയോഗോ; ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസാമി; ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ ധമ്മലദ്ധേഹി ഭോഗേഹി ധമ്മാധിഗതേഹി ഏകസ്സപി ദദാമി ദ്വിന്നമ്പി തിണ്ണമ്പി ചതുന്നമ്പി പഞ്ചന്നമ്പി ഛന്നമ്പി സത്തന്നമ്പി അട്ഠന്നമ്പി നവന്നമ്പി ദസന്നമ്പി ദദാമി, വീസായപി തിംസായപി ചത്താലീസായപി പഞ്ഞാസായപി ദദാമി, സതസ്സപി ദദാമി, ഭിയ്യോപി ദദാമി. കച്ചാഹം, ഭോ ഗോതമ, ഏവം ദദന്തോ ഏവം യജന്തോ ബഹും പുഞ്ഞം പസവാമീ’’തി?

‘‘തഗ്ഘ ത്വം, മാണവ, ഏവം ദദന്തോ ഏവം യജന്തോ ബഹും പുഞ്ഞം പസവസി. യോ ഖോ, മാണവ, ദായകോ ദാനപതി വദഞ്ഞൂ യാചയോഗോ; ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസതി; ധമ്മേന ഭോഗേ പരിയേസിത്വാ ധമ്മലദ്ധേഹി ഭോഗേഹി ധമ്മാധിഗതേഹി ഏകസ്സപി ദദാതി…പേ… സതസ്സപി ദദാതി, ഭിയ്യോപി ദദാതി, ബഹും സോ പുഞ്ഞം പസവതീ’’തി. അഥ ഖോ മാഘോ മാണവോ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

൪൯൧. ‘‘പുച്ഛാമഹം ഗോതമം വദഞ്ഞും, (ഇതി മാഘോ മാണവോ)

കാസായവാസിം അഗഹം [അഗിഹം (സീ.), അഗേഹം (പീ.)] ചരന്തം;

യോ യാചയോഗോ ദാനപതി [ദാനപതീ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഗഹട്ഠോ, പുഞ്ഞത്ഥികോ [പുഞ്ഞപേഖോ (സീ. പീ. ക.)] യജതി പുഞ്ഞപേക്ഖോ;

ദദം പരേസം ഇധ അന്നപാനം, കഥം ഹുതം യജമാനസ്സ സുജ്ഝേ’’.

൪൯൨. ‘‘യോ യാചയോഗോ ദാനപതി ഗഹട്ഠോ, (മാഘാതി ഭഗവാ)

പുഞ്ഞത്ഥികോ യജതി പുഞ്ഞപേക്ഖോ;

ദദം പരേസം ഇധ അന്നപാനം, ആരാധയേ ദക്ഖിണേയ്യേഭി താദി’’.

൪൯൩. ‘‘യോ യാചയോഗോ ദാനപതി ഗഹട്ഠോ, (ഇതി മാഘോ മാണവോ)

പുഞ്ഞത്ഥികോ യജതി പുഞ്ഞപേക്ഖോ;

ദദം പരേസം ഇധ അന്നപാനം, അക്ഖാഹി മേ ഭഗവാ ദക്ഖിണേയ്യേ’’.

൪൯൪. ‘‘യേ വേ അസത്താ [അലഗ്ഗാ (സ്യാ.)] വിചരന്തി ലോകേ, അകിഞ്ചനാ കേവലിനോ യതത്താ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൪൯൫. ‘‘യേ സബ്ബസംയോജനബന്ധനച്ഛിദാ, ദന്താ വിമുത്താ അനീഘാ നിരാസാ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൪൯൬. ‘‘യേ സബ്ബസംയോജനവിപ്പമുത്താ, ദന്താ വിമുത്താ അനീഘാ നിരാസാ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൪൯൭. ‘‘രാഗഞ്ച ദോസഞ്ച പഹായ മോഹം, ഖീണാസവാ വൂസിതബ്രഹ്മചരിയാ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൪൯൮. ‘‘യേസു ന മായാ വസതി ന മാനോ, ഖീണാസവാ വൂസിതബ്രഹ്മചരിയാ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൪൯൯. ‘‘യേ വീതലോഭാ അമമാ നിരാസാ, ഖീണാസവാ വൂസിതബ്രഹ്മചരിയാ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൦. ‘‘യേ വേ ന തണ്ഹാസു ഉപാതിപന്നാ, വിതരേയ്യ ഓഘം അമമാ ചരന്തി;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൧. ‘‘യേസം തണ്ഹാ നത്ഥി കുഹിഞ്ചി ലോകേ, ഭവാഭവായ ഇധ വാ ഹുരം വാ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൨. ‘‘യേ കാമേ ഹിത്വാ അഗഹാ ചരന്തി, സുസഞ്ഞതത്താ തസരംവ ഉജ്ജും;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൩. ‘‘യേ വീതരാഗാ സുസമാഹിതിന്ദ്രിയാ, ചന്ദോവ രാഹുഗ്ഗഹണാ പമുത്താ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൪. ‘‘സമിതാവിനോ വീതരാഗാ അകോപാ, യേസം ഗതീ നത്ഥിധ വിപ്പഹായ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൫. ‘‘ജഹിത്വാ ജാതിമരണം അസേസം, കഥംകഥിം സബ്ബമുപാതിവത്താ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൬. ‘‘യേ അത്തദീപാ വിചരന്തി ലോകേ, അകിഞ്ചനാ സബ്ബധി വിപ്പമുത്താ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൭. ‘‘യേ ഹേത്ഥ ജാനന്തി യഥാ തഥാ ഇദം, അയമന്തിമാ നത്ഥി പുനബ്ഭവോതി;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൫൦൮. ‘‘യോ വേദഗൂ ഝാനരതോ സതീമാ, സമ്ബോധിപത്തോ സരണം ബഹൂനം;

കാലേന തമ്ഹി ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ’’.

൫൦൯. ‘‘അദ്ധാ അമോഘാ മമ പുച്ഛനാ അഹു, അക്ഖാസി മേ ഭഗവാ ദക്ഖിണേയ്യേ;

ത്വഞ്ഹേത്ഥ ജാനാസി യഥാ തഥാ ഇദം, തഥാ ഹി തേ വിദിതോ ഏസ ധമ്മോ.

൫൧൦. ‘‘യോ യാചയോഗോ ദാനപതി ഗഹട്ഠോ, (ഇതി മാഘോ മാണവോ)

പുഞ്ഞത്ഥികോ യജതി പുഞ്ഞപേക്ഖോ;

ദദം പരേസം ഇധ അന്നപാനം,

അക്ഖാഹി മേ ഭഗവാ യഞ്ഞസമ്പദം’’.

൫൧൧. ‘‘യജസ്സു യജമാനോ മാഘാതി ഭഗവാ, സബ്ബത്ഥ ച വിപ്പസാദേഹി ചിത്തം;

ആരമ്മണം യജമാനസ്സ യഞ്ഞോ, ഏത്ഥപ്പതിട്ഠായ ജഹാതി ദോസം.

൫൧൨. ‘‘സോ വീതരാഗോ പവിനേയ്യ ദോസം, മേത്തം ചിത്തം ഭാവയമപ്പമാണം;

രത്തിന്ദിവം സതതമപ്പമത്തോ, സബ്ബാ ദിസാ ഫരതി അപ്പമഞ്ഞം’’.

൫൧൩. ‘‘കോ സുജ്ഝതി മുച്ചതി ബജ്ഝതീ ച, കേനത്തനാ ഗച്ഛതി [കേനത്ഥേനാ ഗച്ഛതി (ക.)] ബ്രഹ്മലോകം;

അജാനതോ മേ മുനി ബ്രൂഹി പുട്ഠോ, ഭഗവാ ഹി മേ സക്ഖി ബ്രഹ്മജ്ജദിട്ഠോ;

തുവഞ്ഹി നോ ബ്രഹ്മസമോസി സച്ചം, കഥം ഉപപജ്ജതി ബ്രഹ്മലോകം ജുതിമ’’.

൫൧൪. ‘‘യോ യജതി തിവിധം യഞ്ഞസമ്പദം, (മാഘാതി ഭഗവാ)

ആരാധയേ ദക്ഖിണേയ്യേഭി താദി;

ഏവം യജിത്വാ സമ്മാ യാചയോഗോ,

ഉപപജ്ജതി ബ്രഹ്മലോകന്തി ബ്രൂമീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, മാഘോ മാണവോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി.

മാഘസുത്തം പഞ്ചമം നിട്ഠിതം.